Guy Mortier over jarige Tom Lanoye: 'Hij verhief literatuur performen tot kunst'

, door (ist)

49

HUMO Lanoye wordt 60, wat wenst u hem toe aan de vooravond van die verjaardag?

Guy Mortier «Een heel gelukkige verjaardag, en nog vele mooie jaren! En een goede gezondheid, want dat blijft toch nog altijd het belangrijkste.»

HUMO U las zelf ook iets voor op de voorstelling van zijn nieuwe boek. Welk stuk hebt u gekozen?

Mortier «Ik las een oude column van Tom voor, genaamd  ‘Handleiding voor de Vlaamse theaterbluffer: wat te zeggen na een première’. In Humo verschenen en dus gegarandeerd van opperste kwaliteit, en bovendien zeer geestig.»

HUMO Was het een moeilijke keuze?

Mortier «Niet echt. Toen Tom me vroeg of ik ook iets wilde voorlezen, zei ik meteen: het tweede hoofdstuk uit ‘De avonturen van Huckleberry Finn’ van Mark Twain! Formidabel boek, maar het bleek al bezet. Dus toen heb ik noodgedwongen toch maar een enorme stapel boeken en Humo-columns van onze jarige vriend doorgenomen en de ene na de andere parel weggegooid, tot ik ten slotte bij de blufferstekst uitkwam.

»Het probleem was ook: Tom is altijd een schitterend polemist en treiteraar van de blaaskaken en dikhoofden geweest en zat altijd boven op de hete actualiteit, en ik kan moeilijk met voetnoten werken. Dus wilde ik iets van eeuwigheidswaarde, en bovendien kort genoeg, want ik ben zo’n belabberd voorlezer dat het sowieso al twee keer langer duurde dan normaal.»

HUMO Door Lanoyes volledige oeuvre gaan is inderdaad een werk van lange adem. De man heeft al alles gedaan, van proza tot theater en essays. Waar vindt u hem het sterkst in?

Mortier «Ik ben een fan van de allround Tom, als mens en als auteur, maar waar hij het meest in uitmunt, zijn volgens mij zijn theaterteksten. Adembenemend. Wereldklasse.»

HUMO Wat is uw favoriete werk van Lanoye?

Mortier «Dan ga ik toch voor ‘Sprakeloos’, een schitterend boek. Het enigszins wrange daarbij is dat dat boek in 2010 de torenhoge favoriet was voor de Gouden Uil, waarvan ik toen de jury voorzat, en toch heeft het zeer verrassend niet gewonnen – Cees Nootebooms  ‘‘s Nachts komen de vossen’ ging ermee aan de haal. Ik moest het verdict voorlezen, met alle genomineerden op de eerste rij, en vervolgens de winnaar aankondigen. Dat was geen prettig moment. Tom is wel zo chic dat hij me dat op geen enkel moment op welke wijze dan ook verweten heeft, ook al was hij mateloos ontgoocheld.»

'Niet opgeven, Tom! Blijven zwoegen! Voor Vlaanderen! Dóén!'

HUMO Hoe hebt u hem eigenlijk leren kennen?

Mortier «Gezien heb ik hem voor het allereerst, denk ik, in een cabaretvoorstelling van het gezelschap De Zwarte Komedie in Antwerpen, heel lang geleden, waarin hij, slechts gekleed in een tijgervelletje, voornamelijk zijn toen al indrukwekkend gebodybuilde lijf showde en luidkeels krankjorume teksten schreeuwde. Toen wist ik: díé moeten we hebben. Al heb ik nog een paar jaar op mijn tanden gebeten, teneinde hem te laten rijpen, voor ik hem ten slotte het aanzoek deed voor Humo te gaan schrijven. Hij was daar overigens zeer blij mee, en Humo ook.»

HUMO Wat maakt Lanoye zo goed volgens u?

Mortier «Naast zijn talent op alle mogelijke vlakken en in alle mogelijke genres: zijn gedrevenheid, zijn passie. Hem luidkeels  ‘I Will Survive’ van Gloria Gaynor horen karaoken verandert op slag al je ideeën over muziek. Tom heeft in zijn eentje ook literatuur performen tot kunst verheven. Voordien lazen auteurs stokstijf voor uit een op een standaard geplaatst boek. Tom rent en springt in het rond, roept, spéélt, maakt er een complete voorstelling van. Ere wie ere toekomt: wat dat betreft is hij wel schatplichtig aan Ernest Claes, echt een beest als het daarop aankwam.»

HUMO Onder het mom van ‘Alles Kan Beter’, is er iets dat beter kan aan Lanoye? Of iets waarvan u vindt: dààr moet hij over schrijven of dat moet hij nog doen?

Mortier «Hij moet vooral verder blijven schrijven en dichten en doen. Geen moment verslappen, tenzij om even diep adem te halen voor weer een nieuwe sprong voorwaarts. Nu zeg ik dat niet helemaal zonder eigenbelang, want ik heb hier nog een pak aandelen van de NV Tom Lanoye liggen die hij eertijds heeft uitgegeven, er hebben er ook nog bij Humo gezeten. Maar hun huidige waarde lijkt muurvast gekoppeld aan die van de Venezolaanse bolivar, dus dat kan beter. Vandaar: niet opgeven, Tom! Blijven zwoegen! Voor Vlaanderen! Dóén!»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: