We vroegen Brazilianen wat ze van de uitspraken van Freddy De Kerpel over Bolsonaro vinden

© Getty en VRT

, door (nbr)

170

We spraken met Layla Gomes (23, Rio das Ostras), Giovano Felipin (20, Santa Maria) en Lais Macedo (22, Salvador).

1. Freddy De Kerpel: ‘Het is hier niet zo gepolariseerd als in Amerika. Evenveel gekleurde als witte mensen stemmen - of stemmen niet - op Bolsonaro’. 

Lais Macedo « Er is een duidelijk onderscheid tussen de verschillende regio’s in Brazilië qua stemgedrag. In het zuiden en in centraal-Brazilië, waar overwegend witte mensen wonen, stemde de meerderheid op Bolsonaro. In het Noordoosten, waar vooral gekleurde mensen wonen, haalde Bolsonaro vaak veel minder dan de helft van de stemmen. Los van de raciale kwestie is Brazilië ook extreem gepolariseerd. Het kleine verschil tussen Bolsonaro en Haddad toont dat aan.

»Ook op straat zie je dat de mensen heel verdeeld zijn. De sfeer is er erg gespannen. Er zijn veel groepen die met T-shirts van Bolsonaro paraderen en haatdragende slogans roepen. Sommige Bolsonaro-aanhangers organiseren zich om te ‘jagen’ op minderheden. We worden echt bedreigd op straat, en dit nog voor hij echt president is. Vrouwen, mensen met een donkere huidskleur, en vooral transgenders en holebi’s zoals ik voelen zich bang.  Mensen durven zelfs geen rood kledingstuk of een t-shirt met regenboogkleuren meer te dragen, omdat ze daardoor misschien in elkaar worden geslagen.»

Giovano Felipin «Er heerst een erg verdeeld gevoel na de overwinning van Bolsonaro. De helft van het land heeft immers niet op hem gestemd en is totaal tegen hem. De samenleving is echt heel gepolariseerd. De Brazilianen zijn eigenlijk hun vermogen tot dialoog kwijt. Dit werd ook nog versterkt door het nepnieuws dat overal werd verspreid.

»Eerlijk gezegd ben ik ook bang, omdat ik mezelf als een progressief persoon beschouw. Ik ben niet enkel bang voor mezelf, maar vooral voor alle andere personen die veel meer gevaar lopen dan ik.»

'Vlak na de definitieve uitslag verscheen plots de politie. Ze hadden de nummerplaten van hun politievoertuigen verwijderd en riepen dat ‘ze nu toestemming hadden om de menigte te bekogelen’'

Layla Gomes «De polarisatie in Brazilië is al bezig sinds de corruptieschandalen enkele jaren geleden naar boven kwamen. Toen ontstond de haat tegen de arbeiderspartij, die in de schandalen door politiek rechts geframed werd als de enige grote schuldige. Daar heeft Bolsonaro handig op ingespeeld.»

Lais «De solidariteit tussen de minderheden is wel enorm. Er is een grote groep mensen die elkaar probeert te beschermen tegen de haat en het geweld. Er werden meldingsnummers opgericht waar mensen naar kunnen bellen als ze zich bedreigd voelen als zwarte vrouw, als holebi, als transgender … alle minderheden kunnen hier terecht. Er zijn ook speciale opvangplekken waar mensen naartoe kunnen vluchten als ze achtervolgd worden op straat. En er wordt zelfs geld samengelegd om tasers te kopen om ons te verdedigen.»

2. Freddy De Kerpel: ‘Racisme is hier, dat is straatkennis, onbestaande.’

Layla «Er bestaat zeker nog enorm veel racisme in Brazilië, al bestaat er een hardnekkige mythe dat dit niet zo zou zijn. Het racisme in Brazilië is ook erg gelinkt aan klasse: de armste mensen zijn zwart. Het ergste is dat veel mensen met een kleurtje zich niet beschouwen als zwart en zich superieur voelen omdat ze een gemixte achtergrond hebben. Zij gaan mee in het racistische discours van Bolsonaro, maar beseffen niet dat ook zij slachtoffer zijn van zijn haatzaaien.»

Giovano «200 jaar na de afschaffing van de slavernij zijn de sociale verhoudingen nog niet hersteld. Dit zie je overal, bijvoorbeeld in de universiteiten, waar de studenten voornamelijk wit zijn, terwijl de helft van het land een zwarte huidskleur heeft. Het grootste aantal slachtoffers van politiegeweld is ook zwart. Zeggen dat racisme hier niet bestaat is dus absurd.»

3. Freddy De Kerpel: 'Bolsonaro is niet extreemrechts, eerder rechts, gewoon rechtlijnig.'

Lais «In het begin van zijn campagne rechtvaardigden mensen die op hem stemden hun stem door te zeggen dat hij niet zo fanatiek was als de media liet uitschijnen. Ze zeiden dat hij in werkelijkheid gewoon een verandering in de politiek belichaamde en als enige politicus niet corrupt was. Al snel werd duidelijk dat zijn controversiële uitspraken helemaal niet werden opgeklopt, maar gewoon de waarheid waren. Bovendien werd steeds duidelijker dat ook Bolsonaro in corrupte zaken was verwikkeld. Vanaf dat moment werden we echt bang, want mensen die op Bolsonaro stemden konden zich niet meer verstoppen achter het argument dat hij de enige niet-corrupte politicus was en konden tegelijkertijd zijn haatdragende boodschappen niet meer negeren.»

Layla «Bij wie ontkent dat Bolsonaro extreemrechts is, zijn de uitspraken van Bolsonaro nog niet helemaal doorgedrongen denk ik. Dat iemand die zulke uitspraken doet president kan worden, baart me veel zorgen.»

4. Freddy De Kerpel: ‘De terugkeer naar een militaire dictatuur, dat is onbestaande.’

Giovano «Ik denk niet dat we snel naar een militaire dictatuur zullen gaan op de manier die we ons vaak voorstellen: met de legertanks op straat. Maar het is wel mogelijk dat de wettelijke instituties op een legale manier een autoritair karakter zullen krijgen. Ook de politie zal gepolitiseerd worden, wat gevaarlijk kan zijn. Wat als alle tegenstanders van Bolsonaro plots beschouwd worden als gevaarlijke terroristen? Al zijn uitspraken over hoe hij zijn tegenstanders de mond zal snoeren met behulp van vrije wapenhandel en foltering, en al zijn referenties naar de militaire dictatuur wekken wel echt heel veel angst op.»

Layla «Het feit dat Bolsonaro op zoveel fronten de democratie aanvalt, beangstigt me. Hij is zelf voormalig legerkapitein en zijn vicepresident is ook een ex-generaal: twee militairen aan de macht vind ik gevaarlijk.»

Lais «Die politisering van de politie merk je nu al. Veel politieagenten zijn dan ook erg blij met de overwinning van Bolsonaro. Op de dag van de verkiezingen kwamen veel tegenhangers van Bolsonaro samen om de verkiezingsuitslagen te volgen op een groot scherm. Vlak na de definitieve uitslag verscheen plots de politie. De agenten begonnen de mensenmassa op te hitsen zonder enige aanleiding. Er was geen agressieve sfeer en er waren ook geen Bolsonaro-stemmers aanwezig die voor bedreiging konden zorgen. De politie dreef de menigte uit elkaar en gooide traangas. Een meisje werd, zonder enige aanleiding, vastgenomen en geslagen met een knuppel. De politieagenten hadden om anoniem te blijven de nummerplaten van hun politievoertuigen verwijderd en riepen dat ‘ze nu toestemming hadden om de menigte te bekogelen’.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: