De Ku Klux Klan is fan: Jaír Bolsonaro, de Donald Trump van Brazilië?

, door (nbr)

24

Brazilië: voetbal, samba, carnaval en… een extreemrechtse president. Wat alle peilingen voorspelden, werd gisteren realiteit voor de meer dan 200 miljoen Brazilianen. Verkozen president Jair Bolsonaro kreeg al tijdens zijn campagne, net als Trump, de zegen van David Duke, ex-leider van de Ku Klux Klan. Die steunbetuiging sloeg Bolsonaro vriendelijk af, maar er zijn redenen te over om te vrezen voor de toekomst van Brazilië als hij begin januari het presidentieel lint om zijn schouders hangt. Humo lijst er vijf voor u op.


Brave christen met een fascinatie voor foltering en geweren

Bolsonaro is, net als het merendeel van de Brazilianen, een diepgelovig christen. Dat dat geen garantie is voor een afkeer van geweld, weten we al sinds de kruistochten, en ook Bolsonaro steekt zijn liefde voor folteren niet onder stoelen of banken. In verschillende interviews gaf hij zelfs kordaat toe dat hij een voorstander van folteren is, want ‘het doel is nu eenmaal dat iemand zijn mond opendoet’. Bolsonaro is ook een hevig voorstander van vrij wapenbezit. Veel van zijn aanhangers illustreerden dat door in de eerste verkiezingsronde hun wapens mee te nemen naar het stemhokje.

 

Heimwee naar de dictatuur

Folteren gaat voor de 56-jarige presidentskandidaat eigenlijk nog niet ver genoeg. ‘De fout van de dictatuur was dat ze enkel folterden en niet vermoordden,’ zei hij in 2008. Voor die Braziliaanse militaire dictatuur, die eindigde in 1985, heeft Bolsonaro veel ontzag. Zelf voormalig legerkapitein, wil hij het leger terug meer macht geven. Het militaire regime was volgens hem een ‘20-jarige periode van orde en vooruitgang’ en Bolsonaro dweept graag met enkele spilfiguren van de dictatuur, die nochtans duizenden folteringen en moorden op hun geweten hebben. Ook voor voormalige dictators uit buurlanden, zoals Pinochet, die ‘niet genoeg mensen heeft vermoord’, heeft hij niets dan lof. In dat licht is het opvallend dat zijn kiespubliek vooral uit jonge mannen bestaat, die de dictatuur nooit hebben meegemaakt, maar hunkeren naar orde en stabiliteit.

 

Aanslagen op minderheden

Zo groot als zijn liefde voor folteren en dictatoriale regimes is ook zijn haat voor homo’s, vrouwen en minderheden. Bolsonaro wil van Brazilië ‘een plek voor de meerderheid’ maken, waar minderheden ‘moeten zwijgen en zich plooien naar de meerderheid’. Dat een zoon van hem homo zou zijn, of verliefd zou worden op een zwarte vrouw is volgens Bolsonaro onmogelijk, want ‘zijn zonen zijn goed opgevoed en hadden een aanwezige vader’. Gevraagd hoe hij zou reageren mocht zijn zoon ondanks die goede opvoeding toch met een man thuiskomen, zei hij dat hij die zoon dan liever in een ongeluk zou zien sterven, want dood is hij voor hem dan toch.

De lijst met homofobe, vrouwonvriendelijke en racistische uitspraken is lang, en Bolsonaro’s aanhangers zetten die haatspraak ook om in de praktijk. Nadat hij in de eerste verkiezingsronde de concurrentie verpletterde, waren de berichten over in elkaar geslagen homo’s niet meer bij te houden. Slogans met ‘dood aan de negers’ en nazitekens duiken overal op, en worden zelfs gewelddadig met scherpe voorwerpen in de huid van vrouwelijke tegenstanders gekrast. Ook na Bolsonaro's overwinning gisterenavond, liepen de spanningen in het sterk gepolariseerde Brazilië al hoog op. Bij gewelddadige confrontaties tussen zijn voor- en tegenstanders werden vooral die laatsten in elkaar geslagen en werden ook enkele journalisten slachtoffer.

 

''Bolsonaro wil van Brazilië een plek voor de meerderheid maken, waar minderheden moeten zwijgen en zich plooien naar de meerderheid''

 

Ruzie met Rogers Waters en Madonna

Voormalig Pink Floyd-zanger Roger Waters, gekend om zijn linkse en pro-mensenrechten politieke standpunten, begon daags na de eerste verkiezingsronde aan zijn tournee door Brazilië. Van die kans maakte hij gebruik om op elk concert een anti-Bolsonaro speech af te steken en verschillende waarschuwingsboodschappen op de beeldschermen te projecteren. Dat kreeg heel wat aandacht in Brazilië, zowel positief als negatief. Veel boze Bolsonaro-aanhangers onder zijn fans eisen dat Waters zich verontschuldigt. Waters deed er echter nog een schepje bovenop door in de Braziliaanse krant ‘Folha de São Paulo’ Bolsonaro impliciet met Hitler te vergelijken, alluderend op het feit dat die laatste ook democratisch werd verkozen. Naast Waters spraken onder meer ook Madonna, Dua Lipa, Cher, Diplo en Nicole Scherzinger zich op hun sociale media uit tegen Bolsonaro.

 

Illegaal campagneteam op WhatsApp

Niet alle Brazilianen die op Bolsonaro stemden zijn het eens met zijn polemische en polariserende uitspraken. Een significant deel van zijn stemmers heeft hij te danken aan zijn strategie om zich als anticorruptiekandidaat te profileren. Brazilië wordt al enkele jaren geteisterd door corruptieschandalen, waarvan het laatste leidde tot de (volgens velen onrechtmatige) afzetting van de vorige presidente Dilma Rousseff. Rousseff was, net als de president voor haar en Bolsonaro’s uitdager Fernando Haddad, lid van de socialistische arbeiderspartij ‘Partido dos Trabalhadores’ (afgekort PT). De PT is de partij die - dankzij de framing van politiek rechts - in de media het meest gelinkt wordt aan corruptie, en voor velen is een stem voor Bolsonaro dan ook een stem tegen de PT van Haddad.

Weinig verrassend kwam twee weken geleden aan het licht dat Bolsonaro, die hard inzette op het feit dat hij nog nooit op corruptie werd betrapt, mogelijks veel geld neerlegde om valse nieuwsberichten via Whatsapp te laten verspreiden. WhatsApp is hét communicatiemiddel bij uitstek in Brazilië, en dus ook het ideale campagnekanaal, maar de app kampt al langer met beschuldigingen dat er nepnieuws op verspreid zou worden. Hoewel de zaak nog voor de electorale rechtbank wordt behandeld, heeft dit campagneschandaal weinig effect gehad op Bolsonaro's populariteit en werd hij gisteren toch tot president verkozen. Het valt af te wachten hoe het nu met het sterk verdeelde Brazilië verder moet, maar de toekomst lijkt voor het land van de samba eerder grauw.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: