Boekenbal Beeld rv
BoekenbalBeeld rv

Boekenbal

Humo’s boeken van de week: homofobe boerenzonen, arrogante studenten en een samenhangend literair universum

Redactie

Met ‘Buitenleven’ bevestigt Nina Polak haar groeiende reputatie als een ijzersterke filosofisch- feministische auteur ★★★½☆

'Buitenleven' van Nina Polak Beeld
'Buitenleven' van Nina Polak

Tijdens het kookpunt van de coronacrisis hadden vastgoedmakelaars en lifestylejournalisten de mond vol van de stadsvlucht. Natuurwandelingen werden een nationale sport, en er verscheen een eindeloze stroom artikels over hoe de mens zijn band met de natuur heeft verloren. Inmiddels tuft de gemiddelde stadsmus weer meermaals per week met de auto naar het werk, maar de zoektocht naar een natuurlijker manier van leven blijft velen bezighouden. Ook Nina Polak, die in ‘Buitenleven’, haar derde roman, op vernuftige, filosofische wijze en zonder zweverig te worden bekijkt hoe mensen vandaag ‘bij bosjes troost zoeken in het groen’.

De premisse van de roman is vrij eenvoudig: Rivka en Esse, een stel dertigers dat al wat woelige wateren heeft doorzwommen, laten hun leven in de stad voor wat het is en trekken als ware stiltezoekers naar het platteland – Esse heeft er een baan als basketbalcoach gevonden. Ze belanden in het pittoreske Ondermeer, een dorp in het hoge noorden van Nederland met de geur van ‘wierook en geitenkaas’, waar de supermarkt nog ‘kruidenier’ heet, en waar lesbische koppels betrekkelijk zeldzaam zijn.

Maar het leven op de buiten blijkt al snel niet de utopie die ze zich, geïnspireerd door Henry David Thoreau en Augustinus, hadden ingebeeld. Ze zijn niet zo geïsoleerd van de buitenwereld als verwacht, want hun woonst ligt naast een populair wandelpad. Bovendien voelen ze zich ironisch genoeg de hele tijd aangetrokken tot de marktjes en koffiebars in hun mettertijd verstedelijkte dorp. Misschien is hun hele avontuur toch eerder een vorm van toerisme dan een vlucht naar de oorspronkelijkheid?

Nina Polak lijkt zich sterk bewust van de eenduidige, moraliserende opvattingen over plattelandsbewoners die stedelingen vaak nog cultiveren (het loopt er vol ‘homofobe boerenzonen die Schultenbräu drinken en zich vervelen’). Daarnaast voert ze ook personages ten tonele die de conventionele opvattingen van vrouwelijkheid ter discussie stellen. Of kent u een ander boek dat een vrouwelijke basketbalcoach als hoofdpersonage heeft? Verfrissend genoeg brengt ze ook de kleine kantjes van vrouwen voor het voetlicht: ook zij kunnen opgeblazen ego’s hebben, spijt voelen om een gemiste carrière, of flirten met andere vrouwen die in onderbuiken ‘de nacht’ doen ‘oplaaien’, eigenschappen en emoties die doorgaans alleen aan mannelijke personages toegekend worden. En ook het omgekeerde is waar: hun leefwereld wordt meer dan eens verstoord door gewelddadige en opdringerige mannen, maar in ‘Buitenleven’ blijken er ook heel wat empathische mannelijke personages te figureren.

Empathie is waar ‘Buitenleven’ over gaat. De liefde tussen Rivka en Esse is een oefening in begrip voor Rivka’s slabakkende schrijfcarrière enerzijds en Esses mentale worstelingen anderzijds. Het dorp blijkt ook een andere soort verstandhouding met mensen te vragen. In het dorp komen de mensen zonder schroom binnen, zowel in de tuin als in de hoofden van de personages. Het paar kan gesprekken niet meer uit de weg gaan. Ze worden langzaamaan ‘poreus voor de plek’ en reageren daar verschillend op. De ene sluit zich af voor de buitenwereld, de andere zoekt de nieuwe mogelijkheden tot contact nadrukkelijk op. Met die onvoorziene gevolgen van hun verlangen naar een ander, rijker en rustiger leven brengt Nina Polak nuances aan in onze ideeën over de verhouding tussen stad en platteland, tussen cultuur en natuur.

Haar debuut ‘We zullen niet te pletter slaan’ werd genomineerd voor drie prijzen, haar tweede roman ‘Gebrek is een groot woord’ won de BNG Bank Literatuurprijs en De Inktaap. Of ‘Buitenleven’ evenveel lof zal krijgen, valt af te wachten, maar met haar derde boek bevestigt Nina Polak in ieder geval haar groeiende reputatie als een ijzersterke filosofisch- feministische auteur.

Jens Meijen

Met ‘Zee van rust’ wordt het oeuvre van Emily St. John Mandel stilaan een samenhangend literair multiversum ★★★★½

'Zee van rust' van Emily St. John Mandel Beeld
'Zee van rust' van Emily St. John Mandel

‘Zee van rust’, het nieuwe boek van de Canadese Emily St. John Mandel, speelt zich af in British Columbia anno 1912, op aarde in de 22ste eeuw en op een maankolonie weer twee eeuwen later. In 1912 beleeft een Britse edelman in de Canadese bossen de schrik van zijn leven als hij in het pikdonker vioolmuziek hoort, geroezemoes en ‘een nog nooit eerder gehoord (mechanisch?) geluid’. Een ontregelende flitservaring die ook andere personages overkomt, van een videokunstenares eind 20ste eeuw tot schrijfster Olive Llewellyn, die tijdens een promotournee op aarde wegens covidachtige toestanden niet terug naar haar maanthuis kan.

De flits blijft een raadselachtig verschijnsel, tot een tijdreizende onderzoeker zich erop focust, en op de mensen die die hebben meegemaakt. Zijn bevindingen zullen we hier niet onthullen, maar de ontknoping verrast en bevredigt de lezer.

Toch bleef Mandel eigenlijk behoorlijk dicht bij huis. Via Llewellyn schrijft ze overduidelijk over haar eigen auteurservaringen. En de namen Vincent en Paul Smith zullen trouwe lezers zich herinneren uit ‘Het glazen huis’ (2021), waarin Mandel ook al met parallelle werkelijkheden en de fluïditeit van de tijd speelde. Zo wordt haar oeuvre stilaan een samenhangend literair multiversum. (dja)

‘De plot’ van Jean Hanff Korelitz speelt in op een breed gedeelde angst ★★★★☆

'De plot' van Jean Hanff Korelitz Beeld
'De plot' van Jean Hanff Korelitz

Uit het brein van Jean Hanff Korelitz ontsproten al acht romans, met als bekendste ‘You Should Have Known’, de basis voor de ijzingwekkende HBO-serie ‘The Undoing’. De Amerikaanse streamingdienst Hulu vereert binnenkort ook ‘De plot’ met een serie.

Daarin komt de uitgebluste schrijver Jake Bonner, docent creatief schrijven aan een onbeduidend instituut, via een arrogante cursist een buitengewone plot ter ore. Bonner verwerkt die tot een succesvolle roman, maar een onbekende dreigt te onthullen waar hij de mosterd vandaan heeft gehaald. Zo vreest Bonner zijn reputatie én zijn fantastische vrouw te verliezen, die hij dankzij zijn roman heeft leren kennen.

Een goede thriller speelt in op een breed gedeelde angst. ‘De plot’ zet in op de beklemmende vrees dat de onthulling van een geheim alles onderuithaalt wat je hebt opgebouwd. Het tragere eerste deel kruidt de New Yorkse schrijfster met sarcasme, terwijl ze de lezer zonder veel spektakel plaatsvervangende angst aanjaagt. Dankzij ingenieuze plotwendingen die tot de laatste bladzijde verrassend én geloofwaardig blijven, laat het kat-en-muisspel met de belager de lezer niet meer los. Wanneer verandert inspiratie in diefstal? Dat is de vraag waar deze spannende en intelligente thriller u over doet nadenken. (kvb)

Het onvermogen om lief te hebben heeft in weinig boeken zo’n pregnante literaire uitdrukking gevonden als in ‘Knapen en moordenaars’ van Herman Ungar ★★★★☆

'Knapen en moordenaars' van Hermann Ungar Beeld
'Knapen en moordenaars' van Hermann Ungar

Het onvermogen om lief te hebben heeft in weinig boeken zo’n pregnante literaire uitdrukking gevonden als in ‘Knapen en moordenaars’, het prozadebuut van Hermann Ungar (1893-1929). De twee verhalen die in 1921 onder deze titel zijn uitgegeven en nu voor het eerst in het Nederlands zijn vertaald, hebben beide als hoofdpersonage een ongelukkige ziel die zonder ouderlijke of andere liefde is opgegroeid. Om hun eenzaamheid enigszins draaglijk te houden, lijkt hun geen andere mogelijkheid gegeven te zijn dan hun medemensen te vernederen en de duvel aan te doen. ‘Ik had geen vriend en geen vrouw. In plaats daarvan had ik geld en vijanden,’ zo vat de ik-verteller uit het eerste verhaal zijn situatie treffend samen.

In een koel registrerende stijl laat Ungar zien hoe een gebrek aan liefde de mens verminkt en hoe benauwd een leven is als je je enkel nog kunt verlustigen in het armzalige genot van macht. Toch is ‘Knapen en moordenaars’, in al zijn troosteloosheid, geen cynisch boek. Door de afstandelijke, schijnbaar onaangedane beschrijving van de wandaden van zijn personages heen maakt Ungar immers de pijn voelbaar die in hen verzonken ligt, hun kwellende onvermogen om te ontsnappen aan de zielloze dynamiek van machtswil en vernedering. (nm)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234