waterloodagNapoleon Bonaparte

Humo sprak met Napoleon Bonaparte: 'België zou er beter aan toe zijn geweest als ik in Waterloo had gewonnen'

‘Een staatsgreep is legitiem op voorwaarde dat het volk daarna vrijer is’

Napoleon. Keizer. Revolutionair. Vernieuwer. Visionair. Dictator. Bijna 200 jaar na zijn dood nog steeds (na Jezus en voor Mohammed) de beroemdste mens uit de wereldgeschiedenis. Kort voor zijn dood in 1821 sprak onze medewerker Hippolyte Simonart met de verbannen keizer, in de werkkamer van zijn gouden kooi op het afgelegen strafeiland Sint-Helena.

Sint-Helena, 29 april 1821.

Na een reis van vier weken als verstekeling op een Engels bevoorradingsschip ontscheep ik op een bar, vulkanisch eiland dat er niettemin toch iets minder hels uitziet dan men mij had voorgespiegeld.

Vijf jaar geleden deed l’Empereur gedwongen troonsafstand. Ik heb de indruk dat de keizer zich sindsdien verveelt. Naast zijn werktafel, haastig weggemoffeld, zie ik een ijzeren leesbrilletje en papieren waarop hij Engelse woorden en uitdrukkingen heeft genoteerd, wellicht om de Engelse kranten te kunnen ontcijferen. Een Franse banneling die zich alsnog de taal van zijn overwinnaars eigen probeert te maken – een aandoenlijk beeld. Het zijn droeve omstandigheden voor iemand die ooit zei: ‘Omstandigheden? Ik creëer omstandigheden!’

De keizer is dikker en beweegt trager dan ik me hem herinner. Wat niet is veranderd: zijn alerte oogopslag – ogen die priemen, boren, dwingen tot waarheid en onderwerping. Hij ontvangt me in het generaalsuniform dat hij droeg in Austerlitz – niet toevallig een uniform dat hij associeert met een overwinning, níét dat van Waterloo. Op hoge hakken is hij íéts groter dan mijn 1,71 meter. Ik krijg een stevige handdruk. Als hij spreekt, detecteer ik nog steeds een Corsicaans accent. Uit respect, maar ook wel om dit gesprek niet al bij voorbaat te torpederen, spreek ik hem aan met ‘Sire’.

Napoleon Bonaparte «Citoyen Simonart, u mag mij alles vragen, mits u mij het respect betoont dat een keizer toekomt.»

HUMO Je vous remercie, Sire. Laat ons beginnen bij uw jeugd. In hoeverre was die bepalend voor uw latere levensloop?

Napoleon «Als landjonker van verarmde Corsicaanse adel werd ik met m’n boerse accent door adellijke kinderen gepest op de militaire school. Ik heb die zeven jaar mijn ouders niet gezien. Dat tekent een kind. Ik was dus een buitenstaander die zich wilde bewijzen tegenover die bende vadsige fils à papa’s. Ik vluchtte in boeken: Plato, Diderot, Voltaire, militaire strategen… Ik heb álles gelezen.»

HUMO U schreef ooit een roman: ‘Clisson et Eugénie’. Eerste zin: ‘Clisson had van zijn geboorte een grote drang tot oorlog.’ Autobiografisch? Want keizer word je niet, dat dwing je af. Het is een titel die enkel een ziekelijk ambitieus, megalomaan, oorlogszuchtig individu nastreeft.

Napoleon «Mais non! Ik had een roeping. Iémand moest de wereld verlossen van het juk van de royalisten. De adel is te lang de heersende klasse geweest. Met welk recht? En waarop gebaseerd? Elitair gekonkelfoes en eigenbelang, gepresenteerd als de wil van God! In die zin ben ik een bevrijder, een verlosser als u wilt. De glorie die ik najaag is niet enkel de mijne maar ook die van het volk.»

HUMO Met permissie: u werd afgezet en verbannen naar Elba. Toch eiste u bij het inschepen op een Engels fregat een eresaluut van 21 kanonschoten. Dat is megalomaan. U was net verslagen en gevangengenomen!

Napoleon «Luister, ik ben de vertegenwoordiger van mijn land, en la France verdient een eresaluut van 21 kanonschoten, overeenkomstig met mijn statuut als keizer.»

HUMO Al in 1795 waarschuwde een officier zijn oversten voor u: ‘Promoveer deze man of hij zal zichzelf promoveren.’ Zij zagen uw jongere zelf in staat een staatsgreep te plegen.

Napoleon «Men moet niet de daad beoordelen, maar het doel. Wie Frankrijk redt, is geen wetsovertreder. Een staatsgreep is legitiem op voorwaarde dat het volk daarna vrijer is.»


Royalistische roddel

HUMO Gelooft u in het noodlot?

Napoleon «Ik ben niet bijgelovig. Maar in 1799 kreeg ik in Egypte hoge koorts en kon ik niet meevaren op een schip… dat met man en muis verging. En later, als keizer, overleefde ik dertig aanslagen – één keer, op weg naar de opera, ontplofte een kar met explosieven toen ik ze net was gepasseerd... Trek zelf uw conclusie.»

HUMO Generaal Vandennes schreef over u in zijn pas uitgelekte dagboek: ‘Ik beef als ik hem moet spreken.’

Napoleon (laconiek) «Als ik dat had geweten, dan had ik hem nooit tot generaal benoemd. Generaals horen van niemand bang te zijn.»

HUMO Is het waar dat u de Mona Lisa uit het Louvre haalde en een tijdje in uw slaapkamer had hangen?

Napoleon «Níét in mijn slaapkamer, in de vertrekken van keizerin Joséphine. Et pourquoi pas? Onder François I hing het in zijn badkamer.»

HUMO Waarom vergaderde u zo vaak ’s nachts?

Napoleon «De nacht luistert. Je kan dan ook jezelf horen denken. En dat mijn vijanden meer slaap nodig hadden dan ik kwam mij goed uit.»

HUMO Al in 1805 plande u – vanuit België – een invasie van Engeland. Zou de geschiedenis anders zijn verlopen…?

Napoleon «Natuurlijk. De val van het Engelse koningshuis zou alle andere koningshuizen hebben doen wankelen! Men zou overal revoluties hebben gekend. In alle landen zou men voor democratischer beleidsvormen hebben gekozen. We hebben te lang gewacht.»

HUMO Vervelend aan België is z’n centrale ligging: buitenlanders vechten hier graag hun meningsverschillen uit, en dat zal in de 20ste eeuw wellicht niet anders zijn. Bedankt dat wij in Waterloo het slagveld mochten opruimen: 30.000 doden.

Napoleon «Ach, zo’n probleem lost zichzelf op. Nog diezelfde avond, vlak voor mijn vertrek…»

HUMO Uw vlucht.

Napoleon (onverstoorbaar) «Vertrek. Vlak voordien zag ik de eerste aasgieren het slagveld al naderen. Zij hebben ongetwijfeld gedaan wat plunderaars na een veldslag altijd doen: de gewonden doden en hun waardevolle objecten stelen. Van mijn gevallen officieren werden bij het bergen van de lijken nooit hun horloges, ringen, verrekijkers, uniformen en laarzen teruggevonden. Ik hoor dat in Engeland ‘Waterloo teeth’ worden verkocht: valse gebitten, gemaakt uit de tanden van gevallen soldaten. U ziet: een slagveld ruimt zichzelf op.»

HUMO Voor mij ligt een boekje dat in 1818 werd verspreid. Het heet ‘L’Anti-Napoleon – Récit des crimes de cet avonturier’. Het staat vol anekdotes over uw persoon: hoe u bondgenoten een mes in de rug stak (in twee gevallen létterlijk), hoe u vrouwen chanteerde en onder druk zette om het bed met u te delen…

Napoleon (ijzig kalm) «Verwijder dat lasterlijke vod van mijn werktafel, alstublieft. Het is royalistische roddel, bedoeld om het volk – simpele, goedgelovige zielen – tegen mij op te zetten en mijn gedachtegoed te besmeuren.»

HUMO U hebt dus níét in de kerk van Toulon uw uitwerpselen in hosties verstopt, zodat gelovigen…

Napoleon «Non.»

HUMO U hebt níét uw eigen generaal vermoord?

Napoleon «Generaal Desaix is tijdens de slag bij Marengo geveld door een sabelslag en een kogel in de rug. Níét mijn kogel.»

HUMO Na uw nederlaag in Moskou, en de aftocht door de vrieskou, verbood u uw koks ooit nog roomijs te serveren.

Napoleon «Vous blaguez? Staat dat daar echt zo? Beledig mijn intelligentie toch niet met die onzin!»

HUMO Legendarisch is de scène waarbij u, tot tranen toe geroerd, afscheid nam van uw Garde Impériale en u de regimentsvlag kuste. Die mannen zouden voor u door het vuur gaan. Maar een paar minuten later zou u gezegd hebben: ‘Vous avez vu comme je les ai fait aller?’ – ‘Ze trappen erin, de sukkels.’

Napoleon «Laster! Ik hield té veel van de oude Garde. Zoveel dat ik soms te lang aarzelde om hen in te zetten, omdat ik niet wilde dat zij zouden sterven. Als ik hen in Waterloo vroeger had ingezet, had ik gewonnen!»


Wereldverbeteraar

HUMO Eh, si vous permettez, Sire… Nog een paar geruchten toetsen. U zou ooit op de hoofdredacteur van een weekblad geschoten hebben, en per vergissing de uitgever geraakt hebben.

Napoleon «Nonsens. Dat is u waarschijnlijk gemeld om u tegen mij op te zetten.»

HUMO Er bestaat een schilderij van Wiertz waarop te zien is hoe vrouwen u stukken vlees van hun zonen voorhouden. U hebt moeders van twee generaties hun zonen ontnomen. Toen u vluchtte werd uw koets met stront bekogeld, niet enkel door royalisten, maar ook door die moeders.

Napoleon (ongemakkelijk) «Ik ben niet oorlogszuchtig. De koningshuizen van heel Europa hebben zich tegen mij verenigd omdat onze democratische revolutie hun soevereiniteit bedreigde. Wie wordt aangevallen, moet zich verdedigen. En wie in een groots land wordt geboren, dient het eervol te verdedigen. Dat ik op het eind zelfs 14-jarigen moest inlijven, was geen keuze maar een noodzaak.»

HUMO Uw larmoyante liefdesbrieven aan Joséphine met betrekking tot haar overspel werden op zee door een fregat van admiraal Nelson onderschept. Hij speelde de brieven door aan een Londense krant, die ze vol leedvermaak publiceerde. Hoe voelde u zich daarbij?

Napoleon (voor het eerst en het laatst tijdens dit gesprek blijft het even stil, dan spreekt de Keizer afgemeten, zo koel mogelijk, om zijn emotie te verbergen) «Natuurlijk was dat een laaghartige streek. Natuurlijk bewijst het dat in deze moderne tijd alle middelen goed zijn om een tegenstander belachelijk te maken. Zie ook de golf spotprenten die vanaf 1790 door de vijand werden aangemaakt en waarin ik word afgebeeld als oorworm, dwerg, draak en aap. Er is vaak slechts één stap tussen het sublieme en het ridicule. En een vijandige krant is meer te vrezen dan duizend bajonetten. Vandaar dat ik vaak m’n eigen kranten liet drukken, met mythologiserende artikels over mezelf. Men moet de vijand verslaan met z’n eigen wapens.»

'Wij mannen hebben alles verknoeid door de vrouwen té goed te behandelen. We aanzien hen nu als onze gelijken, terwijl de natuur hen had geschapen als onze slaven’

HUMO U had minstens zestig maîtresses en u hebt uw grote liefde Joséphine abrupt laten vallen. Niet zo fraai.

Napoleon «Je moet regeren met je hoofd, niet met je hart. Een land behoeft een dynastie. Joséphine kon geen kinderen krijgen. Ik dacht een alliantie te sluiten met onze aartsvijand Oostenrijk én een dynastie te vestigen door met de piepjonge prinses Marie-Louise te trouwen.»

HUMO Na de huwelijksnacht in Compiègne zei u tot een adjudant: ‘Wil je een goeie vrouw? Trouw dan met een Oostenrijkse.’

Napoleon «Zij had het soort baarmoeder waarmee ik wilde trouwen. Haar vader had haar opgedragen: ‘Als je bij Napoleon bent, moet je alles doen wat hij vraagt.’ La petite affaire verliep dus zeer voorspoedig. Niet dat het uw zaken zijn. (Ongeduldig) Voyez, wij mannen hebben alles verknoeid door de vrouwen té goed te behandelen. We aanzien hen nu als onze gelijken, terwijl de natuur hen had geschapen als onze slaven.»

HUMO Toen u kwaad was op Joséphine hebt u in een bui van razernij op haar zwanen geschoten.

Napoleon «Die prachtige beesten trof geen schuld, dus dat had ik niet mogen doen. U ziet: ik ben niet perfect. Maar dat een wereldverbeteraar zelf niet perfect is, is nog geen reden om zijn visionaire ideeën af te wijzen. En Joséphine was spilziek. Zij heeft fortuinen verkwist aan nodeloze weelde, terwijl ik me afbeulde op het slagveld. En zelfs in het paleis sliep ik vaak op mijn ijzeren lit de campagne. Ik hecht niet aan luxe.

»Ach, de vijand heeft zelfs de liefde misbruikt om mijn gezag te ondermijnen. Ze herprogrammeerden mijn getrouwen als waren het tijdbommen. Luitenant-ter-zee Faurès werd door Nelson gevangengenomen, en kreeg van de Engelsen te horen dat ik zijn vrouw Pauline verleid zou hebben. Ze lieten hem weer vrij, en een razende Faurès reisde naar Egypte om mij daar neer te schieten. Maar de kogel die mij moet vellen is nog niet gegoten.»

HUMO U hád toch een affaire met Pauline?

Napoleon «Et alors? Ik heb hun echtscheiding persoonlijk uitgesproken.»

HUMO Ondertussen heeft de hertog van Wellington het bed gedeeld met een paar van uw voormalige courtisanes en concubines. Die beweren nu dat u enkel op egoïstische vluggertjes uit was – even druk van de ketel laten. En dat Wellington tussen de lakens ‘le plus fort’ zou zijn.

Napoleon «Dat is kletspraat. (Schamper) Ook dames praten blijkbaar de taal van de overwinnaar. Neem Marie Walewska van Polen: zij was 22, haar echtgenoot 80. Zij werd in mijn bed geduwd in de hoop zo Polen te redden. Zo ging het altijd. (Zucht) Ik probeer de wereld te verbeteren en men staart zich blind op mijn liefdesleven.»

HUMO Een meritocratie is een nobel streven, maar u was amper keizer of u gaf uw broers en zussen al een vracht koninkrijkjes cadeau: Jérome Bonaparte kreeg West-Falen, Joseph Bonaparte kreeg Spanje, Louis kreeg Holland, Caroline werd koningin van Napels, Elisa groothertogin van Toscane... Niettemin schreef Lucien aan Joseph: ‘Ik vrees dat onze Napoleon het in zich draagt om een tiran te worden. Het zal niet lang meer duren of zelfs de grootste patriot zal de naam Bonaparte haten.’ Uw eigen broers!

Napoleon (fijntjes) «Ondankbaarheid is ’s werelds loon. Sommige van mijn familieleden waren bekwaam, Louis, bijvoorbeeld… Maar Joseph was zelfs zo achterlijk om te trouwen met een Amerikaanse die van zijn kind beviel in Londen – daar hebben de Engelsen me járen mee getreiterd!

»Maar ik heb wel degelijk talrijke meritocratische maatregelen genomen. Gelijkheid. Inspraak. Promotie voor talent van lage komaf. De afschaffing van de erfelijke adel. Adellijke titels voor kunstenaars en wetenschappers…»


Verboden te kermen

HUMO Wat herinnert u zich zelf van uw glorierijke veldslagen?

Napoleon «Alles! Maar ik lijk nu het meest te hechten aan details. Tijdens de slag bij Wagram scheerde een kanonskogel rakelings over de hoed van mijn aide de camp. Ik zei hem: ‘Wees blij dat je niet groter bent.’

»(Droomt weg) Le soleil d’Austerlitz… Hoe de zon op het cruciale moment door de wolken brak en de mist wegtrok en we de Russen en de Oostenrijkers een fatale slag toebrachten… Zo leek het toen toch. Ik weet nog hoe ik na de overwinning het slagveld opreed en mijn officieren dwong te luisteren naar het lijden van onze kermende gewonden. Wat dat betreft, konden we nog iets leren van de stoïcijnse Russen: het was hun soldaten officieel verboden om op het slagveld te kermen van de pijn, om medestrijders niet te demotiveren. Maar er waren in Austerlitz ook deserteurs: ik herinner me er een paar die ‘Vive l’empereur!’ riepen terwijl ze me zagen… Om dan nog sneller te vluchten.»

HUMO U nam geen gevangenen: u jaagde de vluchtende geallieerden op tot op het ijs, en vervolgens liet u het ijs kapotschieten. Minstens 5.000 soldaten verdronken.

Napoleon (onverstoorbaar) «Weet u, men noemt mij een dictator. Maar het voordeel van één aanspreekpunt is: duidelijke en snelle beslissingen. De generaals van de tsaar en die van de keizer van Oostenrijk verloren kostbare tijd met egoïstische discussies. Mijn beste zet was hen de indruk geven dat mijn leger een zootje ontmoedigde chaoten was, die op het punt stonden om af te druipen. Zo lokte ik hen naar mijn ideale gevechtsterrein. Bovendien was hun coördinatie desastreus: de geallieerden vergaten dat de Russen een andere kalender gebruiken, twaalf dagen later – generaal Mack wachtte vergeefs op versterking van de Russen.»

HUMO Het begon mis te gaan vanaf 1812. Uw veldtocht naar Rusland was een ramp: van de 640.000 soldaten keerden er slechts 75.000 terug.

Napoleon (kerft wegdromend, voor het eerst nerveus, met z’n briefopener over het leder van zijn armleuning) «Ik had moeten winnen. De Russen waren incompetent. Generaal Markov kon op een kaart geen wegen van rivieren onderscheiden! Generaal Leci leed aan narcolepsie! Anderen waren koppige alcoholisten… Maar een oprukkend leger is altijd in het nadeel. Mijn soldaten waren uitgeput van het marcheren: 1.200 kilometer te voet! Een leger marcheert op z’n maag. De Russen brandden hun eigen voedselvoorraden en oogsten af, zodat mijn oprukkende leger niets te eten had. Daar had ik niet op gerekend. Ze gaven zelfs hun hoofdstad prijs: ons orkest speelde op 14 september 1812 ‘La victoire est à nous’ voor een lege, brandende stad! Bovendien werden we verrast door de onverwacht vroege en extreem koude Russische winter – zij stelden de confrontatie uit en lieten hun verraderlijke klimaat het vuile werk doen. Ik voorspel dat een toekomstige Pruisische veldheer die Rusland wil veroveren, het er niet beter af zal brengen.»

'Ik was bereid mij te bekeren tot de islam, maar mijn soldaten weigerden omdat ze dan geen alcohol meer mochten drinken’

HUMO Wat was het absolute dieptepunt?

Napoleon (onwillig) «Op de terugtocht trokken we langs Borodino, waar de regen de lijken die we anderhalve maand eerder hadden begraven, had blootgewoeld. Dat was extra demoraliserend. Ik zag mijn soldaten uit hun handen soep drinken, gekookt van het bloed van pas gestorven paarden – andere paarden waren zo hard bevroren dat je er zelfs geen stuk kon afsnijden. Bovendien werden we constant belaagd door boeren die in onze uitgeputte soldaten een makkelijke prooi zagen.»

HUMO Werd u de laatste jaren niet wat vadsig, lui, slecht geïnformeerd?

Napoleon «Nonsens. Mijn dossierkennis was altijd uitmuntend. Toen ik in uw streken een onderhoud had met de burgemeester van Gent, bleek dat hij niet eens wist hoeveel bedrijven er op zijn grondgebied waren gevestigd. Ik wel!»


Klaar voor de islam

HUMO Na uw ontsnapping uit Elba stapte u ongewapend af op een legertje dat was gestuurd om u te arresteren. U liep toen voor 50 procent het risico neergeschoten te worden.

Napoleon «Non. Ik wist dat er een groeiende onvrede was tegenover de Bourbons en hun adellijke wantoestanden. Ik herkende ook voormalige medestrijders in de frontlinie van die troepen. En Ney, die de koning had beloofd mij terug te brengen ‘in een kooi’, was één van mijn trouwste generaals. Ik heb mijn jas geopend, op mijn hart gewezen en gezegd: ‘Wie zijn keizer wil doodschieten, bied ik nu die kans.’»

HUMO Het had volstaan dat één u niet welgezinde of zelfs maar nerveuze soldaat schoot…

Napoleon (fijntjes) «Het is niet iedereen gegeven om in die omstandigheden het hoofd koel te houden, dat ben ik met u eens.»

HUMO Op 13 juli 1815 schreef u een brief aan de Engelse regering waarin u min of meer smeekte om asiel in Engeland. Was dat niet een beetje laf? Het verhaal wil dat u in 1812 op uw vlucht uit Moskou aan de oever van de Neman-rivier aan een veerman vroeg: ‘Zijn hier al Franse deserteurs gepasseerd?’ Hij antwoordde: ‘Nee, sire. U bent de eerste.’

Napoleon «Dat is, bien sûr, een apocriefe anekdote. Om geloofd te worden, moet men slechts de waarheid ongelofelijk maken. Ik zal u antwoorden met een andere, waargebeurde anekdote. Toen in Waterloo een Engelse officier merkte dat ik me, te paard, op een bepaald moment binnen schootsafstand bevond, vroeg hij aan Wellington de toestemming om mij uit te schakelen. Waarop Wellington terecht opmerkte: ‘Het is niet de corebusiness van generaals om elkaar af te schieten.’

»Toen ik uit Waterloo vertrok, had ik verschillende opties. Vissers boden aan me het land uit te smokkelen, maar ik had geen zin om me te laten vangen in een ton haring. Ik wilde naar Amerika, maar de Engelsen blokkeerden de havens.

»Maar om het over lafheid te hebben: ik heb in ettelijke veldslagen gevochten. Ik ben de senaat binnengestormd en heb ministers gedwongen om te tekenen. Ik heb zelfs – nog veel riskanter – melaatsen en pestlijders omhelsd. Ik ben niet bang van de frontlinie, en nog minder van de dood. Maar het is niet in het belang van la France dat ik zou sterven. Dát is de ware reden waarom de Engelsen mij op cette île maudit hebben gedumpt: ze willen dat ik rot buiten het zicht van de wereld, zonder dat ze officieel en direct verantwoordelijk zijn voor mijn dood.»

HUMO U hebt soms blijk gegeven van een speelse geest. U had uitvinder kunnen zijn. Is dat op termijn niet productiever dan legers aanvoeren?

Napoleon «Mijn ideetjes waren steeds pragmatisch en productief. Ik heb een hekel aan chaos en wanorde. Rechte straten in Parijs. Het systeem van even huisnummers aan de ene kant van de straat en oneven aan de andere. Allemaal maniertjes om de chaos te bezweren. Ik ben altijd een pragmaticus geweest. Ten tijde van de Egyptische campagne was ik zelfs bereid om mij te bekeren tot de islam, maar mijn soldaten weigerden omdat ze dan geen alcohol meer mochten drinken. Het was ook fout van hen om te paraderen met ongesluierde Arabische vrouwen. En om te paard de moskee binnen te rijden.»

HUMO U hebt toen ook 3.000 Turken laten afmaken.

Napoleon «Nadat zij onze vredesgezanten hadden onthoofd en hun afgehakte hoofden op lansen op de kantelen geplaatst!»

HUMO U had beloofd om het leven van die 3.000 Turken te sparen als ze zich overgaven. In plaats daarvan liet u hen afmaken met de bajonet.

Napoleon «Dat was geen onnodige wreedheid: we hadden toen een gebrek aan munitie. Ik zei het al: ik ben een pragmaticus. Ik liet op het strand een nepkasteel uit hout optrekken, in de hoop dat de Engelsen dáárop zouden mikken. Waarna wij uit het zand hun kanonballen recupereerden om ze te hergebruiken. Mijn arme vriend Cafarelli heeft toen eerst z’n arm en daarna zijn been verloren. Ik heb z’n hart gebalsemd en het mee naar Frankrijk genomen.»

HUMO Uw Egyptische campagne was een ramp. Toen de Arabieren revolteerden, moest u met een gedecimeerd leger afdruipen. Niettemin liet u in Frankrijk penningen drukken waarop u in een strijdkaros zoals die van de farao’s als bevrijder door Egypte trok.

Napoleon «Perceptie is alles. Ook dat zullen latere heersers ongetwijfeld beamen.»

HUMO Aan welke van uw collega’s revolutionairen van het eerste uur denkt u met genegenheid terug?

Napoleon (mijmert lang, dan plots nors) «Zeker niet Talleyrand: die opportunistische kazakkendraaier diende zes regimes en verried er vier! Marmont, Augereau, Lafayette… Allemaal hebben ze me verraden.»

'Ik verkies een leger van herten aangevoerd door een leeuw, boven een leger van leeuwen aangevoerd door een hert’

Drol in zijden kous

HUMO Wat hebt u geleerd?

Napoleon (monkelend, terwijl hij vooroverbuigt en in mijn wang knijpt) «Waarom, hebt u zelf ambities om andere gebieden te veroveren?»

HUMO Niet meteen. Maar zoals uw Engelse vrienden zeggen: never say never.

Napoleon «Men moet niets overijld doen, jeune homme – zelfs God heeft de wereld niet in één dag geschapen. En kunde baat weinig zonder opportuniteit. Wat heb ik geleerd? De achting van onze tijdgenoten is een reëler geluk dan de bewondering van het nageslacht. Frankrijk heeft mij méér nodig dan ik Frankrijk. Hij die de deugd enkel beoefent om roem te verwerven, is nooit ver van de ondeugd af. Het volk meet de macht van God af aan de macht van de priesters – beperk hun macht dus. Hoe slechter de man, hoe beter de soldaat. Ik verkies een leger van herten aangevoerd door een leeuw, boven een leger van leeuwen aangevoerd door een hert. Wanneer men het zogenaamde algemene belang als voorwendsel neemt, kan men ermee gaan waarheen men wil. Men leidt een volk slechts door het een toekomst aan te bieden – een leider is een verkoper van verwachtingen. Twee hefbomen brengen mensen in beweging: eigenbelang en angst.»

HUMO Met permissie, Sire: dat zijn stuk voor stuk berekende en manipulatieve aperçus.

Napoleon «Allicht. Maar wellicht de belangrijkste levensles voor de toekomst van deze planeet is: wanneer volkeren vrede willen, dat moeten ze de speldenprikken vermijden die aan kanonschoten voorafgaan.»

HUMO Klinkt goed. Niettemin bent u overwonnen… Rien de rien, non, je ne regrette rien?

Napoleon «Mmm, dat zou een mooi liedje kunnen zijn. Maar néén: ik heb níét verloren. Toch niet op lange termijn. Kijk om u heen. Ik bespeur nu al de kiemen van andere republieken en parlementaire democratieën. Het is nuttig dat ik heb geleefd.»

HUMO Kijkend naar de tombe van Jean-Jacques Rousseau zei u nochtans: ‘Misschien ware het beter geweest dat geen van ons beiden ooit was geboren.’

Napoleon «U moet uw bronnen beter kiezen. Ook dat heb ik nooit gezegd. En gelooft u mij: de wereld, dus ook België, zou er beter aan toe zijn geweest als ik in Waterloo had gewonnen. Liberté, égalité, fraternité. Nooit heeft een revolutie een beter en rechtvaardiger motto gepredikt.»

HUMO Hebt u een boodschap voor koning Louis XVIII, wiens legitimiteit en autoriteit door de Engelsen opnieuw is gevestigd en door hen wordt gegarandeerd?

Napoleon «Het koningshuis is een middeleeuwse aberratie. In een productieve, democratische meritocratie is er voor de adel geen plaats. Louis XVIII is een hansworst, een kortzichtige, egoïstische blaaskaak, een veelvraat, een drol in een zijden kous. En dat zullen zijn nazaten ongetwijfeld ook zijn.»

HUMO Wij zijn gevleid, maar waarom hebt u eigenlijk toegestemd in dit vraaggesprek?

Napoleon «Omwille van mijn memoires. Omwille van het respect dat ik de Belgen toedraag, met name de bevolking van de stad Antwerpen – een pijl, gericht op Engeland. En als protest, om publiek te maken dat de Engelse oligarchie mij op dit moment langzaam maar zeker vermoordt. Ik word alsmaar zieker en zwakker. Ik twijfel er niet aan of ik word door huurmoordenaars vergiftigd.»

HUMO Hebt u al uw testament opgesteld?

Napoleon (neemt een koker van ivoor) «Niet alleen heb ik het opgesteld, ik geef het u in bewaring, mon brave. Draag vooral zorg voor het zevende codicil – dat is mijn politieke testament en een levensverzekering voor de toekomst van Europa.»

***

Recent DNA-onderzoek toonde aan dat Napoleon Bonaparte wel degelijk stierf aan arsenicumvergiftiging. Zijn laatste woorden waren: ‘Tête d’armée. Joséphine…’ Zijn enige rechtstreekse erfgenaam werd in het Duits opgevoed en stierf jong aan het Weense hof. Er zijn anno 2015 minstens zeven penissen van Napoleon in omloop en genoeg haarlokken om meerdere matrassen te vullen. Het cruciale zevende codicil werd in 1825 uit het Franse staatsarchief ontvreemd en is sindsdien spoorloos. Dat geldt ook voor de in paleis Malmaison verstopte schat – ‘twee miljoen in goud en juwelen’.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234