Is de geweldspiraal in Londen te wijten aan opruiende hiphopteksten en sociale media?

, door (suse van kleef)

5

In de buitenwijken van Londen kijkt inmiddels niemand meer op van de blauw-witte afzetlinten van de politie. Er gaat geen week voorbij zonder een dodelijke schiet- of steekpartij. Het moordcijfer is het afgelopen jaar met 44 procent gestegen. Wat opvalt, is de jonge leeftijd van de betrokkenen: veel daders en slachtoffers zijn tieners. Vaak gaat het om geweld tussen bendes, waar de politie maar geen grip op krijgt.

'Ik voel de spanning in de straten,' zegt oud-bendelid Sephton Henry. 'De laatste maanden is het alleen maar erger geworden. Afgelopen zaterdag zijn op klaarlichte dag nog twee mannen neergeschoten in Peckham, Zuid-Londen. Mijn stiefdochter liet me op Facebook een filmpje zien van een van de slachtoffers. Zijn halve gezicht lag eraf. Overal bloed.'

De regering is de regie kwijt, zegt Henry. 'Die gasten op straat hebben schijt aan alles. Ze schieten je gewoon neer, maakt niet uit wie het ziet, of wie er omheen staan.'

Henry weet waarover hij praat: hij zat jaren zelf in een bende in het Oost-Londense Woolwich. Hij belandde zeven keer in de gevangenis voor drugs- en geweldsincidenten. Extreem geweld was aan de orde van de dag. 'Ik zag dat de neuzen van gasten werden afgebeten. Ze sneden een vrouw in haar vagina. Als je dat soort dingen ziet, raak je ongevoelig voor geweld. Het wordt dan normaal.'

Flink bezuinigd

Tegenwoordig werkt Henry voor stichting Gangsline, waarmee hij probeert jongeren op het rechte pad te krijgen en te houden. 'Veel buurten in Londen zijn echt slecht en crimineel. Het leven is daar niet makkelijk,' zegt hij. Vaak is de werkloosheid er hoog en het toekomstperspectief slecht. 'Mensen denken dat ze niet voor het geluk geboren zijn. Ze voelen geen aansluiting bij de samenleving. In die situatie probeer je een leven op te bouwen. Als dat betekent dat je de drugshandel ingaat of dat je een andere criminele activiteit ontplooit om geld te verdienen, is dat zo. Als je geen hoop hebt, kan niks je schelen.'

De afgelopen jaren is flink bezuinigd op de politie en jeugdvoorzieningen. Volgens experts is dat een reden voor de geweldsuitbarsting. 'Twintig jaar geleden, toen ik zelf buurtwerker was, waren we met zijn honderden,' zegt criminoloog Anthony Gunther van de universiteit van Oost-Londen. 'Nu zijn het er nog maar tientallen. Dat moet een negatieve invloed hebben, dat kan niet anders.'

Hij ziet dat een grote groep jongeren zich geen onderdeel van de maatschappij voelt. 'Ze worden in de steek gelaten, hebben geen goede rolmodellen. Ze raken tussen wal en schip. Zo creëren we een onderklasse, die op grote afstand staat van de samenleving en daar steeds verder van verwijderd raakt.'

Volgens de Londense politie zijn sociale media ook een belangrijke factor. Op Instagram, Snapchat en YouTube worden filmpjes van steekpartijen, gevechten en bedreigingen gedeeld. Commissaris Cressida Dick zegt dat sociale media zo geweld normaliseren en tieners ophitsen.

Gewelddadige teksten

Dick denkt ook dat gewelddadige teksten van het in Londen populaire hiphopgenre drill music aanzetten tot geweld. Op verzoek van de Londense politie verwijderde YouTube onlangs enkele tientallen videoclips.

De universiteit van Birmingham deed vorig jaar onderzoek naar het verband tussen muziek en bendegeweld. 'Videoclips zijn al tientallen jaren een manier om je te uiten,' schreven de onderzoekers. 'Recentelijk worden ze in sommige gevallen ook gebruikt om anderen te bedreigen, bendecultuur te promoten en te pronken met illegale substanties. In het Verenigd Koninkrijk is dat relatief nieuw.'

Ze noemen drill music potentieel gevaarlijk. 'De videoclip is een platform dat bendeleden een gevoel van macht en autoriteit kan geven. Je kunt erin zeggen en doen wat je wilt. Als je dat combineert met de vraag 'Maak je wel echt waar wat je zegt in je raps?', raak je in een positie waarin je geloofwaardigheid op het spel komt te staan.' Kort gezegd: sommigen voelen de druk zich naar hun teksten te gaan gedragen.

Dat het niet altijd bij woorden blijft, bewees de 17-jarige rapper M-Trap. Zijn drill musicteksten bevatten gedetailleerde beschrijvingen van een steekpartij. Niet lang daarna stak M-Trap met drie anderen een 15-jarige jongen dood. Zijn lyrics werden als bewijsmateriaal gebruikt, hij kreeg levenslang.

Sinds de opkomst van rap wordt beweerd dat gewelddadige teksten geweld uitlokken, maar veel artiesten zeggen dat het juist omgekeerd is: ze baseren hun tracks op hun leven, niet andersom. Sephton Henry wordt er ook een beetje moe van. 'Altijd weer dit verhaal. Ja, die gewelddadige teksten en filmpjes op sociale media zullen vast geen positieve invloed hebben. Maar dat zijn niet de oorzaken van het geweld.'

Die liggen veel dieper, zegt hij: 'Door te focussen op externe factoren zoals sociale media en muziek worden interne factoren als sociale ongelijkheid, armoede, uitsluiting, emotionele conflicten en de klassenverhoudingen genegeerd. Terwijl daar de wortel van het probleem ligt.'

Voormalig bendelid Sephton Henry probeert nu vanuit stichting Gangsline jongeren op het rechte pad te krijgen en te houden.

© Trouw

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: