null Beeld Paul Bergen
Beeld Paul Bergen

leven en werk van een happy monday

Bez: ‘Xtc was een geschenk uit de hemel: iedereen wilde die drug, en ik kon dat regelen’

Waar te beginnen bij Bez? The Hacienda lijkt een veilige keus: het was in die legendarische club te Manchester, in april 1985 om precies te zijn, dat Shaun Ryder, zanger van het lokale ravegroepje Happy Mondays, hem beval om mee het podium op te gaan: ‘Ik ben zo stoned als een kanarie, kom me ruggensteun geven.’ Op goed geluk griste Bez een paar rondslingerende sambaballen weg, waarna hij het verbouwereerde publiek, dat grotendeels voor hoofdact New Order was gekomen, een halfuur lang op een treffende impressie van een kip zonder kop trakteerde. Lang verhaal kort: Happy Mondays hadden een nieuw bandlid en Bez’ broodje was gebakken.

Noud Jansen

Bijna veertig jaar later zit de inmiddels 58-jarige Mark ‘Bez’ Berry met een slaapdronken hoofd tegenover ons in een hotellobby in Antwerpen – vanavond moet-ie over zijn leven gaan vertellen op het Crossing Border-festival. Zijn sambaballen heeft-ie thuisgelaten, maar hij heeft wel ‘Buzzin’’ mee, zijn pas verschenen, zeer leesbare autobiografie – of zeg maar schelmenroman – waarin met name de succesjaren van Happy Mondays uiterst smeuïge passages opleveren. Seks! Drugs! Algehele losbandigheid! Nog meer drugs! Speaking of which: nog voordat we een eerste vraag hebben kunnen stellen, haalt Bez een doosje fluorescerende tabletten boven, waarvan hij er gelijk twee achter de kiezen steekt.

HUMO Tiens, dat zijn toch geen…?

BEZ «Neenee, dit zijn muntjes voor een frisse adem. Ik doe al jarenlang niet meer aan drugs, swear to God

HUMO Helemáál niet meer?

BEZ «Wel… Ik moet toegeven dat ik niet snel nee zal zeggen wanneer iemand me een zakje versgeplukte paddo’s aanbiedt. Don’t mind a little expanding of the mind every now and again. Maar verder hou ik het qua drugs bij bier. Deze middag nog ben ik er weer eens ouderwets ingevlogen, waarna ik een dutje heb gedaan (langgerekte geeuw). Ik werd wakker toen de receptioniste me belde om te zeggen dat jij er was.»

HUMO Oei! Sorry.

BEZ «Geen probleem, mate. Ik vind het prettig om over mijn leven te vertellen. Tenslotte zijn het ook voor mij grotendeels nieuwe verhalen.»

HUMO Hoe bedoel je?

BEZ «Ik herinner me eerlijk gezegd weinig meer van wat ik allemaal in de jaren 80 en 90 heb uitgespookt, omdat ik toen zowat constant off me nut was. Met de hulp van Andrew (Perry, ghostwriter, red.) heb ik gelukkig nog heel wat kunnen reconstrueren.

»Wat ik me wel nog als de dag van gisteren herinner, omdat ik het zo grappig vond, was dat de dag na mijn allereerste optreden met de Mondays een meisje tegen Shaun zei: ‘Zo lief van jou dat die jongen met zijn beperking mee het podium op mocht.’ (lacht een rij opmerkelijk witte tanden bloot) Maar ik had geen beperking, ik was gewoon als een gek aan het trippen omdat ik die middag zowel een zwarte als een witte microdot (lsd, red.) had geslikt. Net als Shaun, trouwens.»

HUMO Het heeft jullie geen windeieren gelegd: in de jaren daarna groeiden Happy Mondays uit tot een wereldwijde hype.

BEZ «We did alright, didn’t we? Al zouden we het nu, ouder en wijzer, anders hebben aangepakt. Hadden we ons hoofd er een beetje bij gehouden, dan waren we na onze bestverkopende plaat ‘Pills ‘n’ Thrills and Bellyaches’ (uit 1990, red.) niet volkomen opgebrand.

»Later ben ik er ook achter gekomen dat er destijds veel onvrede in de Mondays was. Alle bandleden, met uitzondering van Shaun, hadden het gevoel dat ik met hun glorie aan de haal was gegaan. Dat snap ik wel: ik kon zingen noch een instrument bespelen of songs schrijven. Ik danste alleen maar wat. En toch wilden journalisten alleen met Shaun of mij praten, nooit eens met de anderen.»

HUMO Ging je eigenlijk naar de repetities?

BEZ «Ja. Zeker in de eerste jaren was ik altijd van de partij.»

HUMO Om wat te doen?

BEZ «Om te doen wat ik op het podium deed: sfeer brengen.»

HUMO Kreeg je royalty’s?

BEZ «Ja, en ik krijg die nog altijd. Inmiddels zijn we allemaal de beste vrienden, ik meen het, maar je kunt je voorstellen dat sommige groepsleden daar vroeger niet zo blij mee waren.»

HUMO Jij had dan ook nog eens het meeste succes bij de meisjes.

BEZ «Ik mocht niet klagen.»

HUMO Komkom, niet zo bescheiden. Op tournee in de Verenigde Staten kreeg je zelfs een amoureus voorstel van Julia Roberts. Je wimpelde het zowaar af.

BEZ «We hadden een optreden in Los Angeles gegeven, en op de afterparty was ze met me beginnen te flirten. Ik herkende haar eerst niet, totdat Shaun me even apart nam: ‘Dat is die griet van die film die we op het vliegtuig hebben gezien! ‘Pretty Woman’!’

»Afijn, ze vroeg me of ik mee naar haar appartement ging, maar ik heb nee gezegd. Mijn toenmalige vrouw was op dat moment hoogzwanger van Arlo, mijn eerste zoon, en zou een paar dagen later overvliegen. ’t Zou niet zo kies geweest zijn om met een Hollywood-ster de koffer in te duiken.»

HUMO Shaun, die af en toe ook zijn zegje mag doen in het boek, heeft een lichtjes andere lezing van de feiten.

BEZ «Zoals altijd.»

HUMO Volgens hem was jij op dat moment sowieso al met drie dames in de weer. Een vierde, ook al was het Julia Roberts, kon er echt niet meer bij.

BEZ (lacht) «Er waren veel birds in L.A., de ene nog knapper dan de andere. Maar ik zweer je dat ik de waarheid vertel.»

‘Celebrity Big Brother’ vroeg me toen ik financiële problemen had. Ik won en streek 100.000 pond op. Sindsdien doe ik wel vaker aan tv-programma’s mee.’ (Foto: Bez in ‘Celebrity MasterChef’.) Beeld rv
‘Celebrity Big Brother’ vroeg me toen ik financiële problemen had. Ik won en streek 100.000 pond op. Sindsdien doe ik wel vaker aan tv-programma’s mee.’ (Foto: Bez in ‘Celebrity MasterChef’.)Beeld rv

DE ONTVOERING

HUMO Hoe gaat het eigenlijk nog met Shaun? De laatste keer dat ik een foto van hem zag, ben ik danig geschrokken.

BEZ «Wat wil je? Al zijn haar is uitgevallen, en je zíét gewoon dat hij niet in de beste gezondheid verkeert – waar nog bij komt dat zijn broer Paul (bassist van Happy Mondays, red.) recent overleden is. Maar ik kan je verzekeren dat zijn geest nog zo scherp is als vroeger. Shaun is proper funny.»

HUMO Jijzelf ziet er wel aanmerkelijk patenter uit.

BEZ «Dat komt door mijn voeding. Ik heb op tijd ingezien dat wij hier in het Westen iedere dag vergiftigd worden: al die pesticides in onze groenten, en dan die chemische troep die ze in ons drinkwater pompen! Ik weet niet of jij het weet, maar moderne ziektes zoals alzheimer, dementie en diabetes zijn allemaal uitgevonden om ons bang te maken en ons onder de knoet te houden.»

HUMO Nee, dat wist ik niet.

BEZ «Weinig mensen weten dat. Maar ik ben het levende bewijs: sinds ik beter eet, vertelt iedereen me dat ik er een stuk gezonder uitzie.»

HUMO Het blijft toch opmerkelijk, gezien de astronomische hoeveelheden drugs die je er jarenlang door hebt gejaagd.

BEZ «Goh, weet je, eigenlijk is dat een misvatting.»

HUMO Je meent het.

BEZ «Voor mij zijn drugs altijd iets sociaals geweest, iets recreatiefs. Shaun heeft lang aan de heroïne gezeten, maar ik heb nooit een echte verslaving gehad. Al geef ik toe dat het met E’s (xtc, red.) een tijdlang op het randje was. Ik was ermee begonnen in 1987, toen ik een maat van mij, normaal gezien een nogal gereserveerd type, létterlijk de trap van de Hacienda af zag boogiën, om zich daarna met het air van John Travolta op de dansvloer te begeven. Toen wist ik: dit moet goed spul zijn. Héél goed spul.»

HUMO In het boek vertel je dat je eind jaren 80 half Manchester tot de E’s bekeerd hebt.

BEZ «Ik ben altijd een delinquent geweest – vóór Happy Mondays had ik al de binnenkant van meerdere detentiecentra en tuchthuizen gezien, en één keer zelfs die van de jeugdgevangenis. Op zeker moment heb ik me dan met de drugshandel ingelaten, wat tot diep in de jaren 90 een welkome bron van inkomsten is gebleven. Ik moest ook wel, want ondanks ons succes waren alle leden van de Mondays constant blut. Iedereen pikte een graantje van ons mee, alleen wijzelf hielden er niks aan over. E’s waren wat dat betreft een geschenk uit de hemel: na een tijd wilde iedereen in Manchester er hebben, en als tussenpersoon was ik de man die dat kon regelen. Voor mij waren het geweldige tijden, al hoop ik oprecht dat ik er niemand mee in de problemen heb gebracht.»

HUMO Een op een haar na fataal afgelopen kidnapping heeft je leven een andere richting uitgeduwd.

BEZ «In ’97, het kan ook ’98 zijn geweest, werd ik in een valstrik gelokt door een stel klootzakken zonder scrupules die in mij iemand zagen aan wie ze gemakkelijk geld konden verdienen. Ik wist te ontsnappen, maar die ervaring was dermate beangstigend en vernederend dat ik diezelfde dag nog heb beslist om voor eens en voor altijd te breken met mijn criminele levensstijl. De beste beslissing van mijn leven, want sindsdien ben ik veel meer op mijn gemak. Dat vergeten al die jonge gasten van vandaag die meegezogen worden in de drugscultuur weleens: echt genieten kun je nooit van je geld, want je zit constant in de stress. Het is een levenswandel die ik werkelijk niemand zou aanraden.»

HUMO Kun je met de hand op het hart zeggen dat je je de voorbije 25 jaar geen enkele keer meer met drugs hebt ingelaten?

BEZ «Ja. Ik heb vrienden die nog altijd in the game zitten, maar zelf verdien ik al een kwarteeuw mijn brood door tegen betaling mezelf te zijn. In Happy Mondays, achter de dj-tafel en op televisie.»

TEGEN HET MUURTJE

HUMO Juist: in het boek las ik dat je in eigen land tot een realityster bent uitgegroeid.

BEZ «Dat is zo gekomen door ‘Celebrity Big Brother’, in 2005. Ze vroegen me voor dat programma toen ik serieuze financiële problemen had: de zoveelste juiste kans op het juiste moment. Tot mijn grote verrassing won ik, dus naast de 50.000 pond om mee te doen streek ik ook een overwinningspremie van 50.000 pond op: 100.000 pond dus, exact het bedrag dat ik de fiscus verschuldigd was. Sindsdien doe ik wel vaker aan tv-programma’s mee – begin dit jaar nog zat ik in ‘Dancing on Ice’.»

HUMO Waar ze jou en je schaatspartner op een reusachtig paar sambaballen naar beneden takelden.

BEZ «Heb je dat gezien? (lacht)

»Man, amper een paar dagen voordat ik me voor het eerst op het ijs waagde, vocht ik een bokswedstrijd voor het goeie doel uit tegen Clayton Blackmore, een beresterke voormalige verdediger van Manchester United. Drie hele ronden heb ik het tegen ’m uitgehouden voordat de ref het welletjes vond: daar ben ik nog altijd trots op, al liep ik achteraf wel rond met dubbel zicht. Ik zag dus constant twee ijspistes, en op geen enkel moment wist ik op welke van de twee ik me bevond: dat hielp niet bepaald, wat mijn evenwicht betrof. Ze hebben me dan maar een helm opgezet, en brachten overal beschermkussens aan: op mijn ellebogen, mijn knieën, mijn polsen, mijn heupen, you name it. Maar telkens als ik tegen het ijs ging, viel ik op een plek waar er géén kussens waren.»

HUMO De ondertitel van ‘Buzzin’’, ‘The Nine Lives of a Happy Monday’, is vrij letterlijk te nemen: je hebt de dood meermaals in de ogen gekeken.

BEZ «Ja, ik heb geluk gehad. Eén keer, in 1999, zelfs heel veel geluk.

»Ik schreef in die dagen een maandelijkse column voor een mannenblad – easy money, want ze betaalden me een pond voor elk van de 700 woorden die ik moest ophoesten. Om iets te hebben om over te schrijven, mocht ik na een tijdje nieuwe motoren uittesten, samen met een echte motorjournalist: een droomjob, natuurlijk, alleen zat ik in die tijd nogal zwaar aan de weed. Zodoende ben ik op een keer apestoned op een splinternieuwe Triumph Daytona gekropen, en heb ik een poging ondernomen om die motorjournalist te volgen op de long and winding roads richting Edinburgh. Dat lukte, totdat ik op volle snelheid tegen een muurtje crashte na een mislukt inhaalmanoeuvre. Mijn bekken was op vijf plaatsen gebroken, mijn long was doorboord en van mijn ribben was er geen één nog heel. Wat me écht bijna de das omdeed, was de superbug die ik vervolgens opliep in het ziekenhuis van Edinburgh. Een maand lang heb ik in coma gelegen, terwijl er om de haverklap organen uitvielen – zelfs mijn hart is een paar keer stilgevallen. Ze hebben me de laatste sacramenten toegediend en alles, maar ik heb het toch nog overleefd. Vier maanden heb ik er in totaal gelegen.»

HUMO Amper een halfjaar later stond je alweer met de Mondays op het podium.

BEZ «In Wembley dan nog, in het voorprogramma van Oasis. Kun je het geloven? Ik kon amper op mijn benen staan, en toch heb ik daar een uur lang alles staan geven, constant grimassen trekkend van de pijn. Ik deed alles waarvan mijn lijf schreeuwde het niet te doen, maar uiteindelijk is dat de beste fysiotherapie gebleken: op het einde van een tournee met de Mondays kon ik weer heel mijn lijf bewegen.»

HUMO Slotvraag: waar zou Bez op dit eigenste moment zijn als er nooit sambaballen hadden bestaan?

BEZ «Vermoedelijk in Strangeways (bekende gevangenis in Manchester, red.). Terwijl: nu woon ik in een mooi huis, heb ik drie fantastische zonen en een heerlijke kleinzoon, en onlangs ben ik getrouwd met de geweldigste vrouw ter wereld (Firouzeh Razavi, zangeres van het metalgezelschap Control the Storm, red.). Ik heb hoerenchance gehad, zoveel is zeker.

»Cheers dus aan de uitvinder van de sambaballen. En tot ziens, in een volgend leven.»

‘Buzzin’: The Nine Lives of a Happy Monday’ is verschenen bij White Rabbit Books. Beeld rv
‘Buzzin’: The Nine Lives of a Happy Monday’ is verschenen bij White Rabbit Books.Beeld rv

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234