null Beeld VRT
Beeld VRT

televisie★★★★☆

‘Het verhaal van Vlaanderen’ over de Guldensporenslag bracht context en nuance. Bij deze serie past vooral bewondering

‘De Vlamingen werden beschouwd als de Taliban van die tijd, of de Islamitische Staat: terroristen waar iedereen tegen was.’ Ik durf er een borrel met Ben Weyts op te verwedden dat noch de politici die zo gul waren met subsidies voor het programma, noch diegenen die de reeks op voorhand afdeden als ‘pure propaganda’ hebben gedacht dat die zin te horen zou zijn in ‘Het verhaal van Vlaanderen’. En dan nog in de aflevering die zo goed als helemaal ging over wat een van de meest glorieuze hoofdstukken uit de Vlaamse canon zou moeten zijn: de Guldensporenslag.

Stefaan Werbrouck

Na uitstapjes naar de prehistorie, de periode van de Romeinen en de vroege middeleeuwen waren Tom Waes en zijn fakkel bij de vierde aflevering van ‘Het verhaal van Vlaanderen’ aangekomen in de veertiende eeuw, op een moment dat misschien wel de meest mythische veldslag uit de Vlaamse geschiedenis plaatsvond. Dat aan die ene dag in 1302 - en de maanden in de aanloop ernaartoe - een volledige aflevering werd gewijd, had echter weinig met patriottisme te maken maar meer met de noodzaak om context en nuance aan te brengen: twee zaken die vaak ontbreken rond dit thema, zoals de discussies de voorbije weken opnieuw bewezen. ‘Je kunt niet om de Guldensporenslag heen in een reeks als deze’, zei Waes bij het begin, ‘maar het verhaal is een pak complexer dan wat ik destijds op de middelbare school heb geleerd.’

In wat volgde ging het over ambachtslieden die dag en nacht werkten, soms met de voeten in de Vlaamse klei en de urine, om wol om te vormen tot laken, maar die het gros van de opbrengst zagen verdwijnen in de zakken van rijke patriciërs in Gent, Brugge en Ieper. Over hoe de Franse koning Filips De Schone zijn oog liet vallen op het graafschap Vlaanderen en de patriciërs meteen zijn kant kozen, waarna het moegetergde plebs, aangevuurd door een kreupele en wellicht gebochelde Pieter De Koninck, in opstand kwam. De slag waartoe dat allemaal leidde, had dus weinig te maken met het ontwaken van de Vlaamse natie maar was een sociale strijd tussen arm en rijk, ook binnen de bevolking van deze kleine lap grond aan de Noordzee. Op het Groeningeveld nabij Kortrijk vocht het dappere Vlaamse voetvolk als leeuwen maar zodra de overwinning binnen was, veranderden de soldaten in roofdieren die de vluchtende Franse ridders bij bosjes over de kling joegen. Om die reden sloeg de paus destijds het volledige graafschap Vlaanderen in de ban en schreven geschokte chroniqueurs in heel Europa over het leger van ambachtslui zoals wij over terroristen vandaag.

Je kunt erop blijven hameren dat ‘Het verhaal van Vlaanderen’ even goed ‘Het verhaal van België’ had kunnen heten zonder dat er inhoudelijk veel aan had moeten veranderen of de reeks zou inboeten aan historische correctheid. Of je afvragen wat precies de meerwaarde is van Waes die naast een maquette van het slagveld met een Antwerps accent staat uit te leggen wat er allemaal gebeurd is als je datzelfde gevecht ook al met acteurs in beeld brengt. Maar eigenlijk past bij deze serie vooral bewondering: voor hoe de makers week na week het verleden tot leven wekken en het grote publiek op een toegankelijke manier inzicht bieden in wat was en voor hoe ze tegelijk laten zien dat geschiedenis niet altijd eenduidig is en daardoor soms als een origamiblaadje door elkeen naar eigen wens kan worden gevouwen. ‘Het verhaal van Vlaanderen' is ook een programma dat enkel op een openbare omroep een plek kan krijgen en waar de VRT dus het verschil mee maakt, veel meer dan pakweg de dansshow die binnenkort begint en die met deze reeks een halve titel gemeen heeft.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234