null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

mentaal welzijn

Rotjaar gehad? Sluit het af met een afscheidsritueel: ‘Anders kan het blijven zeuren in hoofd en hart’

Hoe sluit je een vervelend of juist heel mooi jaar af? En hoe ga je door na jobverlies of het einde van een relatie? ‘Als je iets niet goed afsluit, kan het blijven zeuren in je hoofd en hart.’

Rianne van der Molen

Op een dag printte Janske van Eersel – destijds re-integratieadviseur, nu psycholoog – alle digitale correspondentie van de maanden ervoor uit. Meerdere keren had ze aangegeven dat de werkdruk te hoog werd maar de leidinggevende steunde haar niet. Het leidde tot een arbeidsconflict en uiteindelijk ontslag. ‘Ik was boos en kon het niet aan om afscheid te nemen bij mijn werkgever zelf. Toch wilde ik het einde van deze nare periode markeren. Die avond nodigde ik een paar vrienden uit en heb ik de hele stapel papieren in de vuurkorf gegooid. Dat voelde echt lekker.’

Iets bewust afsluiten betekent niet dat alle pijn, verdriet of rouw in één klap weg is, benadrukt Annegien Ochtman-de Boer (66). ‘Maar het zorgt wel voor ruimte in je hoofd.’ Ze was ooit vrijzinnig predikant en begeleidt nu onder meer trouwceremonies, geboortevieringen én scheidingsrituelen.

‘Met dat laatste ben ik begonnen toen een bekende mij benaderde. Jaren daarvoor was ze gescheiden en inmiddels had ze een nieuwe relatie. Ze voelde de behoefte om die oude relatie af te sluiten, zodat ze bewust met haar nieuwe geliefde verder kon.

‘Gelukkig stond haar ex daar ook voor open. Samen hebben we een ceremonie vormgegeven, waar zowel zij als hun kinderen blij van werden. Ooit waren ze geliefden, nu spraken ze naar elkaar uit om als ouders verder te gaan. Heel belangrijk. Want als je iets niet goed afsluit, kan het blijven zeuren in je hoofd en hart.’

Afsluitingsrituelen kunnen volgens haar ingezet worden bij alle soorten scharniermomenten. Je kunt ze alleen of samen doen. De één bespreekt op oudejaarsavond met vrienden wat de hoogte- en dieptepunten van het jaar waren, maar een ander overdenkt die liever alleen tijdens een stiltewandeling.

‘Rituelen zijn heel krachtig,’ vindt Ochtman-de Boer. ‘Zo vertrokken mijn man en ik vorig jaar uit het huis waar we dertig jaar woonden. Daar wilde ik bij stilstaan. Dus vroeg ik mijn volwassen kinderen om drie herinneringen aan het huis in te leveren. Van al onze herinneringen heb ik een boek gemaakt, aangevuld met foto’s. Op de laatste dag kreeg iedereen zo’n boek en hebben we met de hele familie op een muur van het huis getekend. Het was mooi om bewust te praten over alle fijne momenten op die plek. Daarna voelde het ook goed om te verhuizen.’

Scharniermoment

Rouw hoort vaak bij dit soort scharniermomenten, vindt Janske van Eersel. Als psycholoog traint ze nu mensen om weer aan de slag te gaan na baanverlies en doet ze voor de Universiteit Utrecht onderzoek naar de impact ervan. ‘Mensen voelen zich na ontslag vaak verdrietig of zijn boos. Als die gevoelens een beetje zijn gezakt, helpt het om na te denken over hoe ze die werkperiode willen afsluiten.’

Ze drukt klanten altijd op het hart om vooral zelf de vorm te kiezen. ‘Niet iedereen zit te wachten op een grote receptie of een etentje met het hele team. Zo had ik eens een klant die met een paar vriendinnen terugging naar het kantoor waar ze had gewerkt. Het bedrijf was op dat moment dicht, maar op de parkeerplaats dronk ze met haar vriendinnen een glas champagne en haalde mooie herinneringen op.’

Positief

Denk dus vooral zelf na over wanneer en hoe jij je afscheid voor je ziet. ‘En als je er wel voor kiest iets te gaan drinken samen, wacht je dan af wat je leidinggevende gaat zeggen of neem je zelf het initiatief? Je kunt bijvoorbeeld zelf de anderen vertellen wat je in dat bedrijf hebt geleerd. Als je de positieve dingen benoemt, helpt dat jezelf ook om te zien dat het niet enkel slecht is geweest.’

Het benoemen van die positieve elementen is ook een belangrijk onderdeel van de scheidingsrituelen die Ochtman-de Boer organiseert. ‘Je helpt je kinderen door hen te laten zien dat het ooit goed was tussen hun ouders. Benoem wat de mooie momenten waren, bijvoorbeeld hoe het was om samen ouders te worden. Daarna kun je kijken naar hoe het nu gaat en wat je samen wenst voor de toekomst.’

Ze vindt het jammer dat een huwelijk wordt gevierd met alle toeters en bellen, maar dat een scheiding vaak slechts een handtekening onder een convenant is. ‘Ik geloof dat het beter kan. Zeker niet in het heetst van de strijd, maar wel als alles weer wat tot rust is gekomen. Door een nieuwe belofte te doen op een fijne locatie, gericht op de toekomst. Je hebt naar je kinderen toe de morele verplichting om samen hun ouders te blijven, ook al ben je geen geliefden meer.’

Een paar jaar geleden begeleidde ze een stel met twee jonge kinderen bij hun scheidingsritueel. ‘Later mailde de vrouw: een maand na dat moment was haar vader overleden. Ze had het gevoel dat ze ruimte had voor dat verdriet, omdat het ritueel de pijn om haar scheiding had verzacht. Echt mooi om te horen. Dat is de kracht van zo’n moment.’

Schrijf jezelf een brief

Niet iedereen lukt het samen met een ex-partner of -werkgever op een goede manier af te sluiten. Gelukkig kun je ook in je eentje stappen zetten. Beroemd is bijvoorbeeld de methode van de Amerikaanse psycholoog James Pennebaker. Hij is een groot voorstander van expressief schrijven.

Hoe je dat doet? Schrijf na een gebeurtenis vier dagen lang elke dag twintig minuten over je diepste gedachten en gevoelens. Over wat er is gebeurd, wie je was, bent en wilt zijn. Belangrijk is dat je die twintig minuten niet stopt met schrijven en je niet druk maakt over spelling of grammatica. Volgens Pennebaker kan dat helpen bij het verwerken van ervaringen.

(AD)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234