Paul McCartney (Echo Arena, Liverpool)

, door ()

116
a1
© GETTY

Op de zijgevel van het museum staat in reuzenletters ‘IMAGINE PEACE’. Er is een uitstekend Hard Day’s Night hotel. Er is ‘Ringo Bingo’. In de ‘Apple Jam’ kun je karaoke zingen. In Docklands kun je naar ‘The Beatles Story’. The Cavern is fake, niet langer de originele kelder waar de Beatles ooit debuteerden (‘Another briljant city council decision,’ zei Paul McCartney daar sarcastisch over). De barber op Penny Lane is er nog. Er zijn letterlijk honderd pubs, bars en restaurants waarvan de naam refereert aan een Beatles-song. In een speelgoedwinkel zie ik zelfs een Beatles Monopoly.

Door Liverpool wandelen genereert zo het bizarre, surrealistische, zinderende gevoel dat je in een song rondloopt, meer nog, in verschillende songs tegelijk. Maar ook gemis, nostalgie die frustreert, want je komt een halve eeuw te laat om het écht meegemaakt te hebben. Waar we wél op tijd voor kwamen, is dit:

In Liverpool valt kerstmis iets vroeger dan elders. Het is woensdag 12 december als de doelbewust onopvallende auto van Paul McCartney het Pullman hotel aan King’s Dock passeert, waar een reusachtig bord staat met het opschrift: ‘WELCOME HOME PAUL!’

In de Echo Arena zie ik Liverpudlians die in kleurig satijn de uniformen van ‘Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club Band’ hebben nagemaakt. Er zijn ook Japanners in ‘Yellow Submarine’-kimono en één familie die grote handpoppen in de vorm van de vier Beatles heeft binnengesmokkeld. Enkele rijen voor me zit een vrouw uit Siberië. Ze zal het hele concert een bord ophouden waarop ‘From Siberia with love’ staat en hysterisch worden als Paul ‘Back in the USSR’ speelt. Op de vierde rij zit een man die, zo blijkt later, al 119 concerten van McCartney heeft gezien. ‘Jij moet stinkend rijk zijn, man, you must be loaded!’ zegt Paul daarover.

In de wandelgangen van de zaal heeft McCartney zoals steeds plaats voorbehouden voor PETA, de dierenbescherming en de actievoerders van www.meatfreemondays.com. Paul heeft graag dat u even nadenkt over het volgende: elk uur (!) wordt een gebied zo groot als het regenwoud gekapt om runderen te laten grazen, de vleesindustrie staat in de top drie van grootste vervuilers, en met de energie die nodig is om één rundsvleesburger te produceren kun je vijftien veggieburgers maken.

De deejay die het voorprogramma speelt, kreeg blijkbaar als briefing te illustreren hoeveel duizenden coverversies van McCartneys songs er wel in omloop zijn. Hij speelt onder andere een funky ‘Get Back’, ‘Venus and Mars’ door een kinderkoor, een nog meer psychedelische mix van het al psychedelische ‘Lucy in the Sky with Diamonds’ en een ridicule reggaeversie van ‘Live and Let Die’. Frappant: bijna alle andere artiesten laten vooraf een mix van ándermans songs horen.

In New York haalde Paul voor ‘Who Cares’ twee gepeste meisjes op het podium, waarop hij hun pester (‘Jennifer’) de mantel uitveegde. Publiekelijk genamed en geshamed worden door een Beatle, qua gezichtsverlies kan dat tellen. Vanavond heeft hij die meisjes ter compensatie ingevlogen en zitten ze op de eerste rij.

Schuin voor mij zitten Elvis Costello en Diana Krall. Een godzijdank gezond ogende Elvis zal de hele avond alles vrolijk en ongegeneerd meezingen, inclusief ‘ob-la-di-ob-la-da’ en de ‘na-na-na’s’ in ‘Hey Jude’. Hun kinderen zijn er ook bij, Elvis stond er blijkbaar op dat zij, zolang het nog kan, een echte Beatle live zouden zien. Maar een ‘My Brave Face’-duet met Paul zit er vanavond niet in.

Schuin rechts van me zit Colin, de drummer van The Quarrymen. Het is vreemd om naast een man in het publiek te zitten die géén miljonair is omdat hij vlak voor de Beatles werden opgericht werd vervangen door ene Richard Starkey. Ook over Colin vertelde Paul een anekdote: ‘The Quarrymen namen hun eerste demo op in het opnamestudiootje van Percy Phillips in Kensington. Dat kostte ons indertijd 5 pond, toen een hoop geld. We hadden elk één pond opgehoest, en de afspraak was dat elk groepslid om beurt de demo één week mee naar huis kreeg. Colin mocht ’m een week lang aan zijn familie en vrienden laten horen, dan kreeg John ’m een week, daarna ik, enzovoort. Maar Duff, onze drummer, gaf de demo niet terug. Pas meer dan twintig jaar later mocht ik die demo van hem terugkopen, aan een schandalig hoge prijs!’ En dan speelt hij ‘In Spite of All the Danger’, zijn eerste meezinger van 55 jaar geleden, toen hij nog niet wist hoe long en winding de road zou worden.

Ik hoopte en vermoedde dat McCartney zich in zijn geboortestad iets meer zou uitsloven dan elders, en dat blijkt het geval. De setlist vanavond valt simpel samen te vatten: hij speelt zowat álles, behalve ‘Yesterday’. ‘A Hard Day’s Night’, ‘Love Me Do’, ‘All My Loving’, ‘Lady Madonna’, ‘Eleanor Rigby’, ‘Sgt Pepper’s (reprise)’, ‘Letting Go’ (met de blazers in het publiek), ‘For the Benefit of Mr Kite’, ‘Got to Get You into My Life’, ‘Let Me Roll It’, ‘Band on the Run’, ‘Let ’em In’, ‘1985’, ‘I’ve Just Seen a Face’, ‘Live and Let Die’, ‘Something’, ‘Let It Be’, ‘Helter Skelter’…

Hij speelde ook zes songs van zijn nieuwe cd en merkte monkelend op: ‘Ik wéét heus wel welke songs jullie verkiezen, hoor: als ik iets van de Beatles speel dan zie ik een zee van filmende telefoons voor me, maar als ik een nieuwe song speel, zie ik een zwart gat. Maar daar stoor ik me niet aan.’

Wat mij stoorde was dat hij van ‘Egypt Station’ de beste song niet speelde: ‘I Don’t Know’.

McCartney vertelde in Liverpool ook meer anekdotes dan elders. Over hoe, toen hij tijdens James Cordens ‘Car Pool Karaoke’ voor het eerst zijn geboortehuis bezocht, dat nu wordt uitgebaat door de National Trust, ‘de beheerder erop stond dat wij een toegangsticket kochten. Wat ik ook heb gedaan. Het patrimonium moet je steunen.’

Hoe hij ‘Blackbird’ schreef om de door de racisten gepeste zwarten in de Biblebelt van de Verenigde Staten een hart onder de riem te steken, en hoe die song ook uitgroeide tot de graadmeter van subtiel spel op akoestische gitaar: ‘Wie van jullie heeft ooit geprobeerd om ‘Blackbird’ te spelen?’ Honderden handen gaan de lucht in, waarop Paul, monkelend: ‘Maar in ál die gitaarboeken stonden de foute akkoorden!’

Paul vertelde ook hoe Jimi Hendrix amper twee dagen nadat ‘Sgt Pepper’s’ was uitgekomen, de titelsong al live speelde. Dat vertelde hij al eerder, maar niet dit detail: ‘Omdat Jimi in de intro zoveel vibrato gebruikte, raakte zijn gitaar meteen ontstemd. Toen hij in het publiek Eric Clapton zag, vroeg hij die om zijn gitaar te stemmen, maar Eric weigerde.’

Pauls stem klonk beter dan op Werchter, ook al haalde hij sommige noten amper, met name in het prachtige ‘Maybe I’m Amazed’, maar dat is dan ook aartsmoeilijk te zingen. Merkwaardig genoeg is zijn befaamde McCartney-schreeuw wel nog intact. Minder goed bij stem waren Tatiana en Alexandra, moeder en dochter uit Rusland via Finland, die de liefdadigheidsloterij op Pauls website hadden gewonnen en dus op het podium ‘I Saw Her Standing There’ aan flarden mochten zingen.

De Beatles wonnen overigens zelf nooit een wedstrijd: ‘Eén keer werden we zelfs verslagen door een oudere vrouw die niet eens zong maar enkel muziek maakte met eetlepels.’

Mooi was hoe optreden in Liverpool, ‘in aanwezigheid van mijn familie en wat me nog rest aan vrienden van weleer’, Paul zichtbaar emotioneerde. Zoals steeds vertelde hij hoe ‘Here Today’ gaat over het gesprek dat hij en John Lennon nooit hadden: ‘We waren jong en stoer en onachtzaam en we droegen sarcasme hoog in het vaandel, ‘I love you’ zouden we onder vrienden nooit over de lippen hebben gekregen, dus ik zeg het hem nu, in deze song.’ Paul zong het in Liverpool met meer emotie dan anders, en bij de zin ‘I am holding back the tears no more’ trilde zijn stem. Op dat moment zag je op het podium niet de levende legende, maar een gelouterde grootvader die zijn twee beste vrienden én de moeder van zijn vijf kinderen al verloor. Opvallend overigens dat tijdens ‘Maybe I’m Amazed’ op het videoscherm géén foto van Linda was te zien, ook al gaat die song over haar.

Wat als…? Wat als John Lennon niet was vermoord door die eikel wiens naam ik niet eens wil schrijven? Zou Lennon dan nu nog getourd hebben? En zou hij, voorspelbaar maar zo gepast, zijn setlist hebben afgesloten met ‘A Day in the Life’, zodat het concert eindigde met dat machtige slotakkoord? McCartney is veel meer een people pleaser dan de dwarsligger Lennon, dus wie weet zou Lennon enkel pseudo-avantgardistische concerten hebben gespeeld met versies van ‘Mother’ van 48 minuten.

‘Is er iemand uit Speke in de zaal?’ wilde Paul weten. Een paar dozijn stemmen gilden in het donker. ‘Queenie eye queenie eye who’s got the ball is een kinderspel dat we indertijd op straat speelden, mensen die zo jong zijn als ik zullen dat nog weten.’ Tijdens die song werd een video geprojecteerd waarin in Abbey Road een select gezelschap uit de bol ging: Sean Penn, Johnny Depp, Kate Moss (wild dansend op tafel), Jeremy Irons, Meryl Streep, Jude Law, Peter Blake, Tom Ford, Lily Cole… Alleen Paul McCartney krijgt zo’n prestigieus lijstje fuivende figuranten bij elkaar.

Omdat het bijna kerstmis is, speelde Paul ook ‘Wonderful Christmastime’, terwijl tonnen kunstsneeuw over ons neerdaalden en het kinderkoor van zijn Liverpool Institute for the Performing Arts op het podium het refrein meezong.

‘En nu zijn we bij dat deel van de show gekomen waarbij jullie naar huis gaan,’ zei Paul. Hij zette de medley ‘Golden Slumbers/Carry That Weight/The End’ in, en toen was het inderdaad voorbij. Alsof Paul op een knop had gedrukt, zetten de vijf Japanners rondom mij een collectieve huilbui in. Samen schuifelden we naar de uitgang. De man die het traagst schuifelde, was Elvis Costello, omdat hij elke meter werd staande gehouden door opportunistische Liverpudlians die aandrongen op een selfie met hem, tot frustratie van Diana Krall, die zo snel mogelijk haar kroost veilig backstage wilde krijgen.

Het is duidelijk dat Paul McCartney, ook al worden zijn stembanden langzaam maar zeker geërodeerd door de tijd, niet van plan is om te stoppen met touren. Maar vermits hij altijd al met intervallen van vier of vijf jaar tourde, zou hij bij z’n volgende passage 80 zijn, en het is twijfelachtig of zijn stembanden en het lijf eromheen dan nog dit veeleisende repertoire aankunnen. Maar áls dit een afscheid was, dan was het er een in grote stijl.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: