null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Slaap, kindje slaap

Hoe leer je je peuter best slapen? ‘Leg je kind niet bij jou in bed’

Kinderpsychiater Karlien Dhondt schreef met Slaap nu maar (alsjeblieft) een boek over slaapproblemen en -stoornissen bij kinderen jonger dan zes jaar. Voor een op de vier kinderen is doorslapen een verre droom. Hoe bezorg je hen – en jezelf – een gezonde nachtrust?

Sophie Pycke

We zijn niet tolerant genoeg voor jonge ouders, zegt u. We denken te vaak: ze moeten die gebroken nachten er maar bijnemen.

Karlien Dhondt: ‘We vergeten dat wie een chronisch slaaptekort heeft, zich erg geïsoleerd kan voelen. Jonge ouders zijn vaak niet meer in staat om actief deel te nemen aan gesprekken of sociale activiteiten. Bovendien worden ze overstelpt door goedbedoeld maar vaak ontoereikend advies. We geven hun suggesties vanuit eigen ervaringen, maar ouderschap is iets heel specifieks. Ouder en kind hebben hun eigen interactie, waarin ze hun eigen draagkracht, geschiedenis en persoonlijkheid een plek moeten geven.’

‘Als de zoveelste poging om je kind te leren in- en doorslapen mislukt, voel je je als jonge ouder gefaald en schuldig. Je durft niet meer te vertellen hoe slopend een niet-slapend kind is. Voor hen schreef ik dit boek. Het is geen gids met pasklare tips en tricks, maar een realistische hulpbron die de juiste aanpak helpt te vinden voor alle soorten slaapproblemen of -stoornissen: moeite hebben met in- en doorslapen, slaapapneu, night terrors (paniekaanvallen kort na het inslapen, SP), hoofdbonken...’

Er is niet één manier om in- en doorslaapproblemen aan te pakken. Er is hoogstens een korte en een langzame aanpak?

‘Klopt. Die korte manier kun je gebruiken bij kinderen met een goede ontwikkeling. Die kindjes hebben een normale sociale, emotionele en motorische ontwikkeling en een gezonde basishechting met de ouders. Een voorbeeld is de vierminutenmethode, waarbij je je kind gecontroleerd laat huilen. Door afwisselend aan- en afwezig te zijn, zonder bijkomende interventies, leert je baby of peuter zichzelf te troosten met een doekje, knuffel of fopspeen.

‘Je kind laten huilen zonder regelmatig je aanwezigheid te bevestigen, is een aanpak die pas werkt als je kind ouder is dan twee. Pas dan heeft een peuter de objectpermanentie, het vermogen een beeld van een persoon of een ding in het geheugen vast te houden, goed geïnternaliseerd. Dat proces start op zeven à negen maanden: je baby begint door te krijgen dat als mama of papa de kamer uitloopt, die weer verschijnt als hij die oproept door te huilen.

‘Bij de langzame aanpak vergroot je de fysieke afstand geleidelijker. Je zit naast het bedje en houdt fysiek contact met je hand. Door de stoel telkens iets verder te plaatsen, vergroot je de afstand. In een volgende fase zet je de stoel buiten de kamer, maar blijf je op dezelfde verdieping.’

Zodra je een slaaptraining kiest, moet je die ook een tijdje volhouden?

‘In- en doorslapen is een proces naar emotionele en sociale zelfstandigheid. Rechtlijnig is het nooit. ‘Eens proberen’ werkt niet. Kies bewust welke methode past bij jou en bij je kind.’

En wanneer starten we het best met die slaaptraining? Kindjes jonger dan zes maanden moeten we nog niet trainen?

‘Ongeveer zeven op de tien baby’s slapen op zes maanden door. Als je kind op die leeftijd niet doorslaapt – en dan spreek ik over een blok van vijf uur of meer – moet je wat meer geduld hebben. Je baby heeft geen slaapprobleem omdat het slaapritme zich nog moet ontwikkelen. Zodra baby’s ouder dan een jaar zijn, hebben ze voldoende ontwikkelingsfasen doorlopen en kun je hen wél helpen om hun slaapgedrag te reguleren.

‘Begin er trouwens ook niet aan als je nog geen gezamenlijk plan van aanpak met je partner hebt besproken en doel en verwachtingen op elkaar hebt afgestemd. Anders creëer je conflicten. En maak er ook echt tijd voor, want die eerste dagen of weken kunnen lastig zijn. Plan slaaptraining niet in als je net in een verhuis zit of een stressvolle periode op het werk doormaakt. En laat je werkgever weten dat je in die periode misschien niet altijd kunt presteren zoals verwacht wordt. Ik ken maar weinig ouders die dat durven te zeggen tegen hun baas, maar toch zou dat normaal moeten zijn.’

Kinderpsychiater Karlien Dhondt. Beeld RV
Kinderpsychiater Karlien Dhondt.Beeld RV

Kunnen we als ouder dingen fout doen? We denken bijvoorbeeld vaak dat overdag een dutje overslaan de nacht makkelijker maakt.

‘Dutjes zijn net heel belangrijk om oververmoeidheid en een te grote slaapdruk te vermijden. Slaapdruk is de vermoeidheid die je opbouwt gedurende de dag door lichamelijk en geestelijk actief te zijn. Als de slaapdruk te groot wordt, bijvoorbeeld door overdag niet te slapen, raken kinderen oververmoeid en slapen ze ’s nachts onrustig.

‘Oververmoeide kinderen zijn hyperactief, snel gefrustreerd, huilen vaker en sneller en hebben vaker woedeaanvallen. Het is dan ook geen goed idee om peuters zelf hun ‘slaapmoment’ te laten kiezen. Het moment waarop zij aangeven naar bed te willen, zijn ze per definitie al oververmoeid.’

Je kunt slaaptraining ook overslaan en wachten tot je kind spontaan doorslaapt?

‘Dat kan. Maar weet dat zelfstandig in- en doorslapen weleens lang op zich kan laten wachten, en bovendien het makkelijkst aan te leren is op baby-, peuter- en kleuterleeftijd.

‘Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om je kind bij jou in bed te laten slapen. Samen slapen is heel fijn en op zich is daar niets mis mee. Maar sommige kinderen raken heel moeilijk van die gewoonte af, wat het lastig maakt als ze elders logeren. De stap om nadien weer in hun eigen bed te slapen, is vaak te groot. Je doet er beter aan om zelf te verhuizen naar de kamer van je kind en daar tijdelijk een extra matras te leggen.’

Karlien Dhondt, Slaap nu maar (alsjeblieft). Slaapproblemen herkennen en oplossen bij jonge kinderen, Pelckmans, 205 blz., 22,50 euro

(DM)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234