Beeld ter illustratie Beeld ThinkStock
Beeld ter illustratieBeeld ThinkStock

Gezondheid

Waarschuwing: nieuwe variant van vogelgriep kan zich ook verspreiden naar mensen

Nooit eerder kampte Europa met zo’n ernstige uitbraak van vogelgriep. Het risico voor mensen neemt toe, waarschuwt de Wereldorganisatie voor Diergezondheid. In Engeland raakte deze week de eerste persoon met vogelgriep besmet.

Annemieke van Dongen

De vogelgriep mag inmiddels met recht een pandemie genoemd worden. Niet alleen in Europa heeft het zeer ziekmakende virus al tientallen miljoenen kippen, kalkoenen en wilde vogels het leven gekost. Ook in Azië, Afrika en Noord-Amerika wordt een groeiend aantal besmettingen gemeld. Zo stierven in Israël duizenden kraanvogels. In Nederland zijn tot nu toe zo’n twintig pluimveebedrijven getroffen en meer dan 903.000 kippen, kalkoenen en eenden geruimd, deels preventief.

De vogelgriep die nu rondgaat is ernstiger dan eerdere uitbraken, zegt hoogleraar virologie Wim van der Poel van Wageningen Universiteit. ‘In Nederland valt de schade nog relatief mee, doordat de pluimveesector heeft geleerd van het verleden. De hygiënemaatregelen zijn hier superstrikt. Maar alleen al in Italië zijn honderden pluimveebedrijven getroffen. Bovendien worden overal grote aantallen zieke en dode wilde watervogels aangetroffen.’

Onder watervogels circuleerden altijd al laagpathogene virussen, die niet of nauwelijks ziek maken, maar sinds een paar jaar zijn ook hoogpathogene varianten blijvend, zegt de viroloog. ‘Die zijn zeer ziekmakend: op een getroffen bedrijf gaat binnen een à twee dagen 90 procent van de dieren dood.’

Mutaties

Een virus dat zich zo snel verspreidt onder zulke grote groepen dieren brengt extra risico's met zich mee, waarschuwt de Wereldorganisatie voor diergezondheid (World Organisation for Animal Health). Ook voor de gezondheid van mensen. ‘Deze keer is de situatie lastiger en risicovoller omdat we meer varianten zien ontstaan’, legt directeur Monique Eloit uit aan persbureau Reuters. ‘Het uiteindelijke risico is dat het muteert of mixt met een menselijk griepvirus dat tussen mensen overdraagbaar is. Dan krijgt het plotseling een nieuwe dimensie.’

In het zuidwesten van Engeland raakte deze week een persoon met de vogelgriep besmet. Het gaat volgens de Britse gezondheidsautoriteiten om iemand die met vogels werkt. Er zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat het virus tussen mensen overdraagbaar is.

Maar het risico bestaat dat het virus muteert tot een variant die dat wél is, beaamt hoogleraar Van der Poel, expert op het gebied van ziektes die overspringen van dier naar mens. ‘Dat is destijds bij de Mexicaanse griep ook gebeurd. Delen van dat influenzavirus waren afkomstig van vogels, delen van varkens en delen van de mens. Daarom waarschuwen we mensen om contacten met pluimvee te vermijden en geen zieke of dode watervogels aan te raken.’

Oostvaardersplassen

Afgelopen jaren zijn wereldwijd 850 mensen met het vogelgriepvirus (H5N1, in vaktermen) besmet, blijkt uit cijfers van de Wereldorganisatie voor diergezondheid. De helft van hen is overleden. Het betrof vooral mensen die met pluimvee werken. Ook honden kunnen flink ziek worden van het virus.

Voor het doemscenario dat H5N1 zich vermengt met het coronavirus hoeven we volgens Van der Poel niet te vrezen. ‘Daarvoor verschillen corona- en influenzavirussen te veel van elkaar. Het ontstaan van genetische variatie verloopt bij beide heel anders.’

Vaccineren

De vogelgriep is minder seizoensgebonden geworden, zien onderzoekers. Voorheen dook het virus vooral op in landen met veel water, zoals Nederland. Dat gebeurde vaak alleen in het trekseizoen, dus in de laatste maanden van het jaar. Nu duikt het virus ook in drogere gebieden op en is het het hele jaar aanwezig. Zo werd het virus afgelopen voorjaar in nesten met jonge vogels ontdekt. ‘We waren gewend dat het virus in het voorjaar weer verdween, net als griep bij mensen. Maar het vogelgriepseizoen is langer geworden. Dat is zorgwekkend’, zegt Van der Poel.

Volgens de pluimveesector moet daarom worden nagedacht over andere oplossingen dan het almaar ruimen van dieren op het moment dat het virus ergens in een stal opduikt. Zo zijn er vaccins in ontwikkeling. Die kunnen volgens landbouworganisatie LTO op termijn mogelijk soelaas bieden.

In het hele land geldt sinds eind oktober een ophokplicht voor pluimvee en strenge regels voor het vervoer. Hobbyhouders moeten hun pluimvee afschermen van wilde (trek)vogels. Dat kan bijvoorbeeld door een net over de kippenren te spannen.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234