'Als mijn vader droomt, ziet hij er uit alsof hij aan het boksen is: dan lijkt hij overstuur. lk vraag hem vaak waarover hij droomt, maar hij wil het niet zeggen.' 
 Beeld Getty Images
'Als mijn vader droomt, ziet hij er uit alsof hij aan het boksen is: dan lijkt hij overstuur. lk vraag hem vaak waarover hij droomt, maar hij wil het niet zeggen.'Beeld Getty Images

5 jaar geleden overledenMuhammad Ali

‘De ziekte van Parkinson is een soort troost voor hem; hij ziet ze als een straf voor zijn herhaaldelijke ontrouw’

Vijf jaar geleden overleed Muhammad Ali staat de laatste tijd weer volop in de schijnwerpers. Zijn dochter Hana publiceerde een boek over hem in 2003. Hier volgt een uniek dubbelinterview over Ali de vader, de bokser, de moslim en de Parkinson-patiënt.

(Verschenen in Humo in 2003)

- ‘I’m the greatest’ hebt u vaak geroepen. Waar vinden we de bescheiden man die u toch bent in die kreet terug?

MUHAMMAD ALI «Ik beschouwde mezelf als de grootste, omdat ik wist dat ik de capaciteiten had om alle andere bokskampioenen te onttronen. En ik bleef in me-zelf geloven, ook al keerde de rest van de wereld zich tegen mij. Ik wist dat ik alles kan be-reiken, als ik er mijn ziel maar in stopte. Iedereen die zo in zich-zelf gelooft, kan groot worden. Overal ter wereld waar ik ook kwam om te boksen, kwamen de mensen naar me kijken; ze hiel-den van me. Ook vandaag nog, als ik een restaurant of een hotel binnenloop, komen mensen naar me toe met tranen in hun ogen, om me te zeggen hoezeer ik hun leven heb veranderd. Mensen geven hun zuurverdiende centen om naar mij te komen kijken. Op alle plekken in de wereld waar ik kom, herkennen. ze mij. Ik moet dus echt wel groot zijn geweest. Maar God is de grootste.»

HANA «Wat hij met ‘I’m the greatest’ bedoelde, is volgens mij dat hij in zichzelf gelooft en ernaar streeft de beste, de grootste te zijn. Hij beschouwde zijn naam (Cassius Clay) als een symbool van onderwerping, van slavernij: de baas van zijn overgrootvader heette Cassius Marcellus Clay, en die naam werd aan hem doorgegeven. Toen hij die naam achter zich liet, was hij vrij om de man te zijn die hij werkelijk was. Maar mijn vader is heel bescheiden. In feite is hij een brave hannes.

»Nooit heeft hij door het huis gelopen, roepend: ‘I’m the greatest’. Dat was voor de show. Hij heeft ons aldoor voorgehouden datje niet hoeft te próberen iemand te zijn die je niet bent. Het volstaat je volledig achter de dingen te zetten die je doet, dan word je vanzelf groot.»

- Is uw ziekte een toevallige tegenslag geweest of hebt u ze uzelf op de hals gehaald?

MUHAMMAD ALI «God heeft een plan voor alles en iedereen.»

HANA «Ik denk: voor de helft het ene en voor de helft het andere. Mijn vader is heel sterk en kan alles realiseren waar hij mentaal op focust. Gedeeltelijk heeft hij zijn ziekte zelf over zich heen gehaald, om hem trager te doen leven. Hij gaat daar zelf ook van uit. Hij leidde een hectisch bestaan. Hij dronk niet of rookte niet, maar hij leefde te snel, praatte voortdurend honderduit; nu kan hij zich ontspannen, en in zekere zin beschouwt hij dat zelf als een zegen.

»Ik geloof niet dat het van het boksen komt. Mijn vader liet zich hoe dan ook niet vaak op het hoofd timmeren, hij danste rond in de ring.

»Hoe bescheiden hij ook al was, zoiets maakt je nog bescheidener. Het geeft hem ook een beter gevoel; het is een soort troost voor hem, want hij beschouwt het als een straf voor zijn ontrouw. En hij wil daar liever hier voor boeten dan in het hiernamaals.

»Ik denk dat hij heel erg over zijn ontrouw inzit. In de islam is dat hoofdzonde nummer één. Doordat hij de hele tijd rond de wereld reisde en doordat hij beroemd was, waren vrouwen zijn zwakke plek. Ik weet zeker dat dat zijn huwelijk met zijn tweede vrouw, Belinda, op de klippen heeft doen lopen. Hoewel hij van haar weg wou, heeft hij háár de eis tot echtscheiding laten indienen om haar niet in financiële verlegenheid te brengen.

»Op een keer heb ik mijn moeder (Veronica, zijn derde vrouw) gevraagd waarom ze bij hem bleef, ook al wist ze dat hij haar ontrouw was. Ze is op jonge leeftijd met hem getrouwd; ze was zeventien toen ze gingen samenwonen. Ze zei dat hij haar altijd het gevoel gaf dat hij van haar hield en dat hij altijd goed voor haar was.

»Al zijn echtscheidingen werden buiten de rechtbank om geregeld. Er zijn geen conflicten meer over. Ze zijn allemaal nog met elkaar bevriend. Dat zegt toch alles over hem. God zij dank is hij zo vaak getrouwd, want anders zouden wij er niet geweest zijn. Mijn vader was dol op vrouwen én hij wou getrouwd zijn. Hij hield van het sacrale van het huwelijk. In plaats van nu en dan een vriendin te hebben, trouwde hij met haar. En als het niet meer klikte - het klikte niet meer tussen hem en Belinda toen hij mijn moeder leerde kennen - dan gingen ze uit elkaar en hertrouwde hij.»

Muhammad Ali en zijn dochter Hana in 1977 Beeld Getty Images
Muhammad Ali en zijn dochter Hana in 1977Beeld Getty Images

Vrouwen, heiliger dan diamant

- Hoe denkt u als moslim over hoe vrouwen zich moeten kleden en gedragen?

MUHAMMAD ALl «Alle vrouwen zijn mooi en waardevol, en hun lichaam is heilig. Ik heb mijn dochters zo opgevoed dat ze van zichzelf houden, dat ze zichzelf ook hun lichaam - respecteren. Alles wat God echt waardevol heeft gemaakt, is beschut, beschermd, verborgen - en kun je maar moeilijk te pakken krijgen. Diamanten en goud zijn bedekt door lagen rotsgesteente. Parels liggen diep op de oceaanbodem, beschermd door een prachtige schelp, en vrouwen zijn veel heiliger dan diamanten of parels, en dus moeten ook zij verborgen en beschut blijven. Persoonlijk vind ik dat mensen te veel te koop lopen met wat ze hebben.»

HANA «Iedereen is een individu en je moet de kleren dragen waar je je zelf het beste in voelt, maar met respect. Ik draag geen diepe decolletés. We hebben daar nooit echt ruzie over gehad, maar als ik iets aanhad waardoor je een stuk van mijn beha kon zien, zei hij: ‘Dat is een blote jurk.’ Maar nu hij ouder is, wil ik hem niet van streek brengen, dus probeer ik me eerbiediger te kleden.

»Mijn vader had het er moeilijk mee toen hij hoorde dat Laila ging boksen. (Laila en Hana zijn de enige kinderen uit Ali’s huwelijk met Veronica.) Hij heeft het er nog steeds een beetje moeilijk mee, maar hij probeert het opzij te zetten. Hij steunt haar, hij houdt van haar. Maar hij vindt niet dat boksen een sport voor vrouwen is. Volgens hem zijn vrouwen daar niet voor geschapen.»

- Hoe vaak praten jullie met elkaar?

MUHAMMAD ALI «Een paar keer per week. Dan hebben we ‘t over alle mogelijke dingen. Dan vraag ik haar of ze een nieuw vriendje heeft, hoe ze ‘t maakt, hoe het met haar moeder Verónica is, en ik vertel haar wat ik die dag zoal gedaan heb.»

NANA «Ik bel mijn vader zo’n drie, vier keer per week. Dan hebben we ‘t over de voorbije week, en probeer ik te horen hoe het met hem gaat. Hij begint dan soms met: ‘Heb je nou al een nieuw vriendje?’ Dat is de toon van onze gesprekken. Heel simpel. We hebben allemaal een erg nauwe band met hem, maar ik geloof niet dat mijn broers en zussen zo vaak met hem praten. Iedereen heeft een andere verhouding met hem.

»Toen we klein waren, denk ik dat hij bang was dat we hem zouden vergeten: vader was vaak weg. Toen mijn ouders uit elkaar gingen, belde ik hem de hele tijd - drie keer per dag was geen uitzondering. Hij zei dan telkens opnieuw hoeveel hij van ons hield en hoe belangrijk wij voor hem waren.»

- Is er iets waarover jullie niet met elkaar kunnen praten?

MUHAMMAD ALI «Nee, er zijn geen taboe-onderwerpen. We hebben het al over zowat al het denkbare gehad..»

HANA «Ik ben heel open met mijn vader. Toen ik mijn maagdelijkheid kwijtraakte, heb ik het hem meteen verteld. Ik wist dat hij daar sowieso vragen over had. Ik praat met hem over zijn vrouw, over het feit dat hij zich zorgen maakt als zij met een andere man uitgaat... Hij is mijn beste vriend, echt waar.

»Ik zou wel eens willen weten waarover hij droomt. Als hij slaapt, ziet hij er uit alsof hij aan het boksen is - dan lijkt hij overstuur. Maar zodra hij wakker wordt, ziet hij er weer heel vredig uit. Dus vraag ik hem telkens waarover hij gedroomd heeft, en elke keer weer zegt hij dat hij het zich niet herinnert. Ik zou hem willen vragen waar hij zich zorgen over maakt, maar dat wil hij me niet zeggen. Ik zou hem willen vragen waarom hij nooit een kwaad woord over iemand zegt - niet eens over Mike Tyson

De truc met de duim

- Wat is uw favoriete Muhammad Ali-truc?

MUHAMMAD ALI «De truc met mijn duim, een nepduim van rubber waaruit ik een zijden handschoen te voorschijn tover. Die duim zit altijd in mijn broekzak. Ik neem hem overal mee naartoe. ‘t Is een show die ik opvoer in vliegtuigen, hotellobby’s, restaurants... Ik vind het zalig om mensen te vermaken.»

HANA «De truc met de duim... In zijn hart is hij nog steeds een klein jongetje. Hij wil mensen verbazen. Al van zo lang ik het me kan herinneren, zie ik hem tovertrucs doen, en dan beginnen zijn ogen te glinsteren. Die kinderlijke kant aan hem houdt hem jong. Hij slaagt erin datgene te behouden wat zo veel volwassen mensen definitief kwijtraken: hun kinderziel. Maar hij wil niemand bedotten; hij laat altijd zien hoe hij het doet. Dat hoort zo volgens de islam.»

- Wat was de strengste regel in het gezin?

MUHAMMAD ALI «Respect voor jezelf en voor alle andere schepselen.»

HANA «Mijn vader was niet echt streng. Behalve morele regels werd ons eigenlijk niks opgelegd. Wij baden samen met vader, en we hadden respect voor onszelf en kleedden ons zoals het hoorde. Mijn vader was wel streng waar het zijn godsdienst betrof; ik herinner me dat hij kwaad was als mensen ons mee naar de kerk wilden nemen, want hij probeerde ons tot islamieten op te voeden.

»Vader heeft ons nooit lijfstraffen gegeven. Hij beval ons te gaan zitten en vaak kreeg hij onze aandacht door te beginnen huilen terwijl wij ruzie maakten.

»Toen ik jonger was, had ik het er heel moeilijk mee als ik zag dat mijn vader weende. Dan stopten we meteen en luisterden naar hem. Ik wist dat hij over de hele wereld een belangrijke figuur was. Zoveel mannen zag je niet huilen of voor hun gevoelens uitkomen. Dat is dus echt wel geweldig als je dat ziet. Hij was bijzonder open tegenover ons.»

- Was hij soms een vervelende vader?

MUHAMMAD ALI «Eh, dat zul je aan mijn negen kinderen moeten vragen.»

HANA «Toen ik jong was, deed ik altijd ondeugende dingen op school. Nou, echt kwaad was hij daar niet voor, denk ik, maar hij gaf me wel een pak billenkoek waar de rest van de klas bij was, als ik bijvoorbeeld onbeleefd was geweest tegen de onderwijzer. Dan eiste hij dat ik me in het openbaar verontschuldigde. Dat was gênant.

»Een paar dagen geleden zagen we Will (Smith, die de rol van Ali vertolkt in een film die binnenkort verschijnt) tijdens een training. Toen Will na afloop naast hem kwam zitten, zei mijn vader: ‘Hana, als je ooit trouwt, wil ik dat je een man kiest zoals Will. Hij is lief, hij is grappig, hij ziet er goed uit en hij heeft geld.’ Ik zei: ‘Je bedoelt dat ik met iemand moet trouwen zoals jij?’ - ‘Ja,’ zei hij, ‘en je dagen zullen zonnig zijn, terwijl jij al dat vele geld zit te tellen.’

»Hij maakt graag grapjes. Vaak speelt huidskleur daar een rol in. Mijn moeder vond dat zijn vervelendste gewoonte. Die grapjes zijn niet tegen iemand specifiek gericht, maar meestal gaan ze over zwarten. Hij vindt ze heel leuk. Bijvoorbeeld: ‘Er zitten drie mannen in een auto: een zwarte, een Puertoricaan en een Mexicaan. Wie zit er achter het stuur?’ En het antwoord luidt: ‘Een politieagent.’ Mensen weten dan niet of ze nou moeten lachen of niet, maar hij beleeft er heel veel lol aan. Die grappen vertelt hij overal - zelfs tegen de president. Het maakt hem niks uit waar hij is.

»Mijn vader is niet iemand die eerst denkt voor hij spreekt. Maar als hij iets zou intrekken wat hij ooit heeft gezegd, dan zou het de uitspraak zijn die hij deed in de jaren zestig, toen hij op een bijeenkomst van islamieten zei dat alle blanken duivels waren. Maar terzelfder tijd behandelde hij iedereen met evenveel respect; als een blanke hem om een handtekening kwam vragen, tekende hij: van harte en gaf hem er nog een kus bij ook.»

Liefde boven alles

- Wat is het mooiste geschenk dat jullie van elkaar gekregen hebben?

MUIHAMMAD ALI «Haar liefde. Of nee, wacht: haar boek.»

HANA «Hij heeft een klein cassetterecordertje waarmee hij allerlei momenten uit mijn kindertijd heeft opgenomen: toen ik voor het eerst het alfabet opzei, mijn verjaardagsfeestje... Hij heeft ook mijn eerste gekrabbel bewaard van toen ik nog maar een jaar oud was, en ik vind het geweldig. Dat hij nu tijd vrijmaakt om die herinneringen met me te delen. Hij heeft al die dingen opgesloten in een grote kist. Zijn trofeeën en zijn spullen van de Hall of Fame geeft hij weg, maar geen enkel kindertekeningetje van ons wil hij kwijt: die koestert hij.»

- Wat is jullie grootste zwakte?

MUHAMMAD ALI «Gebak en roomijs - alle zoetigheid.»

HANA «Kinderen. Als ik een triest kind zie, zou ik alles doen om het weer vrolijk te maken.»

- Hoe rijmt u een leven van rijkdom en prestige met sociale rechtvaardigheid?

MUHAMMAD ALI «Dat doe ik via God en de wetenschap dat Hij ons allemaal als gelijkwaardig. beschouwt. Als we deze wereld verlaten en de volgende binnentreden, zullen onze materiële rijkdom en Maatschappelijke status ons niet volgen. Het enige wat met ons meegaat, is onze ziel, en een rapport over hoe we onze medemensen behandeld hebben. Niets gebeurt ongehoord of ‘ongezien. God is alwetend.»

HANA «Dat heeft hij ons goed ingeprent: Als hij dacht dat we naast onze schoenen begonnen te lopen, bracht hij sns weer met beide voeten in de werkelijkheid. Wij zagen hoe bescheiden hij zelf was, dus wisten we dat we allemaal gelijk waren. Toen ik zeven was, bracht hij op een keer een dakloos gezin mee naar ons thuis in L.A. Dat leerde me dat we allemaal gelijk waren. Ik heb mijn vader zoveel zien weggeven, dat ik ook veel ben beginnen weggeven.»

- Beïnvloedt je vader je bij je keuze van een vriendje?

HANA «Als mijn vader een jongen niet zag zitten, zou ik daar zeker rekening mee houden. Ik ben ooit omgegaan met een atleet. Nou, daar was hij tegen, zonder dat hij iets negatiefs over hem kon zeggen. Maar hij heeft veel psychologisch inzicht. Ik vind dat mijn vader zijn goedkeuring moet geven aan de man met wie ik trouw. Mijn man moet sterk op mijn vader lijken.»

MUHAMMAD ALI «Ik denk wel dat ik een invloed op haar keuze heb, maar uiteindelijk moet zij kiezen. Voor ik doodga, zou ik willen dat ze trouwt met een godvrezende, aardige, trouwe man die zowel emotioneel als financieel stabiel is. Ik wil weten dat ze ‘t goed heeft.»

- Welke invloed heeft uw ziekte op jullie gehad?

MUHAMMAD ALI «Ik ben er stiller en geduldiger door geworden.»

HANA «Ik heb geen medelijden met hem, want dat heeft hij ook niet met zichzelf. Misschien heeft het hem wat onzekerder gemaakt. Sommige interviews weigert hij, omdat hij niet wil dat mensen meelijwekkend gaan doen of hem wagen dingen te herhalen die hij net heeft gezegd omdat ze ze niet begrepen hebben.

»Een voorbeeldige patiënt is hij niet. Hij snoept tegen de sterren op en soms wordt hij ziek van al die zoetigheid. Hij is het gewend onafhankelijk te zijn en hij heeft periodes dat hij weigert nog geneesmiddelen te slikken.

»Ik hoop dat mijn vader beseft dat dit weer een nieuwe uitdaging voor hem is, dat alles wat gebeurt een reden heeft, en dat hij nog steeds een fantastische man is. Soms denk ik dat hij dingen begint te vergeten, maar als ik hem tussen het publiek zie en hij het gejuich hoort, merk ik dat hij weer veel aan vroeger denkt. Als hij al moeilijke momenten doormaakt, toont hij ze me niet; zijn verwarring of verdriet wil hij met niemand delen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234