Humo sprak metEddy en Claudine Merckx

‘Het was soms zenuwslopend, maar we hebben het overleefd. We zijn nog altijd samen, hé?’

Beeld Marco Mertens

Mist in Meise, maar Eddy en Claudine Merckx slaan het woestijnzand uit hun kleren. Gisteravond zijn ze teruggekeerd uit Qatar, waar Eddy op een groots galadiner de weldaden van de sport heeft bezongen voor een select gezelschap, onder wie de emir, Bill Clinton en Jacques Rogge - de enige nog levende kandidaat-Grootste Belg is een man van de wereld. Zijn campagneleider Mark Uytterhoeven, zopas met een splijtende demarrage uit de televisiestudio’s ontsnapt, leest de speech van zijn kopman goedkeurend mompelend na. ‘Je hebt het zelfs over Plato,’ zegt hij. ‘Ja,’ zegt Merckx, ‘maar ik heb er op aanraden van Rogge ‘the great philosopher’ aan toegevoegd: anders zouden de mensen niet geweten hebben over wie ik het had.’

Dit interview is onderdeel van ons dossier ‘Legendarische Humo sprak met...’. Bekijk ons hele dossier hier.

(Verschenen in Humo op 29 november 2005)

Enkele dagen vóór Qatar was het echtpaar Merckx nog in Canada en de VS gesignaleerd, en overmorgen begint de campionissimo alweer aan een nieuwe etappe in zijn never ending Tour: dan gaat het richting Zwitserland en Israël. Met wat geluk is hij net op tijd terug voor de finale van ‘De Grootste Belg’, een onderscheiding waarvan hij beweert niét wakker te liggen. Hoezo, wil Eddy Merckx, dan niet meer winnen, tegenwoordig? Merckx: ‘Ik wil maar één ding: gezond blijven.’

HUMO Claudine, ben jij er wél op gebrand dat Eddy de Grootste Belg wordt?

CLAUDINE MERCKX «Voor mij is hij dat allang.»

EDDY MERCKX «Olala, ca fume (lacht)

CLAUDINE «Het is moeilijk te vergelijken, vind ik: verschillende mensen met verschillende bezigheden in verschillende tijden. Er zijn ook heel wat mensen die in volstrekte anonimiteit belangrijk werk verrichten: zijn die daarom minder dan die toptien? Er staat ook geen enkele vrouw meer tussen. Dat klopt niet.»

HUMO Als ik goed naar Eddy luister, mogen Paul Janssen en Pater Damiaan vóór hem eindigen: daar heeft hij vrede mee. Door anderen zal hij niet graag geklopt worden.

EDDY «Ze mogen allemaal vóór mij eindigen. Ik weet wat ik waard ben: ik heb, door mijn prestaties, de mensen vreugde geschonken. Op die manier heb ik veel betekend.»

MARK UYTTERHOEVEN «Een vast argument tegen Merckx is: ‘Iemand als Paul Janssen heeft honderdduizenden mensenlevens gered.’ Oké, dat heeft Eddy niét gedaan. En gezondheid is het allerbelangrijkste in een mensenleven, daar zijn we het over eens. Maar een mens wil ook iets van zijn leven maken: gelukkig zijn, vreugde beleven. En daar heeft Eddy wel toe bijgedragen, in ruime mate zelfs.

»We vergelijken wetenschap ook niet met wielrennen, het gaat om tien mensen - hun vakgebied doet er niet toe. Eddy was ontegensprekelijk de beste in zijn vak, de grootste die er ooit geweest is. Dat kunnen Paul Janssen en Pater Damiaan niet zeggen: er hebben, nog meer mensen hun leven voor een ander gegeven.»

EDDY «Hoeveel jongens zijn in de oorlog niet voor hun land gestorven?»

MARK «Voilà.»

HUMO Het moet jullie ongetwijfeld plezieren dat één van de amper drie Belgen is die zowel in de Nederlandstalige als in de Franstalige toptien van ‘De Grootste Belg’ staan.

EDDY «Het mooiste is dat ik, als enige kandidaat, nog leef (lacht)

CLAUDINE «Eddy is een echte Belg: in beide landsdelen staan ze achter hem.»

HUMO Had jij, zoveel jaren geleden, meteen in de gaten dat je met een uitzonderlijke jongen ging? Iemand die geschiedenis zou maken?

CLAUDINE «Helernáál niet.»

EDDY «Ik dacht in het begin ook niet dat ik ooit de Tour zou winnen. Toen ik wereldkampioen bij de amateurs werd, maakte ik me grote zorgen: ‘Zal ik het wel aankunnen bij de profs?’»

MARK «Vrijwel alle wereldkampioenen bij de amateurs zijn bij de profs mislukt.»

HUMO Die wereldtitel was een slecht voorteken?

EDDY «Ik dacht: ai, dat begint hier goed (lacht). Nee, je moet zo’n titel kunnen dragen. Het heeft ermee te maken hoe je in het leven staat. Hoe je bent opgevoed ook: je moet de waarde van de dingen kennen, je mag niet te snel gaan zweven.»

HUMO Is dat makkelijk als je, zoals jij, na je eerste Tourzege samen met je vrouw in een open wagen door Brussel wordt gereden, omstuwd door veertigduizend uitgelaten feestvierders?

EDDY «Ik heb nooit gedacht dat ik meer was dan een ander of dat ik me iets meer kon permitteren. Nooit! Als kind vroeg ik mijn va-der eens waarom klasgenootjes naar de Azurenkust op vakantie gingen en wij niet. ‘Zie ne kie on-der aa,’ zei hij. ‘Kijk ook eens naar wie onder je staat: sommige kinderen kunnen zelfs niet naar Blankenberge.’ Hij had groot gelijk, hè.»

MARK «Dat valt me op, Eddy: je hebt het dikwijls over de beslissende rol die je opvoeding in je leven heeft gespeeld. Maar dan spreek je meestal over je moeder, niet over je vader.»

EDDY «Mijn vader was heel streng: ik heb als kind veel boksen van hem gehad. Een werker ook, dag en nacht in de weer - de tweede van een gezin van elf kinderen. Later is hij naar Brussel verhuisd, waar hij niemand kende: hij sprak, in tegenstelling tot mijn moeder, geen woord Frans. En hij was introvert.

»Het vreemde was dat ik niks goeds voor hem kon doen - tot ik ging koersen. En het was nochtans mijn keuze: hij heeft me niet naar het wielrennen geduwd. Maar opeens stond hij anders tegenover mij, werd hij emotioneel. Dat hij me na de wedstrijd vroeg: `Hoe heb je dát nu weer gedaan?’ Wat kon ik daarop antwoorden? Omdat hij me zo had gemaakt, hè.

»Mijn fiets was ook nooit schoon genoeg voor hem. Hij kon ‘s avonds laat de kelder induiken om alles nog eens extra op te blinken.»

CLAUDINE « Zoals een vader dat doet. Zoals jij dat voor Axel doet.»

EDDY « Maar zodra ik getrouwd was, is hij niet meer naar de koers gekomen. Hij vond dat ik in goe-de handen was, zeker? » Mijn vader heeft me geleerd op niemand jaloers te zijn; hoe meer een ander heeft, hoe liever ik het heb. Allez, hoe dikwijls krijg ik niet te horen dat de renners van tegenwoordig zoveel verdienen -met de suggestie: vroeger kreeg jij heel wat minder. Des te beter, denk ik dan. Een renner mag behoorlijk betaald krijgen.»

In het ravijn

HUMO Claudine, was het voor jou moeilijk om met de voeten op de grond te blijven?

CLAUDINE « Niet dat ik weet.»

EDDY «Of niet dat ik weet. Tenzij ze er last van had als ik niet thuis was (lacht)

MARK «In het begin was je wel dikwijls alleen, Claudine, in het huis in Tervuren. Dan zat je daar, als vrouw van de grootste renner aller tijden.» 

EDDY «We zijn getrouwd op de 5de december. Welgeteld tien dagen zijn we op huwelijksreis ge-weest. Ik was nog niet thuis of ik moest al acte de présence geven op de Zesdaagse van Charleroi.»

CLAUDINE «En je  had getekend voor de Zesdaagse van Keulen.»

EDDY «Ik had nog niet getékend. Jean (Van Buggenhout, legendarisch wielermanager, red.) sprak me in Charleroi aan: ‘Eddy, je bent net getrouwd, een beetje geld zal wel van pas komen, zeker?’ Ik dacht: ‘Welja, laat ik maar in Keulen meerijden.’ Gelukkig wist Claudine wat het betekende wielrenner te zijn: haar vader (Lucien Acou, red.) had ook gekoerst.»

CLAUDINE « Het alleen zijn vond ik het zwaarste. Wij waren ook langer alleen dan de rennersvrouwen van nu - zo ongeveer vanaf het begin van het seizoen tot het einde.

»En in die tijd gingen vrouwen niet mee naar de koers. We werden vriendelijk verzocht thuis te blijven.»

HUMO Nu reizen heelder gezinnen in hun camper het peloton achterna.

CLAUDINE «Die trend zag je al op het einde van Eddy’s carrière, maar ik zag dat niet zitten, met kinderen van hot naar haar trekken. Het is voor een renner ook lastig om tijd vrij te maken voor zijn gezin: hij is met zijn beroep bezig. Bellen is dikwijls beter.»

HUMO In het pre-gsm-tijdperk.

CLAUDINE «Urenlang heb ik aan mijn telefoon gezeten, in de hoop hem in één of ander obscuur Italiaans hotelletje aan de lijn te krijgen. Het was soms zenuwslopend, maar we hebben het overleefd: we zijn nog altijd samen.»

HUMO Je hebt ooit verteld hoe je, als jong meisje, je vader op de wielerbaan hebt zien vallen: over de onrust die dat bij je teweeg-bracht. Eddy is ook enkele keren zwaar gevallen, net als jullie zoon Axel. Went het ooit?

CLAUDINE «Ik kan dat niet uitleggen: het is elke dag anders. De ene keer loop je van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat te piekeren over een gevaarlijke afdaling of een glad wegdek, de andere keer denk je: ach, het zijn toch professionals. 

» Eddy is twee keer zwaar gevallen, op de wielerbaan van Blois en in Parijs-Nice, en twee keer was ik in verwachting.»

EDDY «Daarom heb ik na de geboorte van Axel gezegd: ‘Twee kinderen is genoeg (lacht).’»

MARK «Ik herinner me een Ronde van Italië waarin je naast me zat, in de commentatorencabine, toen Axel samen met Ivan Gotti in een onwaarschijnlijke afdaling naar beneden raasde. Jij hield het niet meer uit: ‘Axel is gek,’ deed je teken. Alsof jij dat nooit had gedaan, je naar beneden gooien.»

EDDY « Als je zelf op de fiets zit, heb je controle. Dat is het verschil.»

HUMO Heb je meer angst voor Axel dan je ooit voor jezelf hebt gehad?

EDDY «Ik ben ook zenuwachtiger tijdens de koers: ik hoop altijd maar dat hij een mooie uitslag rijdt. Voor hém, welteverstaan. Van mij hoefde hij niet te koersen, integendeel.»

HUMO Hij is ook eens in een Giro live in het ravijn gedoken. Jij bleef toen manmoedig in je cabine zitten. Had je geen zin om hárd weg te rennen? 

EDDY «Ah nee, dan moet je geen commentaar geven, hè. Ik heb wel even gezwegen, de woorden kwamen niet meer zo vlot. (Zucht) Ik ben gestopt met commentaar te geven bij wedstrijden waarin mijn zoon meerijdt, met uitzondering van Luik-Bastenaken-Luik. Het is te lastig.»

MARK «Ze pakken hem op een half woord, lichten het uit zijn context en vallen er par presse interposéeheb je controle. Dat is het verschil.» 

HUMO Heb je meer angst voor Axel dan je ooit voor jezelf hebt gehad? 

EDDY « Ik ben ook zenuwachtiger tijdens de koers: ik hoop altijd maar dat hij een mooie uitslag rijdt. Voor hém, welteverstaan. Van mij hoefde hij niet te koersen, integendeel.» 

HUMO Hij is ook eens in een Giro live in het ravijn gedoken. Jij bleef toen manmoedig in je cabine zitten. Had je geen zin om hárd weg te rennen? 

EDDY «Ah nee, dan moet je geen commentaar geven, hè. Ik heb wel even gezwegen, de woorden kwa-men niet meer zo vlot. (Zucht) Ik ben gestopt met commentaar te geven bij wedstrijden waarin mijn zoon meerijdt, met uitzondering van Luik-Bastenaken-Luik. Het is te lastig.» 

MARK «Ze pakken hem op een half woord, lichten het uit zijn context en vallen er par presse interposée Armstrong mee lastig. Als jullie elkaar niet beter kenden, was het toch allang slaande ruzie?»

EDDY «Natuurlijk.»

CLAUDINE «Ik heb die beelden van Axel thuis op de televisie gezien. Eerst wisten ze niet wie er in het ravijn lag, toen hoorde ik: ‘Het is Merckx.’ Dat is vies, hoor (zwijgt)

MARK «Ik heb ooit, tijdens een jeugdmeeting in het Kuipke, naar jou zitten kijken terwijl je Axel volgde. Het was een puntenkoers, met alle gewriemel van dien. Ik dacht: ‘Dit mag je, als zoon, je moeder echt niet aandoen.’ Claudine zat de hele tijd te sterven.»

EDDY (plagerig) «Dat deed ze voor haar man niet, hoor. Dat was geen familie.»

MARK «Van man kun je veranderen, van zoon niet.»

CLAUDINE «Met het ouder worden neemt je bezorgdheid toe. Je bent niet meer zo kordaat als vroeger, er sluipt twijfel in je handelen.

»Als ik zo over Axel inzat, pro-beerde mijn vader mij altijd de angst uit het hoofd te praten. ‘Waar ben je bang voor?’ vroeg hij. ‘Dat hij valt,’ zeg ik. Waarop mijn vader: ‘Vallen doet hij toch.’»

MARK « Ze wis helemaal gerustgesteld (lacht)

Geflikt

HUMO De zorgen nemen toe, maar geldt het omgekeerde ook? Ben je meer ontroerd door een overwinning van Axel dan indertijd door één van jezelf?

EDDY « Ik heb nooit tegen mijn goesting gewonnen, hè. Alleen, je beleeft het anders. Als Sabrina (de zus van Axel, red.) vroeger een examen aflegde, was ik ook nerveus.»

CLAUDINE «Wachten tot ze thuiskwam - precies hetzelfde. En als het eens minder goed gaat, zegje: `Had ik het maar kunnen doen, in haar plaats.’» 

EDDY «Dat denk ik nu soms ook, in de koers (lacht). Nee, van mij moeten de kinderen vooral doen wat ze graag doen. En ik steun hen in hun keuze, zoals elke ouder.»

MARK «Ik herinner me het WK voor amateurs in Oslo, twaalf jaar geleden. Bij het ingaan van de laatste ronde rijden ze met drie renners vooruit, onder wie Axel. Helaas wordt het niks. ‘s Anderendaags interviewen ze jou voor `Sportweekend’: ‘Stel dat je één van je wereld-titels moet afgeven om Axel te laten winnen, zou je het doen?’ - ‘Dar is zeker,’ wilde je antwoorden. Drie woorden. Maar je kreeg ze van emotie niet uitgesproken. Zó mooi.»

HUMO Na Axels eerste grote overwinning ben je uit dankbaarheid naar Onze-Lieve-Vrouw van Halle gestapt, twintig kilometer.

EDDY «Paul Van Himst was op dat moment coach van de Rode Duivels. Hij moest zich nog kwalificeren voor de eindronde van het WK in Amerika. Hij zegt: ‘Als we ons plaatsen, ga ik te voet naar Halle.’ Ik zeg: ‘Als Axel een rit in de Ronde van de Toekomst wint, ga ik mee.’ Paul heeft opgegeven op weg naar Halle - het bloed liep uit zijn schoenen - maar ik ben doorgegaan tot ik er was.»

HUMO Uit overtuiging?

EDDY «Uit principe: als je iets belooft, doe jè het.»

MARK «Je bent wel gelovig, hè?»

EDDY «Ik ben zo opgevoed.»

MARK «Missen mensen die niet geloven iets in hun leven?»

EDDY «Ik heb er op bepaalde momenten steun aan gehad: het is een houvast.»

HUMO In Marks ‘Grootste Belg’-documentaire zat het fragment waarin Eddy wegens dopinggebruik ‘uit de Giro van 1969 werd gezet. Dezelfde ochtend stelde Claudine - volgens de legende -vast dat ze voor het eerst zwanger was. ‘Zo gaat dat in het leven,’ moet je gezegd hebben, ‘het goede houdt het slechte in evenwicht.’ Geloof je dat echt?

CLAUDINE «Tijdens die Giro bevond ik me in het gezelschap van het gezin van meneer Valente - de baas van Faema, Eddy’s ploeg. ‘s Ochtends sta ik op met het bericht dat Eddy positief is, ‘s avonds rijden we, na een zeer turbulente dag, terug naar huis, en mevrouw Valente zegt: ‘In het leven krijg je soms een klap van de ene kant en soms een duwtje van de andere kant.’ Ik had me die ochtend misselijk gevoeld. Omdat ik niet had ontbeten, dacht ik - maar opeens vroeg ik me af: zou het dan toch kunnen dat... (lacht)

EDDY «’s Avonds wist je het nog niet, hè?»

CLAUDINE «Nee.»

EDDY «Ik wist ook nergens van (lacht).»

HUMO Eddy, kun jij nu voor eens en. voor altijd vertellen wat er daar toen in Savona is gebeurd?

EDDY «Het product waarop ik zogezegd was betrapt, was hetzelfde als het middel dat één jaar daarvoor bij Felice Gimondi was aangetroffen. Wat is er precies in Savona gebeurd? Ik heb al veel verhalen gehoord, maar zeker weet ik het ook niet.»

HUMO Zat Gimondi ertussen?

EDDY «Gimondi niet. Zijn ploeg wilde wel wat doen (Merckx was enkele dagen voor zijn positieve controle aangezocht om de Giro te verkopen, red.), maar hij was daar niet van op de hoogte - dénk ik.»

HUMO De daaropvolgende Tour leek op een strafexpeditie. Je werd aangedreven door woede, er kwam geen glimlach over je lippen. Was het revanche?

EDDY «Ik had overwogen met wielrennen te stoppen, maar gelukkig werd de schorsing net op tijd opgeheven en lieten ze me alsnog in de Tour starten.

»Het mooiste bewijs dat ze me in de Giro hebben geflikt is toch dat ze geen tegenexpertise hebben gedaan? Ze hadden ‘s avonds naar het hotel gebeld, beweren ze, maar niemand van de ploeg gevonden. Flauwekul! Giacotto, de manager van Faema, verliet nooit het hotel. Hij bleef tot één uur op, praten met journalisten, een sigaret roken. Het was een uitvlucht. En waarom zou ik iets genomen hebben? Het was een rit van niks. En ik wist dat ik, als leider in de stand, naar de controle moest. Ga je dan iets riskeren? Nee toch. Ik begrijp het niet.»

MARK «Zelfs de Italianen schaamden zich.»

EDDY «Ik heb gehoord dat een wedstrijdcommissaris net voor ik moest plassen iets in mijn bekertje zou hebben gegooid.

»Ik heb nog eens zoiets meegemaakt, na de Ronde van Lombardije. De dokter had norefedrine in mijn urine gevonden, een product dat nu niet meer op de lijst staat.»

MARK «Jan Kuyckx is ook zo’n geval, ook ‘betrapt op efedrine’.»

EDDY «De producten in onze tijd waren niet prestatiebevorderend.»

MARK «Ze vervalsten de krachtsverhoudingen niet.»

EDDY «Het waren producten tegen vermoeidheid.»

MARK «Epo werkt te goed, dát is het probleem: sukkelaars kunnen er niet afblijven. Vroeger zeiden ze: ‘Van een ezel kun je geen koerspaard maken.’ Sinds epo gaat dat niet meer op. De farmaceutische industrie is veel te ver doorgeschoten. Allemaal de schuld van Paul Janssen!(lacht).»

HUMO Claudine, heb je in die Tour niet naar Eddy gebeld om hem in te tornen? Hij dreigde zichzelf over:de kop te rijden.

CLAUDINE «Ik heb me nooit bemoeid met de koers. Wij spraken daar niet over.»

HUMO Ik kan het amper geloven.

EDDY «Wat heb ik er nu aan dat zij zegt hoé ik moet koersen? Ik vraag ook niet hoe zij haar eten maakt - als het maar smaakt!»

MARK «Aan de andere kant: jij kende veel van koers, Claudine.»

EDDY «Ze zag onmiddellijk of ik goed of slecht was, net als met Axel trouwens. Ze kent ons door en door.»

CLAUDINE «Als ze vóór de koers te ontspannen zijn, is dat geen goed teken. Axel kan ook humeurig zijn, maar minder dan Eddy.»

Beeld Marco Mertens

Intieme kring

HUMO Winnen was een heilige plicht voor jou. En zelfs dat volstond niet: je moest winnen met verschil, hoe groter hoe liever. Vanwaar die drang naar panache?

EDDY «Omdat mijn karakter zo was. Ik heb nooit gereden met de bedoeling met twee of drie minuten voorsprong te winnen of een stunt uit te halen; ik reed om te winnen, en en passant probeerde ik zoveel mogelijk afstand te nemen. Dat is toch logisch, in een grote ronde? In de laatste rit van de Tour van ‘69 mis ik bijna mijn bocht. Jamaar, ik kan daar lelijk vallen, hè. En de Tour verliezen.»

MARK «Je had daar een kwartier mogen blijven liggen, Eddy, dan had je nog gewonnen.»

EDDY «Dat was bij wijze van spreken.»

MARK «Eigenlijk won hij alleen om zeker te zijn. Dat zei hij ook dikwijls: ‘Ik had de sprint kunnen afwachten, maar dan ben je niet zeker.’

»Het klopt ook niet dat Eddy niet lachte. Hij lachte niet op de fiets. Logisch: dan wérkte hij.»

EDDY «’s Avonds lachte ik wel, in het hotel, aan tafel.»

HUMO Je bent het er niet mee eens dat je intimiderend overkwam? Je zag er streng en indrukwekkend uit.

CLAUDINE «Maar nee!»

EDDY «Ik heb mijn ploegmaats nooit uitgekafferd. ‘s Avonds vroeg ik langs mijn neus weg: `Waar zat je vandaag? Ik heb je niet gezien.’ Dan wisten ze vanwaar de wind kwam.»

HUMO Het blijft wel verrassend je op televisie Brusselse grappen te horen vertellen of, met Johan Stollz aan de vleugel, een Brussels liedje te zien zingen. Plotseling blijkt er ook zo iemand te bestaan als Merckx de humorist.

EDDY «Ik was streng voor mezelf, maar na de koers legde ik graag de riem af. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Gimondi. Na de Trofeo Baracchi, de laatste koers van het seizoen, was het altijd feest, maar hij deed nooit mee. Ik wel, ik had daar behoefte aan. Ook na de Tour of na een criterium dronk ik graag een pint met de ploegmaats. Maar: alles op zijn tijd.»

MARK «Plus: je hebt altijd een groot verantwoordelijkheidsgevoel gehad. Als jij het zotteke uithing, was dat niet goed voor de wielersport. Het imago van de sport ging je na aan het hart.»

EDDY «Ik mocht het wielrennen niet beschadigen.»

CLAUDINE «Dat wordt almaar moeilijker voor de wielrenners van tegenwoordig: er is steeds meer belangstelling voor wat er zich buiten de koers afspeelt.»

MARK «Zo herinner ik me Zenon Jaskula, ooit derde in de Tour, in de eerste plaats nog om zijn ver-mogen champagneglazen op te eten. Dat is uitgebreid op de televisie vertoond. Naar het schijnt kon Jacques Anquetil het ook, alleen: hij deed het in intieme kring.»

EDDY «Als je soms dingen op televisie ziet... (zucht)»

HUMO Je hebt nog niet overwogen om, in navolging van ‘De Pfaffs’, ‘De Merckxen’ uit te brengen?

EDDY «Liever niet.»

CLAUDINE «Je hebt er ook nog anderen dan de Pfaffs.»

EDDY « Ja, ‘De Planckaerts’ (zucht weer)

CLAUDINE «Da’s iedereen zijn keuze, hè.»

Beeld Marco Mertens

Fietsen met Verhofstadt

HUMO Ben jij je mettertijd makkelijker gaan voelen in je rol als publiek persoon?

EDDY «Het is een kwestie van ervaring. Als jonge gast was ik beschaamd.»

CLAUDINE «Dat ben je soms nog, afgelopen week bijvoorbeeld in Qatar.»

EDDY «Speechen in het Engels voor vijfhonderd man! Onder wie Bill Clinton! (Citeert:) actually honoured to give this speech tonight.’ Dan staat het zweet je in de handen. Maar ik ben erdoor gesparteld: ik hoef geen herexamen te doen.»

HUMO Met Bill Clinton aan tafel in Qatar, met Condoleezza Rice op het tarmac van Zaventem: is het soms niet schrikken in welke wereld je bent terechtgekomen?

EDDY «Ho maar, Clinton zat aan een andere tafel. Ik zat bij Comaneci, Beckenbauer en de kroonprins van Qatar.»

HUMO Oké, ander voorbeeld: als Guy Verhofstadt gaat fietsen, doet hij dat bij voorkeur met jou. Dat is ook niet niks.

CLAUDINE «Eddy kende meneer Verhofstadt al voor hij eerste minister was.»

MARK «Da’s zeker: zonder Eddy was hij nooit eerste minister geworden (lacht)

EDDY «Als ik telefoon krijg van de ambassade om namens mijn land Condoleezza Rice te gaan begroeten, doe ik dat graag, als symbool van België, van Vlamingen en Walen. Ik vind dat een eer.»

HUMO Wat betekent dat voor een jongen uit Meensel-Kiezegem?

EDDY «Ik ben daar trots op, zonder dat ik ermee ga lopen stoeten. Ik zeg het: het beste is met je voeten op de grond te blijven staan. Als je dan valt, doet het minder pijn dan wanneer je zweeft.

»Ik heb me nooit méér gevoeld omdat ik veel wedstrijden heb gewonnen. Na de Tour kon ik meer verdienen door in mijn eentje criteriums te rijden, zonder ploegmaats. ‘Nee,’ zei ik, ‘ik breng er twee of drie mee.’ Dat was geld dat niét naar mij ging, hé.»

HUMO Om welke bedragen ging het?

EDDY «Zo’n veertigduizend frank - toen was dat veel geld. Mark heeft het in zijn documentaire verteld: ik kreeg bij Kas het dubbele salaris aangeboden, op voorwaarde dat ik niet meer dan drie ploegmaats meenam. ‘Nee,’ zei ik, ‘dat doe ik niét.’

»Misschien was dat dom van. mij.»

HUMO Heb je er spijt van?

EDDY « Nee. We zijn de enige ploeg die nog zoveel samenkomt. Dat zegt toch genoeg? Ik heb geen vijanden, zeker niet sinds ik het vorig jaar heb bijgelegd met Freddy Maertens (lacht).»

HUMO Die ruzie ging om het wereldkampioenschap in ‘73, dat jullie met zijn tweeën verloren hebben aan Gimondi.

EDDY «In de finale heb ik gedemarreerd, en Freddy is me komen halen, met Gimondi en Ocaña in zijn spoor. Een jeugdzonde van Freddy, oké. Maar zeggen dat ik Gimondi heb laten winnen, slaat nergens op. Dan moet ik hem ook laten winnen in Mendrisio (waar Merckx in een sprint met Gimondi wereldkampioen werd, red.). Als ik hem daar laat winnen, ben ik zeker.»

MARK «Zeker, daar heb je het weer.»

HUMO Je hebt geen vijanden, zeg je, maar in de Tour van ‘75 heb je, tijdens de beklimming van de Puy de Dome, een rake klap in je maag, gekregen. Die kwam niét van een vriend.

EDDY «Ik heb geen vijanden onder mijn collega’s.»

CLAUDINE «Je hebt altijd mensen die voor en tegen zijn - supporters.»

HUMO Je hebt ooit in Humo verteld hoe ontstellend veel dreigbrieven jullie in de loop der jaren hebben gekregen.

EDDY «Ik heb ooit een brief gehad: ‘Als je in Evergem komt koer-sen, lappen we je af’ Ik heb er gekoerst. Als je daaraan toegeeft, is het einde zoek.» 

MARK «Ik moet iets bekennen, als supporter van Herman Vanspringel. Op een dag ging ik kijken naar het criterium van WTC De Sprinter in Rijmenam. Ik stond ergens in een afgelegen straatje, waar jullie één voor één langsreden om aan het publiek te worden voorgesteld. Helemaal alleen, en jij kijkt me aan, recht in mijn ogen, in je regenboogtrui. En ik roep: ‘Ha, stukske supercrack!’ En je staart me even aan, en rijdt door.»

EDDY (fronst)

MARK «Je was een sta-in-de-weg: alles wat jij won, kon Vanspringel niet meer winnen. Dat vond ik niet prettig.»

EDDY «Mijn schuld niet: Vanspringel moest maar rapper rijden (lacht). »

HUMO De koers is elke keer weer een gevecht op leven en dood. Is daar niks van blijven hangen?

EDDY «De verhouding met Rik Van Looy is lang gespannen geweest, maar ook dat is nu opgelost.»

MARK «Hij heeft zelfs verklaard dat jij voor hem de Grootste Belg bent. De trots van de renner, hè; als het erop aankomt, toch liever ‘één van ons’. lk denk ook dat hij het méént.»

EDDY «Ik sponsor ook al jaren de Vlaamse wielerschool in Herentals - het project van Rik.»

Claudine en Eddy Merckx met hun kleinkinderen Luca en DiegoBeeld Digital images

De afwezige vader

HUMO Je bent sinds je spectaculaire gewichtsverlies ook almaar meer op Van Looy gaan lijken: de topsporter is opeens weer zichtbaar.

EDDY «Nu ben ik weg (lacht)

MARK «Naar aanleiding van je zestigste verjaardag stond er in Vélo Magazine een foto van je die iedereen in Frankrijk met stomheid geslagen heeft. Mijn maten ginds spraken er allemaal over: ‘On ne dirait pas qu’il a arrêté sa carrière’»

EDDY «Dat gewichtsverlies is het gevolg van gezondheidsproblemen. Ik ben een maaglijder, net als mijn vader, die op zijn drieënzestigste is gestorven - ik kom in de buurt. Het gaat beter nu, maar het is nog niet perfect: mijnklep sluit niet goed. Misschien moeten ze er één van een hond inbrengen. Mij best, als ik maar niet begin te blaffen (lacht).»

HUM0 Je bent nog altijd ontzettend druk. Overweeg je geen eindeloopbaanregeling?

EDDY «Ik zou het niet kunnen, niks om handen hebben.»

MARK «Is vorige week helemaal aan charity opgegaan, Eddy?»

EDDY «Ik denk het wel, ja.»

HUMO Mensen die het kunnen weten zeggen dat je, als het om geld gaat, nog altijd gul bent. ‘Als Eddy commissie zou vragen voor alle mensen die hij als ambassadeur van de sport samenbrengt, zou hij puissant rijk zijn.’

EDDY «Als je niks uit vriendschap kunt doen, ben je een arme mens. Al geef ik toe dat het soms ver-moeiend is, de halve wereldbol afreizen. Overmorgen stap ik weer in het vliegtuig.»

CLAUDINE « Zie maar dat je op tijd terug bent: binnenkort zijn we achtendertig jaar getrouwd. En daarvan is Eddy negentien jaar niet thuis geweest.» 

HUMO ‘Voor een man is het moei!ijker oud te worden,’ zei je ooit in de krant. Waarom?

CLAUDINE «Sommige mannen hebben het kwaad als ze vijftig worden.»

EDDY «Nee, veertig, dat was moeilijk. En zestig ook.»

CLAUDINE «Je mag blij zijn dat je zo oud wordt, vind ik.»

EDDY «Mijn moeder is laatst zesentachtig geworden.»

HUMO Je zoon staat op het punt te stoppen als wielrenner.

EDDY « Juist, en ik ben al vijf keer bompa.»

HUMO Ga je door met werken tot je een overnemer voor je fietsen-fabriek hebt gevonden?

EDDY «De kans dat mijn zoon het doet, is gering. Wie dan wel? Mijn dochter en mijn schoonzoon werken er. Ik heb enkele goede jonge mensen aangenomen - het is uitkijken. Desnoods moeten we maar verkopen.»

HUMO Je bent even trots op je re-conversie tot zakenman als op je carrière als renner. Omdát je enkele keren je neus hebt gestoten?

EDDY «In de koers is het eenvoudig: je hebt goed of slecht gereden. In zaken ligt het allemaal wat ingewikkelder.»

CLAUDINE «In zaken moet je voortdurend op je qui-vive zijn, er gelden niet dezelfde regels als in de sport.»

HUMO Er is geen fair play, bedoel je?

CLAUDINE «Geen eerlijkheid.»

EDDY «Dat hebben we meegemaakt: mensen die weten dat ze failliet gaan en toch nog snel een bestelling plaatsen.»

CLAUDINE «Mensen die een contract tekenen waarvan ze weten dat ze het niet zullen nakomen.»

HUMO Johan Cruijff heeft indertijd een fortuin verloren aan slechte raadgevers. Was je daar beducht voor?

EDDY «Ik weet dat ik geluk heb gehad; bij mij is het ook kantje boord geweest. Mensen die je al jaren kent, kunnen je lelijk beetnemen.

»Ik ben in ‘79 met de fietsenfabriek begonnen omdat het crisis was: wie geen universitair diploma had, had geen werk. Ik wilde ook iets aan mijn kinderen nalaten. En: als je altijd een actief bestaan hebt geleid, moet je bezig blijven. Maar geloof me, na zeventien jaar koersen was het niet vanzelfsprekend, weer je draai vinden in de maatschappij. Ook niet voor ons, als koppel: wij moesten leren samenleven. Wij hadden alletwee als ‘zelfstandigen’ geleefd.»

CLAUDINE «lk had een ander contact met de kinderen dan hij. Hij kon er niet tegen”dat ik ze berispte. Het fenomeen van de afwezige vader, hè: je verwent je kinderen als je ze te weinig ziet. Je ontziet ze.»

EDDY «Enfin, we hebben het goed gedaan: ik ben trots op mijn kinderen.»

HUMO Paul Van Himst, een goede vriend van jullie, was tot voor kort ook zo druk, tot hij er bijna aan bezweek. Doet dat je geen gas minderen? 

EDDY « Je zou eens moeten weten hoeveel aanbiedingen ik afwimpel. Laatst hebben ze me gevraagd mannequin voor het goede doel te spelen - á la De Bilde (staat op en loopt het loopje van de Bikkembergs-generatie). En zo is er elke dag iets.

»Wat Paul heeft meegemaakt, kan iedereen overkomen. Hij leeft gezond, hij verzorgt zichzelf, maar als ze de koord boven je hoofd doorknippen, is het voor iedereen gedaan.»

HUMO Claudine, nog een citaat: ‘Eddy heeft me geleerd minder weemoedig te zijn.’ Wat bedoelde je daarmee?

CLAUDINE «Hij heeft me geleerd positief te blijven denken, terwijl ik nogal pessimistisch van aard ben: ik zag het doorgaans somber in.»

HUMO Omdat het wielrennen vroeger bij jullie thuis te veel stress meebracht?

CLAUDINE «Ik heb de keerzijde van de medaille gezien. Papa moest wachten op een contract, hij moest vragen of hij alstublieft mocht meerijden. Het waren andere tijden: renners hadden geen salaris - ze kregen betaald per wedstrijd die ze reden. En als je niet koerste, kwam er geen geld binnen. Ik kan je verzekeren: dat weegt op een gezin. Maar dat heeft Eddy dus veranderd.»

EDDY «Allez, ik heb toch iéts goed gedaan (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234