'Verbied zonnebanken: het licht daarvan is even sterk als het zonlicht in de tropen op het middaguur’

huidkanker-alarm

Huidkanker-alarm: doktoren voorspellen een epidemie van huidtumoren. Dit zijn de oorzaken, gevolgen en misverstanden

Huidkanker is in ons land niet alleen de meest voorkomende kanker, het aantal diagnoses stijgt ook bijzonder snel. Wat zijn de meest voorkomende oorzaken? Zijn huidtumoren goed te behandelen? Hoef je minder te smeren als je al wat gebruind bent?

(Verschenen in Humo op 21 mei 2018)

Het min of meer goede nieuws is dat u er zelf ook iets aan kunt doen. Bijvoorbeeld met de Skin Memories-sticker die vanaf deze week via de apotheker wordt verdeeld. Met die sticker kunt u op Facebook (en strikt voor eigen gebruik) de evolutie van de pigmentvlekjes op uw huid opvolgen en verdachte ontwikkelingen (en dus mogelijke tekenen van huidkanker) beter in de gaten houden. De gouden stelregel is nog steeds: hoe eerder huidkanker wordt gedetecteerd, hoe beter.

HUMO Het aantal gevallen van huidkanker neemt fors toe in België. Hoe is dat te verklaren?

Thomas Maselis (dermatoloog en voorzitter van de Belgische afdeling van Euromelanoma) «Een belangrijke reden is ons veranderde gedrag. In de tweede helft van de vorige eeuw zijn we totaal verkeerd beginnen omspringen met zonlicht. We zitten veel binnen en op vakantie gaan we twee weken in de brandende zon liggen. Dat leidt tot schade die dertig, veertig jaar later huidtumoren kan doen ontstaan.»

Lieve Brochez (professor dermatologie UZ Gent) «Uit een doctoraatsthesis bij ons bleek dat het aantal diagnoses van de drie belangrijkste huidkankers van 2014 tot 2034 in België zal verdrievoudigen. De kosten daarvan zijn zeer hoog: in 2014 kostte huidkanker de gezondheidszorg 100 miljoen euro. De komende twintig jaar zal dat cumulatief oplopen tot 3 miljard euro. Het is daarom belangrijk om in te zetten op preventie, door mensen aan te sporen zich tegen uv-licht te beschermen. We hebben onderzocht wat het zou opleveren als iedereen zich fatsoenlijk beschermde en er een verbod op zonnebanken kwam. Voor elke euro die je daarin investeert, zou je ongeveer 3 euro winnen. Bescherming tegen de zon zou in vijftig jaar tijd ongeveer vierduizend doden kunnen voorkomen. Voor een verbod op zonnebanken geldt hetzelfde.»

'Het massatoerisme is de grote boosdoener: thuis zitten we veel binnen en op vakantie gaan we ineens twee weken in de brandende zon zitten’

HUMO Dat betekent dus achtduizend doden in vijftig jaar. Dat is toch niet min?

Brochez «Ik stond zelf te kijken van die cijfers. De bescherming tegen de zon hebben mensen bovendien zelf in de hand. Sommigen lopen een groter risico op huidkanker door hun huidtype of omdat ze veel moedervlekjes hebben. Daar kunnen ze niets aan veranderen. Maar ze kunnen wel iets doen aan hun bescherming.»

HUMO Wat zijn de belangrijkste oorzaken van huidkanker?

Maselis «Het is in de eerste plaats een erfelijke aandoening. Als het in de familie zit, heb je meer kans om het te krijgen. Maar huidkanker wordt ook veroorzaakt door externe factoren. De belangrijkste daarvan is ultraviolet of uv-licht. Dat is licht dat het menselijke oog niet kan zien, maar dat wel in zonlicht zit. Je kunt het indelen in drie categorieën: je hebt uv A-, uv B- en uv C-licht. Uv C-licht komt niet tot op de aarde. Mocht dat wel het geval zijn, dan was alle leven hier onmogelijk. Uv B is goed voor 1,3 procent van de straling. Dat licht doet ons verbranden en veroorzaakt oppervlakkige schade aan de huid. Uv A-licht, goed voor bijna 99 procent van de uv-straling die het aardoppervlak bereikt, dringt veel dieper in de huid. Het maakt het bindweefsel kapot en veroudert de huid. In zonnebanken is de uv B-straling heel laag, zodat je niet verbrandt, maar is de dosis uv A-licht heel hoog. Mensen die veel onder de zonnebank hebben gelegen, zien er sneller oud uit: ze hebben veel diepere rimpels.

»Vroeger dachten we dat enkel het uv B-licht huidkanker veroorzaakte, maar nu weten we dat dat ook voor uv A-licht geldt. Beide types straling zorgen er ook voor dat onze huid bruin wordt.»

HUMO Wat is daarvan het nut?

Maselis «Het is een afweermechanisme. Pigmentcellen scheiden melanine af, een soort pigment, om de celkern van de hoorncellen tegen het schadelijke uv-licht te beschermen. Dat geeft de huid een bruine kleur. Mensen met een bleke huid, zoals roodharigen, hebben minder pigment in de huid, waardoor ze gevoeliger zijn voor uv-licht en meer kans hebben op huidkanker. Naast dat bruin kleuren treedt nog een tweede mechanisme in werking: de opperhuid zal ook verdikken als ze aan zonlicht wordt blootgesteld.»

HUMO De belangrijkste oorzaak voor de toename van huidkankers is de opkomst van het massatoerisme veertig jaar geleden. Worden vooral bij ouderen meer huidkankers vastgesteld?

Maselis «Zij hebben sowieso meer huidkankers omdat hun huid meer kans heeft gehad om schade op te lopen, maar je ziet ook bij jonge mensen een stijging. Tussen de beschadiging van de huid en het ontwikkelen van een tumor zit in principe veertig à vijftig jaar, maar een tumor kan evengoed al twee jaar na de beschadiging opduiken.»

HUMO Hoe leidt die beschadiging tot huidkanker?

Maselis «Tumorcellen in de opperhuid kunnen ontstaan wanneer je DNA, je erfelijk materiaal, is beschadigd. Dat kan op twee manieren: door de rechtstreekse impact van ultraviolet licht, of onrechtstreeks via oxidatieve stress, die ook veroorzaakt wordt door luchtvervuiling, roken en ongezonde voeding.

»Het herstelsysteem van onze cellen kan die beschadigde stukjes DNA uitsnijden en vervangen door gezond DNA. Maar dat systeem laat af en toe een foutje staan. Zo’n beschadigd stukje DNA kan veel later de bron zijn van mutaties in de cel, en van huidtumoren.»

HUMO Heeft uv-licht nog andere negatieve effecten?

Maselis «Het onderdrukt ook ons afweersysteem. Wij ontwikkelen allemaal geregeld huidkankers, maar bijna alle huidtumoren worden door ons afweersysteem opgeruimd. Zonlicht vermindert echter de werking van dat systeem, waardoor tumoren wél kunnen doorbreken. Daarom krijgen sommige mensen ook herpes in de zon. Het herpesvirus zit klaar in de zenuwknopen, maar het wordt door het afweersysteem tegengehouden. Als dat systeem niet kan functioneren, gaat het virus zijn gang en krijg je koortsblaasjes. Om dezelfde reden heeft de zon een invloed op ontstekingsziekten als eczeem en psoriasis.»

'Mensen smeren maar een derde van de aanbevolen hoeveelheid zonnecrème. Begin je met factor 50, dan hou je factor 15 over’

De teen van Marley

HUMO Is huidkanker vaak dodelijk?

Maselis «Het melanoom is een killer. Dat is de gevaarlijkste vorm van huidkanker. Ongeveer 10 procent van de huidtumoren zijn melanomen, maar die zijn wel verantwoordelijk voor 90 procent van alle sterfgevallen door huidkanker. Het melanoom is een cel die tussen andere cellen door kan bewegen. Ze kan heel snel uitzaaien naar de bloedbanen, de lymfebanen en andere plaatsen in het lichaam.»

HUMO Wat is eigenlijk een melanoom? Een soort ontspoorde moedervlek?

Brochez «Je zou kunnen zeggen dat het een kwaadaardige variant is van een moedervlek. Het is een kwaadaardige deling van pigmentcellen in de huid. Dat kan in een moedervlek zijn, maar een melanoom kan zich ook uit de pigmentcellen van normale huid ontwikkelen. Een nieuwe moedervlek die bij een volwassene ontstaat, is een reden om gealarmeerd te zijn.»

HUMO Zijn huidtumoren goed te behandelen?

Maselis «De meeste wel. Hoe vlugger je erbij bent, hoe beter. Als een tumor lang onbehandeld blijft, kan hij blijven groeien en moet er ook veel meer worden weggesneden. Dat kan lelijke littekens geven. En soms zit hij op heel lastige plaatsen, bijvoorbeeld in het gezicht, dicht bij de ogen of de neus, wat een operatie niet altijd evident maakt.

»Voor melanomen waren er tot voor kort heel weinig behandelingen. Als je er op tijd bij was, kon het melanoom chirurgisch worden verwijderd. Maar als het was uitgezaaid, was er geen behandeling meer mogelijk. Chemotherapie en radiotherapie hadden bijna geen effect. Recent zijn er echter nieuwe medicijnen ontwikkeld die wél een effect hebben.»

HUMO Op welke plekken van het lichaam komen melanomen het meest voor?

Brochez «We zien ze het vaakst op delen van het lichaam die af en toe aan de zon zijn blootgesteld. Bij mannen komen ze het meest voor op de romp, en meer specifiek de rug, bij vrouwen op de ledematen, en dan vooral de onderbenen. Die patronen wijzen toch weer op de invloed van de zon. Vrouwen lopen vaker met blote onderbenen rond, mannen trekken dan weer makkelijker hun T-shirt uit. Melanomen komen bij mannen ook meer voor op de oren en in het hoofd-halsgebied. Hun kapsel biedt daar doorgaans minder bescherming dan bij vrouwen.»

HUMO Een misverstand is dat huidtumoren alleen voorkomen op plaatsen die aan het licht zijn blootgesteld.

Maselis «Zoals alle tumoren kunnen ze overal ontstaan. Melanomen kunnen ook tussen de tenen zitten, onder de nagels of op de voetzolen. Bob Marley is bijvoorbeeld gestorven aan een melanoom onder zijn teennagel. Het verhaal doet de ronde dat zijn dokters hem hadden voorgesteld zijn teen te amputeren, maar Marley was een rastafari en van zijn geloof mochtener geen delen van het lichaam worden weggenomen. Zo is de kanker bij hem kunnen uitzaaien. Pigmentvlekken op voetzolen moet je sowieso goed in het oog houden, omdat we daar normaal geen pigmentcellen hebben.

»Nog een minder evidente plek waar melanomen kunnen voorkomen, zijn de ogen. Omdat je ze daar zo moeilijk kunt zien, worden die bijna altijd te laat ontdekt. Voor je merkt dat er iets mis is met het oog, is zo’n melanoom al lang uitgezaaid.»

HUMO Kan zo’n melanoom in het oog verwijderd worden?

Maselis «Je moet dan de oogbol weghalen. Daarom is het aangeraden om in de zomer een zonnebril met een goede uv-filter te dragen. Zeker als je met vakantie gaat naar de bergen, waar de straling niet alleen van boven komt, maar ook van beneden, omdat ze door de sneeuw wordt gereflecteerd. Sneeuw weerkaatst meer dan 90 procent van het licht. Je krijgt er dus een dubbele dosis straling.»

HUMO Melanomen hoeven niet altijd donker gekleurd te zijn. Sommige zijn huidkleurig.

Maselis «Dat zijn dan kwaadaardige tumorcellen die geen pigment meer kunnen aanmaken. Ze zijn veel moeilijker op te sporen, omdat je ze niet kunt herkennen aan verkleuringen. Maar ze zijn gelukkig zeldzaam.»

HUMO Hoe groot is de kans om te hervallen als je een huidtumor hebt gehad?

Maselis «Bij melanoom is de kans dat je er opnieuw één krijgt, twaalf tot vijftien keer groter dan bij de gemiddelde mens. Er is namelijk huidschade geweest, of je bent erfelijk belast, of beide. Patiënten met een melanoom moeten de eerste twee jaar om de drie maanden op controle, daarna om de zes maanden.»

HUMO Heeft iemand met meer moedervlekken meer kans om melanomen te krijgen?

Maselis «Als je meer dan honderd moedervlekken hebt, zeker als ze een onregelmatige vorm vertonen, loop je een verhoogd risico. Dat is ook het geval wanneer er twee mensen in je directe familie een melanoom hebben gehad. De hoeveelheid en de intensiteit van zonnebankgebruik speelt een rol, net als het aantal keren dat je in je jeugd verbrand was. Maar je kunt géén moedervlekken hebben en toch een melanoom krijgen. Ik heb al patiënten gehad met één vlekje, en dat was een melanoom.»

HUMO Hoe zwaar weegt de erfelijke belasting door?

Brochez «Ik zie in de praktijk zeker niet vooral mensen van het zonneklopperstype. Het zijn hoofdzakelijk mensen die kwetsbaar zijn voor huidkanker, omdat ze een bleke huid of veel moedervlekjes hebben. Die factoren wegen voor ruim de helft door.»

HUMO Klopt het dat huidkanker meer voorkomt bij vrouwen dan bij mannen?

Maselis «De gevaarlijkste vorm, het melanoom, komt bij vrouwen inderdaad meer voor, en ook vroeger. Een verklaring hebben we niet. Vroeger dacht men dat het kwam omdat vrouwen meer in de zon lagen dan mannen en meer aan de zon werden blootgesteld, maar het zou ook met de hormonen te maken kunnen hebben. Mannen maken wel een inhaalbeweging op hogere leeftijd. Het Belgisch Kankerregister heeft een extrapolatie voor de komende tien jaar gemaakt. De verwachting is dat het totaal aantal huidtumoren met 49 procent zal stijgen, vooral bij oudere mannen en bij vrouwen, dus zowel jongere als oudere vrouwen. Voor andere tumoren verwacht men een stijging van 17 procent. Dat is toch een serieus verschil.»

HUMO Pigmentvlekken laat men weleens weglaseren. Kan dat huidkanker veroorzaken?

Maselis «Dat zou ik nooit doen. Het is toch een intense lichtbehandeling. We weten niet of dat op termijn melanoom kan veroorzaken.»


Zo gesmeerd

HUMO Regelmatig op de zonnebank liggen braden is wellicht ook geen aanrader?

Maselis «Niet echt. Ons lichaam heeft twee spontane waarschuwingssystemen tegen verbranding: het hittegevoel en het rood verkleuren van de huid. Dat laatste wordt veroorzaakt door uv B-licht. Zonnebanken produceren juist heel weinig uv-B-licht, waardoor je grote hoeveelheden uv A-licht op het lichaam kunt krijgen zonder verbranding te voelen. Het waarschuwingssysteem wordt uitgeschakeld. En van uv A-licht weten we dat het melanomen kan veroorzaken.»

HUMO Er is nu wel een strengere reglementering voor zonnebankcentra. Sinds 1 december zijn ze verplicht hun klanten over de gevaren te informeren. En vanaf januari 2019 mogen alleen nog klanten met een geldig doktersattest onder de zonnebank.

Maselis «Vanuit medisch standpunt zou je moeten pleiten voor een verbod op zonnebanken, maar ik weet ook dat zoiets moeilijk ligt. Mocht ik minister van Volksgezondheid zijn, dan zou ik de verkoop van zonnebanken verbieden. Dan dooft het gebruik vanzelf uit.

»Volgens de nieuwe reglementering mogen zonnelampen een sterkte van 0,3 watt per vierkante meter hebben. Vroeger had je lampen van 1,5 watt. Maar 0,3 watt staat gelijk aan het zonlicht in de tropen op het middaguur. Die oude lampen hadden dus vijf keer die sterkte.»

Brochez «Het zou beter zijn om zonnebanken te verbieden. Maar sommigen argumenteren dat je mensen de vrije keuze moet laten. Het is zoals met roken: een rookverbod zou ook veel sterfgevallen voorkomen.»

HUMO Sommigen bereiden zich op een zonvakantie voor door eerst een paar keer naar de zonnebank te gaan. Een goed idee?

Maselis «Helemaal niet. Van een zonnebank zul je vooral bruin worden. Het doet de huid weinig of niet verdikken, zoals zonlicht dat wel doet: dat is nog altijd de beste bescherming. De schade die je oploopt tijdens die voorbereidende zonnebankkuur, zal bovendien groter zijn dan de schade die je oploopt als je op reis in de zon ligt.

»De beste bescherming op vakantie is simpelweg: meer de schaduw opzoeken, meer kledij dragen en jezelf beter beschermen met zonnecrèmes. En vooral genoeg smeren. Gewone zonnecrèmes zijn getest op 2 milligram per vierkante centimeter huidoppervlak. Een volwassen man heeft ongeveer anderhalve à twee vierkante meter huidoppervlak. Als die zich volledig zou insmeren, heb je het volume van twee golfballen crème nodig. Niemand smeert uiteraard zoveel. De eerste testen met zonnecrème werden op muizen gedaan. Zo’n beestje is niet zo groot, men bracht er dus een dikke laag op aan. Door die eerste tests is die 2 milligram per vierkante centimeter de standaard geworden. Maar die is niet aangepast aan het dagelijkse gebruik bij mensen. Uit onderzoek blijkt dat mensen gemiddeld maar een derde van de aangegeven hoeveelheid zonnecrème aanbrengen. Daarom kun je beter een zo hoog mogelijke factor nemen. Als je begint met een factor 50, hou je nog altijd een factor 15 à 20 over. Gebruik je factor 10, dan zit je aan factor 3, en dat is te weinig.»

HUMO Hoelang blijft een goede zonnecrème werken?

Maselis «In droge omstandigheden gaat zonnebescherming gemiddeld vier uur mee. Als je fel zweet of gaat zwemmen of watersporten, is twee uur het maximum.»

HUMO Zijn sprays even efficiënt als gewone zonnecrème of zonnemelk?

Maselis «Die bieden evenveel bescherming, ja. Er zijn twee groepen zonnecrème of zonnespray: je hebt de fysische filters, die het zonlicht absorberen, weerkaatsen of verspreiden, zodat het niet meer op de huid terechtkomt. Het voordeel is dat ze heel stabiel zijn en geen nevenwerkingen hebben bij kleine kinderen en baby’s. Het nadeel is dat zo’n zalf op de huid ligt en sneller weg is als je even gaat zwemmen of douchen.

»Daarnaast heb je de chemische filters, die zich vastzetten in de opperhuid. Het voordeel daarvan is dat je ze in lotions en sprays kunt oplossen. Ze blijven ook veel beter op de huid zitten. Het nadeel is dat ze minder stabiel zijn. Na één of twee jaar zullen ze het uv-licht minder goed tegenhouden. Daarom is het aan te raden om ze binnen het seizoen op te gebruiken. Ze zullen een jaar later nog wel werken, maar niet meer zo goed.»

HUMO Als ze na een dagje bakken op het strand zo rood als een kreeft zijn, grijpen mensen gretig naar de aftersun, in de hoop de schade te beperken. Helpt dat?

Maselis «Aftersun zal de huid afkoelen en de ontsteking verminderen, maar aan de opgelopen schade zal het niets veranderen.»

HUMO Er zijn ook mensen die niet meer smeren als ze een beetje gebruind zijn. Het idee is dat hun teint hen tegen de zon beschermt.

Maselis «Dat is dan verkeerd gedacht. We hebben wel een lichaamseigen afweer tegen de zon, maar die is berekend op een matige zon, en niet op de zon van de tropen of de subtropen waar we tegenwoordig op vakantie gaan. Bescherming is nodig vanaf uv-index 3. In België komen we zelden boven de 8, maar mensen gaan dikwijls naar landen waar de index álle dagen boven de 8 ligt. Daar is onze huid niet op berekend.»

HUMO Lopen mensen met een donkere huid minder kans op huidkanker?

Maselis «Zij zijn veel beter beschermd. Zwarte mensen hebben niet meer pigmentcellen dan witte mensen, maar ze produceren wel meer pigment en ze hebben een dikkere opperhuid. Maar ze kunnen ook huidkanker krijgen, ook al komt het bij hen minder voor. Het is wel vaker fataal, omdat het later wordt opgemerkt: een donkere tumor is minder goed zichtbaar op een zwarte huid.»

HUMO Beschermen tatoeages de huid tegen de zon?

Maselis «Nee, integendeel, de zwarte inkt in tattoos kan stoffen bevatten waarvoor de Hoge Gezondheidsraad al heeft gewaarschuwd dat die potentieel kankerverwekkend zijn. We zien nog geen stijging van het aantal kankers bij mensen met tattoos, maar we moeten toch in het achterhoofd houden dat die stoffen daar zitten. In andere kleurtjes worden zware metalen gebruikt. Voorts weten we weinig of niets over de oorsprong van al die inkten. Vaak komen ze uit fabriekjes ergens in China en hebben we het raden naar wat erin zit. Sommige inkten, blauw vooral, kunnen ook de gevoeligheid van de huid voor uv-licht verhogen.»

HUMO Onder de inkt zouden ook mogelijk gevaarlijke vlekjes verscholen kunnen zitten.

Maselis «De meeste tatoeëerders zullen, als ze een pigmentvlekje tegenkomen, er wel omheen werken. Maar een melanoom dat onder een zwarte tattoo ontstaat, zul je niet meteen opmerken.»

Dwars door kledij

HUMO Het is ook belangrijk om kinderen extra te beschermen tegen de zon.

Maselis «Hun DNA is nog in volle ontwikkeling en is veel gevoeliger voor beschadiging door uv-licht. Kinderen willen bovendien maar één ding op reis: in de zon in het water spelen. Dat is een heel slechte combinatie, omdat ze niet voelen dat ze aan het verbranden zijn. Kinderen moeten daarom met een waterbestendige crème of spray worden beschermd. Of nog veel beter: met een T-shirt. Bij ons zie je het nog niet vaak, maar in Azië of Australië dragen kinderen aan zee allemaal zonwerende zwemkledij. Bij ons is dat soort kledij ook te vinden, maar je zult toch goed moeten zoeken.»

HUMO Lichte kleding beschermt ook minder tegen de zon dan we denken. Van uv A weten we dat het ook door kleding kan dringen.

Maselis «Een nieuw, droog, wit T-shirt van een normale dikte heeft ongeveer een beschermingsfactor 25. Als je dat nat maakt, heeft het nog een factor 5. Water gaat als kleine lensjes tussen de draden van het textiel zitten en ook het uv-licht kan erdoor. Een donker T-shirt geeft een veel hogere bescherming, omdat een donkere kleur het licht absorbeert. Er bestaat ook speciale zonnekledij die gecoat is met stoffen die uv-licht absorberen.»

HUMO Is de zon alleen in de zomer schadelijk, of moeten we ons ook beschermen tegen de eerste lentezon?

Maselis «In het begin van de zomer en in de lente is onze natuurlijke afweer tegen zonlicht heel laag. We hebben een lange, donkere winter achter de rug, we hebben weinig pigment en onze huid is heel dun. De laatste jaren zijn er in de lente soms ook al fellere uv-stralen dan in de zomer. Als je je onvoorbereide huid daar zonder bescherming aan blootstelt, riskeer je te verbranden. Het is dus aangeraden om je ook op die eerste zonnedagen goed te beschermen.»

HUMO We associëren het risico op zonnebrand nog vaak met warmte, maar dat klopt niet helemaal.

Maselis «Het gaat om de intensiteit van het uv-licht. Al gaat het uiteraard dikwijls wel met elkaar samen: hoe meer zonnestraling, hoe warmer het wordt. Maar hoog in de bergen kan de intensiteit van het zonlicht in de winter heel hevig zijn terwijl het vriest. Dat is ook het gevaar wanneer het verhittingsgevoel wordt uitgeschakeld. Mensen verbranden makkelijk aan zee, omdat je daar met een frisse zeebries zit. Die koelt je voortdurend af, waardoor je niet voelt dat je verbrandt. Ook bij lichte sluierbewolking kun je perfect verbranden. Uv-licht dringt daar gewoon door.»

HUMO Uv A-licht gaat ook door glas. Hebben mensen die in een kantoor met grote ramen werken, meer kans om melanomen te krijgen?

Maselis «Er bestaat natuurlijk wel uv-werend glas. En hoe dikker het glas, hoe minder uv A erdoor raakt. In kantoorgebouwen wordt vaak dubbel, driedubbel of gecoat glas gebruikt. Ik veronderstel dat je achter de meeste kantoorramen wel veilig zit. Maar enkel glas is natuurlijk een andere zaak. Dan kun je schade oplopen.

»Wie er zeker ook last van heeft, zijn piloten. Bij hen is huidkanker een beroepsziekte. Zij zitten vaak op zeer grote hoogte, waar geen wolken zijn. En het glas van een vliegtuig is relatief licht gemaakt. Piloten hebben zowel in het gelaat als op de handen makkelijker huidtumoren.»

HUMO En mensen die veel in de auto zitten?

Maselis «Dan moet je al veel in de auto zitten. De meesten zitten ’s morgens en ‘s avonds een uurtje in de auto, wanneer er sowieso minder licht is. Maar vrachtwagenchauffeurs of mensen die vaak met de auto rijden, nemen toch beter voorzorgen.»

HUMO Er zijn apps waarmee je melanomen kunt opsporen. Hoe betrouwbaar zijn die?

Brochez «Die zijn van zeer wisselende kwaliteit. Je legt met zulke apps ook een beetje de verantwoordelijkheid voor de diagnose bij de patiënt. In de klinische praktijk is er nog geen enkel systeem of toestel dat de diagnostiek door een dermatoloog kan overtreffen. Het zou ook jammer zijn wanneer mensen op een verkeerd spoor zitten of onterecht te lang wachten om een letsel te laten nakijken, omdat de app het niet heeft herkend. Maar de technologie evolueert zeer snel.»

Maselis «Er is weleens een experiment geweest waarbij vier professoren dermatologie en een app het tegen elkaar opnamen om huidziekten te herkennen. De app bleek het even goed te doen als het kwartet professoren. Zo’n computer doet net hetzelfde als wij: vergelijken met wat we al gezien hebben. En een computer heeft een beter geheugen dan een mens.»

HUMO Heeft het zin om de bevolking op huidkanker te screenen? In Duitsland is men er na een paar jaar mee gestopt. De kosten waren te hoog voor de gezondheidswinst die het opleverde.

Brochez «Algemeen wordt aangenomen dat een screening bij de hele bevolking niet zinvol is. Bij vrouwen zou het wel interessanter zijn, omdat melanoom frequenter voorkomt bij hen. Het beste systeem lijkt me dat mensen met een hoog risico, dus met meer dan honderd moedervlekken of een familiale geschiedenis, zich preventief laten volgen en zich jaarlijks laten controleren bij de dermatoloog. De rest van de bevolking moeten we vooral inlichten over de mogelijke alarmsignalen: een veranderende moedervlek, een nieuwe moedervlek als je ouder dan 25 bent, een wondje dat niet geneest...»

HUMO Op den duur durft een mens nauwelijks nog naar buiten als de zon schijnt.

Maselis «Dat is ook niet de bedoeling. Zonlicht is ook goed voor ons. Het vermindert gewrichts- en spierpijnen en bevordert ons humeur. Wij hebben zelfs een bepaalde hoeveelheid zonlicht per dag nódig om ons gelukkig te voelen.

»Het klinkt misschien paradoxaal, maar mensen moeten net veel meer buitenkomen. In plaats van op vakantie ineens urenlang in de zon te gaan zitten, op het moment dat die het felst schijnt, moeten we elke dag een halfuurtje buitenkomen. Dat is ook nodig voor de aanmaak van vitamine D. Veel Belgen, en vooral ook veel kinderen, hebben een tekort aan vitamine D. Uv B-licht is verantwoordelijk voor de aanmaak daarvan in de huid. Dat is ook de enige plaats waar wij zelf vitamine D aanmaken. Een halfuur per dag 5 procent van je lichaam blootstellen, ook bij bewolkt weer of regen, zou voldoende moeten zijn om genoeg vitamine D aan te maken. Je handpalm is ongeveer 1 procent van je lichaamsoppervlakte. Je twee handruggen en je gezicht zijn samen ongeveer 5 procent.»

HUMO Zijn vitamine D-supplementen een goed vervangmiddel?

Maselis «Die zijn zeker nuttig. Je kunt het ook uit voeding halen. Vette vis – haring, makreel of zalm – bevat veel vitamine D.»

HUMO Straks moeten we voor onze overdosis uv-licht niet eens meer naar verre buitenlanden door de opwarming van het klimaat.

Maselis «Wat de invloed daarvan zal zijn, zullen we pas in de toekomst weten. Maar de vooruitzichten zijn toch beangstigend. In ieder geval nóg een reden om tijdig maatregelen te nemen.»

HUMO Wij zijn al aan het smeren!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234