Mussolini voorzag een fascistische eeuw. Krijgt hij toch nog gelijk?

, door (roger griffin)

243

In het lemma over fascisme in de hernieuwde uitgave van de 'Enciclopedia Italiana' uit 1932 deed Benito Mussolini een voorspelling. Hij schreef dat de 19de eeuw er weliswaar een was geweest van socialisme, liberalisme en democratie, maar dat de 20ste eeuw niet hetzelfde hoefde te zijn. Er waren, zo beweerde hij, goede redenen om aan te nemen dat het de eeuw zou worden van ‘het gezag’, van ‘rechts’: een fascistische eeuw.

Toen Mussolini zijn voorspelling deed, had het fascisme de wind mee. Het liberalisme was door autoritaire regimes in steeds meer landen afgedankt en het nazisme, dat in 1928 nog maar 2,6 procent van de kiezers achter zich had, stond inmiddels op 37 procent. Tegelijkertijd kondigden zowel obscure als prominente westerse intellectuelen de ‘ondergang van het Westen’ aan en kwamen ze met draconische oplossingen om de crisis van de beschaving het hoofd te bieden.

Mussolini voelde de tijdgeest dus goed aan. Een paar maanden nadat Hitler rijkskanselier is geworden, schrijft hij: ‘We zitten midden in een tijd die we kunnen omschrijven als de overgang van het ene type beschaving naar het andere. De ideologieën van de 19de eeuw storten in en niemand wil ze nog verdedigen.’ Vervolgens legt hij uit dat het socialisme ‘door marxistische dogma’s gemummificeerd is’ en dat veel democraten en liberalen ‘van mening zijn dat de demo-liberale fase van westerse staten voorbij is’. Maar gelukkig: de ‘nieuwe fascistische ideeën die in alle landen van de wereld opgang maken’ zullen op tijd gerijpt zijn om een positieve toekomst voor de mensheid te garanderen.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: