null Beeld Reporters / DPA
Beeld Reporters / DPA

oude presidenten

Joe Biden wordt vandaag 80, maar het Witte Huis laat die verjaardag het liefst ongemerkt passeren

Voor het eerst wordt de VS geleid door een president van 80 jaar. Waarom zijn politiek leiders in Washington tegenwoordig zo oud? En is de president fit genoeg om het land te leiden?

Karlijn van Houwelingen

Barack Obama nodigde ooit Stevie Wonder en Jay-Z uit om in het Witte Huis zijn 50ste verjaardag te komen opluisteren, maar nu Joe Biden dit weekend 80 wordt, organiseert het Witte Huis geen feest. Bidens team laat de mijlpaal het liefst ongemerkt voorbij gaan. Nooit eerder was een Amerikaanse president boven de 80 en veel burgers twijfelen of Biden nog wel scherp genoeg is om het land te leiden.

Zijn arts oordeelde vorig jaar nog dat hij fit en capabel is. Maar Biden oogt onmiskenbaar ouder dan enkele jaren geleden. Hij loopt veel minder soepel - schuifelt - en blundert geregeld. Biden is altijd een onhandige flapuit geweest in publieke optredens, maar komt nu soms verward over. Afgelopen week noemde hij Cambodja nog Colombia, in een ontmoeting met de Cambodjaanse president. In een gesprek over de bevrijding van Cherson verwarde hij die Oekraïense stad met Fallujah in Irak. Bij een bijeenkomst in het Witte Huis vroeg hij in september naar Congreslid Jackie Walorski, blijkbaar vergeten dat ze recent was omgekomen bij een auto-ongeluk.

Franklin Roosevelt

Toch is de gezondheid van Biden nog best goed vergeleken bij sommige voorgangers, zegt professor Barbara Perry, historicus die aan de Universiteit van Virginia het Amerikaanse presidentschap bestudeert. ,,Er waren jongere presidenten met veel meer medische problemen.” Kettingroker Franklin Roosevelt, president in de Tweede Wereldoorlog, zat als voormalig poliopatiënt in een rolstoel en werd ook nog eens vreselijk ziek. ,,Je kunt het zien op beelden uit die tijd, hij verloor veel gewicht en had een asgrauw gezicht”, zegt Perry.

Het verhaal gaat verder na de foto.

Franklin D. Roosevelt  Beeld Universal Images Group via Getty
Franklin D. RooseveltBeeld Universal Images Group via Getty

President Eisenhower rookte in de jaren 50 soms wel vier pakjes sigaretten per dag. Na een bijna-dodelijke hartaanval praat hij in pyjama de pers bij over zijn herstel. Veertiger John F. Kennedy had een levensbedreigende auto-immuunziekte, leed altijd pijn, slikte soms wel acht soorten medicatie per dag en onderging een reeks rugoperaties. Ronald Reagan liep hoofdletsel op na een val van een paard, raakte gewond bij een moordpoging en overleed uiteindelijk aan Alzheimer, achteraf bezien al zichtbaar in de laatste jaren van zijn presidentschap.

In die jaren bleven gezondheidsproblemen vaak verborgen. Toegedekt door het Witte Huis, soms met hulp van de pers. Kranten en tv-zenders gingen er in de vorige eeuw mee akkoord geen beelden van Roosevelt in rolstoel te publiceren. ,,En niemand had een telefoon met camera om foto’s te maken van Roosevelt die gedragen werd, of Kennedy op krukken”, zegt Perry. Zij volgt zo’n beetje alle speeches van Amerikaanse presidenten. ,,Biden is duidelijk niet zo scherpzinnig als in zijn jonge jaren, maar hij lijkt nog steeds goed te weten waar hij mee bezig is.”

Biden is niet de enige toppoliticus in de VS die de 70 ruim is gepasseerd. De VS heet inmiddels wel een ‘gerontocratie’, een land geleid door ouderen. Bidens voorganger, Donald Trump, is 76 - een gaat opnieuw op campagne in de hoop in 2024 te beginnen aan een vierjarig presidentschap. Nancy Pelosi treedt af als fractievoorzitter van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden op haar 82ste. In de Senaat, waar de gemiddelde leeftijd met 64 hoger is dan ooit, leidt de 80-jarige Mitch McConnell de Republikeinen. Senator Chuck Grassley is 89 en werd vorige week herkozen voor een nieuwe termijn die afloopt als hij 95 is.

Daar steken Europese leiders fris en fruitig bij af. In het Verenigd Koninkrijk heeft net de jongste premier in zeker tweehonderd jaar de leiding gekregen. Rishi Sunak is 42. Hij is van dezelfde generatie als de Franse president Macron (44), president Zelenski (44) van Oekraïne en Kaja Kallas (45), premier van Estland. Sanna Marin, premier van Finland, is pas 36. Mark Rutte zit in Nederland al twaalf jaar op zijn post en is met zijn 55 jaar nog steeds een jonkie vergeleken bij de Amerikaanse politieke top.

Joe Biden en Nancy Pelosi. Beeld Reuters
Joe Biden en Nancy Pelosi.Beeld Reuters

Babyboomgeneratie in de VS extra dominant

Hoe kan het toch dat Amerikanen voor leiders blijven kiezen die in de rest wereld al lang van hun pensioen zouden genieten? Het Amerikaanse electoraat vergrijst ook - maar dat geldt in Europa net zo goed. De babyboomgeneratie is in de VS wel extra dominant, zagen experts eerder. In Europa was het sappelen na de oorlog, maar Amerikanen maakten volop baby’s en groeiden in die jaren op in relatief zorgeloze overvloed.

De jonge Europese leiders zijn vaak premiers, door hun partijen genomineerd voor een toppositie. In de VS stemmen kiezers meer op individuen en geldt in de meeste verkiezingen een winner takes all-systeem. Rustig groeien vanaf het staartje van de kieslijst is er niet bij - om je directe tegenstander te verslaan zijn naamsbekendheid en geld nodig. Zittende, ervaren en rijke politici hebben dan betere kansen.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Clintons

Barbara Perry denkt ook dat het te maken heeft met concentratie van faam, middelen en macht bij politieke sterren. ,,In de Democratische partij zogen de Clintons en de Obama’s lang alle zuurstof op”, denkt zij. ,,Ze besteedden niet veel aandacht aan opkomende jonge mensen. Met name de Clintons - zij creëerden een eigen dynastie, met Bill en daarna Hillary. “

Voor het Amerikaanse presidentschap geldt een minimumleeftijd van 35 jaar, maar geen maximum. Steeds meer Amerikanen voelen daar nu wel voor. Ook onder sommige Congresleden van Bidens partij klinkt de roep om een nieuwe generatie leiders. Vooralsnog blijft Biden erbij dat hij overweegt zich nog een keer verkiesbaar te stellen. Op vragen over zijn leeftijd verwijst hij naar zijn trainingsschema. ,,Ga maar met me mee sporten in de ochtend.”

(AD)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234