null Beeld

BOEK★★★★☆

In ‘Mijn mannen’ worden op indrukwekkende wijze de seriemoordenares Belle Gunness en haar demonische, innerlijke wereld evenwichtig verbeeld

Laurent De Maertelaer

De stoffelijke overschotten van tien in stukken gesneden mannen, drie verkoolde kinderlijkjes en een vrouw zonder hoofd. De politie wist niet wat ze zag toen ze na een brand op een varkensboerderij in LaPorte, Indiana het terrein afzocht. Was die onthoofde vrouw Belle Gunness? De Noors-Amerikaanse emigrante, bekend als Hell’s Belle, ging de geschiedenis in als één van de beruchtste seriemoordenaars van de Verenigde Staten. Zij was de eigenares van de boerderij, maar niemand kon met zekerheid zeggen of ze in de brand was gebleven, dan wel of ze haar eigen dood in scène had gezet.

Belle Gunness werd in 1859 geboren als Brynhild Paulsdatter Størset en groeide op in het Noorse plaatsje Selbu. Vanaf haar 14de werkte ze als dienstmeisje op een boerderij, maar ze hoopte op korte termijn naar haar zuster Nellie in Chicago te kunnen reizen. Daar aangekomen veranderde ze haar naam eerst in Bella, later in Belle. Tussen 1884 en 1908 heeft Gunness minstens veertien mensen vermoord, het merendeel mannen, die ze naar haar boerderij lokte met de belofte dat ze met hen zou trouwen. Ze vergiftigde haar slachtoffers, hakte de lichamen in stukken en begroef ze bij de varkens.

In ‘Mijn mannen’, haar tweede roman, schetst de Noorse Victoria Kielland een ijzingwekkend portret van Amerika’s eerste seriemoordenares: hoe kon een eenvoudige dienstmeid uitgroeien tot een moorddadig monster? Het verhaal van de vrouwelijke Blauwbaard is al verteld in films, romans, podcasts en op plaat, maar daarin ligt de focus telkens op sensatie. Kielland blijft ver weg van de conventionele true crime en wil documenteren noch fictionaliseren. ‘Mijn mannen’ noemt ze zelf een ‘literaire fantasie’.

Kielland wil in eerste instantie achterhalen waar Belles woede vandaan komt. Wat is de kiem van haar gedrag? Ze stelt scherp op wat Belle beweegt, op wat er omgaat in haar hoofd. Indrukwekkend is de manier waarop de historische figuur en haar demonische, innerlijke wereld evenwichtig worden verbeeld. De gruwelijke feiten blijven op de achtergrond, de lezer vangt slechts glimpen van de moorden op.

‘Wat voor mens ben jij?’ vraagt de dolgedraaide vrouw zich tot drie keer toe af. Kielland maakt van Belle eerder een tragische dan een wreedaardige figuur. De vertelstem in ‘Mijn mannen’ getuigt van een vreselijke eenzaamheid. De schrijfster laat in het midden of Belles falende vermogen om goed van kwaad te onderscheiden het gevolg is van een trauma uit haar jeugd (een affaire met een boerenknecht die eindigde in een dramatische miskraam), of nog eerder aanwezig was: ‘Hoe moest ze dit overleven, de pijn en het geluk, alles wat naast elkaar bestond?’ Als een mantra herhaalt Belle haar ontspoorde verlangen: ‘Wie liefheeft met heel zijn wezen, zal de liefde nooit overleven.’ Ze zoekt tevergeefs houvast bij een boosaardige god en bij haar zus, maar iedereen kijkt weg van de ‘kleine, grote B’.

De uitzonderlijk expressieve en zintuiglijke schrijfstijl maakt van ‘Mijn mannen’ dwingende lectuur. De beeldrijke precisie in Kiellands zinnen is adembenemend. Wat onderhuids broeit, suggereert ze gebald en efficiënt. Ze graaft zo diep in Belles psyche dat je soms vergeet waartoe het ontaarde hoofdpersonage in staat is.

De Noorse heeft drie jaar aan ‘Mijn mannen’ gewerkt en een groot deel op haar mobiele telefoon geschreven. Het resultaat is een kundig geslepen diamant. Kielland is een groot talent en nu al een absolute aanwinst voor de literatuur.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234