Schimmelvorming boven ramen is vaak een – letterlijk – eerste teken aan de wand Beeld ThinkStock
Schimmelvorming boven ramen is vaak een – letterlijk – eerste teken aan de wandBeeld ThinkStock

schimmelgolf

U laat uw verwarming iets lager staan? Kijk dan wel uit dat uw huis niet in een schimmelparadijs verandert

De verwarming lager en de ramen dicht: het is goed om energie te sparen, maar het kan ook voor problemen met vocht en schimmel zorgen. Hoe houdt u de warmte binnen en schimmel buiten?

Dieter De Cleene

De hoge energieprijzen zetten velen ertoe aan de verwarming een graadje of zelfs meerdere graadjes lager te zetten. Goed voor de energiefactuur, maar ook voor schimmels. Koudere lucht geeft namelijk een groter risico op vochtproblemen.

Het principe daarachter is eenvoudig. Warme lucht kan meer vocht vasthouden dan koude lucht. En dus stijgt bij dalende temperatuur de relatieve luchtvochtigheid. Bereikt de relatieve luchtvochtigheid lokaal 100 procent, dan zal waterdamp uit de lucht condenseren, met mogelijke schimmelvorming op de vochtige plekken tot gevolg.

Om de warmte zoveel mogelijk binnen te houden is men bovendien geneigd eindelijk die kieren en spleten te dichten en de ramen gesloten te houden. Maar zo kan de vochtige lucht niet weg. Goedbedoeld advies zoals de energievretende droogkast niet te gebruiken en de was gewoon binnen te drogen hangen doet de luchtvochtigheid verder oplopen.

Ook samenhokken in een beperkt aantal ruimtes om enkel die te moeten verwarmen kan de luchtvochtigheid de hoogte injagen. “Die cocktail van minder verwarmen, meer vochtproductie en minder ventilatie vergroot het risico op problemen”, zegt ventilatie-expert Jelle Laverge (UGent).

Dat risico is niet in alle woningen even groot. Woningen die na 2006 zijn gebouwd, moeten uitgerust zijn met een ventilatiesysteem. Ook in oude, nauwelijks geïsoleerde woningen is het risico op vochtvorming doorgaans beperkt. Zeg niet ‘een tochtig krot’, maar ‘een woning met natuurlijke ventilatie’.

“Die woningen zijn zo lek als een zeef, waardoor de luchtkwaliteit er vaak goed is”, zegt expert bouwfysica Stijn Verbeke (VITO/EnergyVille en UAntwerpen). Problemen komen volgens Verbeke het vaakst voor in niet optimaal gerenoveerde woningen. Waar in oude huizen doorgaans de ramen de koudste plekken zijn waar vocht neerslaat – zonder al te veel problemen – zijn dat in niet doordacht gerenoveerde gebouwen vaak muren.

Schimmelvorming boven ramen is vaak een – letterlijk – eerste teken aan de wand, zeker als daar een betonnen steunbalk zit die de isolatie onderbreekt. “Een andere typische plaats waar de problemen zich eerst manifesteren is achter meubels die dicht bij de muur staan”, weet Laverge. “Omdat de luchtcirculatie er minder goed is, en het er dus vaak net iets kouder is.”

Schimmelvorming is om meerdere redenen problematisch. Uit onderzoek blijkt dat schimmel in huis geassocieerd is met een hogere risico op luchtwegaandoeningen zoals astma. ­Daarnaast kunnen aanhoudende vocht­problemen voor schade zorgen. “Constructiehout kan gaan rotten”, weet Verbeke. “Dat is bij slecht uitgevoerde platte daken waarin vocht zich ophoopt vaak een probleem.”

Vuistregels

Hoe kunt u schimmel buiten de deur houden? “Een vuistregel om condensatieproblemen te vermijden is dat je de temperatuur in bewoonde ruimtes het best niet onder de 15 graden Celsius laat zakken”, zegt Laverge.

Daarnaast is het zaak de vochtproductie te beperken. Een belangrijke bron van vochtigheid bent u zelf: een mens produceert dagelijks 1 tot 2 liter waterdamp.

“Extra dampvorming kun je vermijden door korter te douchen en te koken met de deksels op de potten, dat is ook energiezuiniger”, adviseert Laverge. “Zet bij het koken de dampkap op en zet na het douchen even een raam open, tot de condens van de badkamerspiegel is verdwenen. Hang de was buiten of gebruik toch de droogkast.”

De aanschaf van een luchtvochtigheidsmeter kan nuttig zijn om in de gaten te houden wanneer ingrijpen nodig is. “In ruimtes die gelijkmatig geïsoleerd zijn, zonder koudere plekken, vermijd je doorgaans problemen door de luchtvochtigheid onder de 60 à 70 procent te houden”, zegt Laverge.

Er zijn luchtontvochtigers te koop die waterdamp uit de lucht halen. “Die veranderen echter niets aan de kwaliteit van de binnenlucht”, zegt bouwexpert Michaël Peeters (AP Hogeschool). Daarin hoopt zich niet alleen vocht op, maar ook CO2 en schadelijke stoffen die bijvoorbeeld vrijkomen bij het koken. “Ventileren is in deze tijden duur, maar blijft noodzakelijk”, zegt Peeters.

Verluchten of ventileren?

Bij het ventileren is het zaak een balans te vinden tussen warmtebehoud en vochtverlies. Wie is aangewezen op het oldskool openzetten van ramen kan overwegen relatief kortstondig alles open te gooien. “Het voordeel is dat je zo enkel de warme en vochtige lucht afvoert, terwijl je de warmte die in je gebouw zelf is opgeslagen behoudt”, zegt Laverge. “Het nadeel is dat je pieken en dalen in de luchtkwaliteit krijgt.”

Maar even verluchten is niet hetzelfde als ventileren. Met het oog op een goede luchtkwaliteit is continue ventilatie beter. Idealiter wordt de lucht die zich in de woning bevindt elke 2 uur ververst. De courantste ventilatiesystemen zuigen lucht af in vochtige ruimtes zoals de keuken en badkamer. Verse lucht komt spontaan via ventilatieroosters binnen.

De gesofisticeerdste systemen maken gebruik van warmterecuperatie en gebruiken de warmte van de uitgaande lucht om de verse lucht op te warmen. “Wie isoleert moet ook nadenken over ventilatie”, zegt Verbeke. “Dat is op langere termijn de beste garantie op een laag energieverbruik én goede luchtkwaliteit.”

(DM)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234