Jonathan Littell - Een oude geschiedenis

, door ()

Deel
a1
© BELGAIMAGE

En nu is er, twaalf jaar later, ‘Een oude geschiedenis’. De Franse tekst heeft als ondertitel ‘Nieuwe versie’, want er verscheen in 2012 al een uitgave. Die bestond uit slechts twee van de zeven hoofdstukken van de huidige versie.

In meerdere opzichten verschilt Littells nieuwe boek van ‘De welwillenden’. Die roman bevatte een lineair verhaal, en ondanks de aanzienlijke vrijheden die de auteur zich veroorloofde ten opzichte van de realiteit, waren de gebeurtenissen stevig verankerd in de historische feiten. ‘Een oude geschiedenis’ speelt zich daarentegen af in een volstrekt onwerkelijke droomsfeer, waarin elke verwijzing naar een geografische of geschiedkundige werkelijkheid ontbreekt, en de personages nauwelijks een psychologie hebben.

De zeven hoofdstukken hebben in grote lijnen dezelfde structuur: iemand (soms een man, dan weer een vrouw, verderop een kind of een wellustige hermafrodiet) stapt uit een zwembad, droogt zich af, trekt een trainingspak aan, loopt een deur door en begint te rennen door een schier eindeloze gang die flauwe bochten maakt. De hoofdpersoon stuit al hollend op een deurklink die toegang tot een ruimte geeft. Later zal hij nog in een andere ruimte terechtkomen. In alle zeven hoofdstukken gaat het daarbij grosso modo om dezelfde reeks ruimten, met grotere en kleinere variaties. Eerst is er een villa, later is er sprake van een flat, een hotelkamer, een bar, een stadswijk en een oorlogszone waar opstandelingen en regeringstroepen elkaar afslachten, maar hij belandt ook op de set van een pornofilm en in een stad waar juist een massale deportatie van een ongewenste bevolkingsgroep plaatsgrijpt. De hoofdpersoon beleeft er een avontuur en betreedt vervolgens een nieuw territorium.

Zijn belevenissen hebben vaak een afstotend karakter, en in de beschrijvingen van het geweld doet ‘Een oude geschiedenis’ wél sterk denken aan ‘De welwillenden’. Er vinden heel wat moorden plaats, ook op grote schaal. Vaak worden ze door de schrijver in een paar laconieke woorden afgedaan. De hoofdpersonen worden geregeld in elkaar geslagen en veelvuldig anaal verkracht, maar ze herstellen steeds na het nemen van een bad of verkwikkende douche.

Vervolgens rennen ze een nieuwe gang in, nieuwe avonturen tegemoet. Aan het slot van zijn reis ligt de hoofdpersoon telkens weer in het vertrouwde en geruststellende zwembad en neemt hij een duik in het regenererende water: ‘Mijn evenwicht kwam plotseling terug en ik richtte me weer op, mijn lichaam hervond zijn as en ik dook, met aangespannen spieren en mijn benen tegen elkaar geklemd, recht als een lans het zwembad in, met mijn volle gewicht het serene, glinsterende water klievend.’

Het is een vreemde, verontrustende droomwereld die de schrijver in een zeer beeldende taal oproept, met spaarzame momenten van geluk. Dat ik ademloos doorlas, is te danken aan Littells zeer levendige pen en beschrijvingskunst, maar ook aan het spel met de structuur, de wijze waarop in elk van de zeven versies allerlei personages en decorstukken steeds weer terugkeren en anders belicht worden. Naast de personages en de gang die de ruimtes verbindt, zijn dat onder meer een grijze kat, een stroomstoring en een glas gin-tonic. Dat maakt je benieuwd naar de manier waarop dezelfde elementen in een volgende variatie terugkomen. Het gaf een aangename soort herkenning, zoals wanneer in een muziekstuk een vertrouwd motief terugkeert.

‘Een oude geschiedenis’ zal, met zijn overdaad aan seks en geweld, zeker niet ieders smaak zijn. Dat neemt niet weg dat de schrijver waarschijnlijk de intrigerendste roman van het jaar heeft geschreven.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: