Beeld INTERNET

interviewNadia Comaneci

‘Ik had geen zin meer om te leven. Ik kon geen trainer zijn omdat ze me verboden naar het buitenland te gaan’

In ‘Wereldrecord’ op Canvas kon u gisteren Nadia Comaneci zien schitteren op de Olympische Spelen van 1976. De toen 14-jarige Roemeense gymnaste – intussen is ze 57 – behaalde als eerste in de geschiedenis een perfecte 10 in haar sport, op de brug met ongelijke leggers. Dat het leven de legendarische atlete niet altijd zo heeft toegelachen, vertelde ze in de vroege jaren 90 al in Humo. In Roemenië werd haar glorie algauw een nachtmerrie, door toedoen van de verwende communistische dictatorszoon Nicu Ceausescu. Uiteindelijk vluchtte Comaneci te voet, bij nacht en ontij, het land uit. ‘Ik ben in de Verenigde Staten gearriveerd met enkel een zakdoek. Handig, om in te huilen.’

(Verschenen in Humo 2703 op 23 juni 1992)

— In 1986, tijdens de Europese Kampioenschappen in Moskou, was u verantwoordelijk voor de Roemeense juniorenploeg voor dames. We hebben elkaar toen gesproken. U zei me dat u er de pest in had, dat u zin had om Roemenië de rug toe te keren en ergens in het Westen te gaan wonen. Maar ze hadden het door en weigerden u elk visum voor het Westen. U kreeg alleen de toestemming om binnen het Oostblok te reizen, en dan nog altijd onder begeleiding.

NADIA COMANECI «En dat was helaas waar. Ze waren wantrouwig, omdat mijn gedrag hun het ergste deed vrezen. Hun regime kon geen schandaal hebben in de zin van : ‘Comaneci is naar het Westen gevlucht!’ Moskou was trouwens mijn laatste reis. Meteen daarna hebben ze me definitief elk visum geweigerd. Mijn eerste reis daarna is... mijn vlucht naar de Verenigde Staten geweest. Het is trouwens grappig dat mijn laatste reis naar de Verenigde Staten van 1984 dateerde, voor de Spelen van Los Angeles. Hoe noem je zoiets? Een terugkeer naar de bron.»

— Als u vroeger uit Roemenië had kunnen vertrekken, was dat een enorm schandaal geweest. U was daar een nationaal symbool.

COMANECI «Ja, veel meer dan als er een onbekende Roemeen gevlucht was. Ik weet het, ik heb daaraan gedacht toen ik vertrokken ben. Vooral daaraan. Het volk kende me en hield van me, want ik kwam rechtstreeks uit het volk voort. Ik was niet iemand van de regering, maar een volksmeisje dat bewezen had dat, als je werkt en geluk hebt, alles mogelijk was. Niet echt alles, maar wat ik meemaakte, bracht de mensen toch aan het dromen. Ik wist dat het een groot schandaal zou veroorzaken als de regering te weten kwam dat ik erin geslaagd was te vertrekken. Eerlijk gezegd, als de familie Ceausescu nu nog aan de macht was geweest, had ik de moed niet gehad om naar Europa te komen en had ik ook niet durven praten. Ik zou bang geweest zijn dat ik geschaduwd zou worden, want Ceausescu had in de hele wereld veiligheidsagenten.»

— Vooral in Frankrijk?

COMANECI «Nee, overal, in de hele wereld. Maar vooral in Europa.»

— Als u nu terugdenkt aan uw vlucht, is dat dan een goeie herinnering of een nachtmerrie?

COMANECI «Vijf maanden na mijn vlucht uit Roemenië, droomde ik ‘s nachts nog altijd dat ik ten slotte in de Verenigde Staten arriveerde, maar dat een agent van de veiligheidspolitie me tegenhield en zei : ‘Kom, het is afgelopen. Ga met ons mee.’ Verschrikkelijke nachtmerries en een angst die je voortdurend op het lijf hangt. Mensen die het niet meegemaakt hebben, kunnen het niet begrijpen.»

 — Als u in de Verenigde Staten onderdook en met geen journalisten wilde praten, was dat dan omdat u daar bang voor was? 

COMANECI «Nee, omdat Ceausescu twee weken na mijn vlucht gedood werd.» 

— Hoezo?

COMANECI «Ik was radeloos. Alles is zo vlug gegaan, ze hebben in de hele wereld over mij gesproken. De journalisten zijn me overal gevolgd. Sommigen hebben me zelfs opgejaagd, hoewel ik gewoon een arm, getraumatiseerd meisje was, met een bekendheid die te zwaar om dragen was, met ontzettend veel angst, met de voortdurende vrees dat ik niet zou zeggen wat ik moest zeggen, met een gids die op een schandalige manier van mij profiteerde... Dat was me allemaal te veel. Zoals in een spionageroman van het Oosten naar het Westen vluchten, dat is iets waar je noodgedwongen trauma’s aan overhoudt. Ik had de kans moeten hebben om er rustig over na te denken en mezelf weer in de hand te krijgen, maar niemand heeft me de tijd gelaten om alles te verwerken.»

— Wist u dat er twee weken na uw vertrek een staatsgreep zou plaatsvinden die Ceausescu ten val zou brengen?

COMANECI «Nee, natuurlijk niet. Misschien hebben de mensen gedacht dat, als ik vertrok, dat een bewijs was dat het erg slecht ging, maar eerlijk gezegd, alles zou sowieso gebeurd zijn, met of zonder mij. Zoveel te beter, he.»

— Laten we het eens hebben over Constantin Panait, de man met de snor, die een tijdlang uw schaduw is geweest.

COMANECI «Als u dat wil, oké. Maar er valt niet veel goeds over hem te vertellen. De mensen denken dat ik mijn vrijheid aan hem te danken heb, omdat hij verteld heeft dat hij me geholpen heeft om uit Roemenië te vertrekken. In werkelijkheid heeft hij misbruik van mij gemaakt om me als handelswaar te verkopen en op mijn rug geld te verdienen.»

— Wist u dat toen u vluchtte?

COMANECI «Natuurlijk niet. Ik wist helemaal niks toen ik vertrok.»

— Het belangrijkste voor u was dat u weg kon?

COMANECI «Ik wist heel goed dat vluchten mijn dood kon worden, maar ik dacht dat ik op de hulp van Constantin kon rekenen. Hij zou me in zijn auto verstoppen op het moment dat hij langs de douane reed, en op de één of andere manier de douanebeambten in slaap sussen. Maar ik wist niet dat ik me in werkelijkheid zes uur in de buurt van de grens zou moeten verstoppen en zelf alle dienstroosters en de te mijden en te nemen bospaden moest controleren, dat ik me helemaal alleen moest verstoppen, dat ik het hele eind moest lopen... terwijl hij me rustig aan de andere kant, in Hongarije, opwachtte.»

— Heeft hij u alle risico’s laten nemen?

COMANECI «Ja. Toen heeft hij me een eerste keer bedrogen. Als ik dat geweten had, had ik zelf alles voorbereid en had ik het in mijn eentje geprobeerd. Eigenlijk heb ik van hem bijna geen steun gekregen. Maar dat weet ik pas nu. Vooraf wist ik niet hoe alles zou verlopen. Ik had vertrouwen in hem. Het enige positieve punt is dat ik me, door hem te vertrouwen, niet te veel vragen stelde en besloot mijn kans te wagen en te vluchten. Hij heeft in mijn hoofd de trekker overgehaald. Ik had nooit gedacht dat ik de kans zou krijgen uit Roemenië te vertrekken. Ik dacht zoals iedereen dat ik pas een kans maakte op een normaal leven, als er iets met de regering zou gebeuren.»

— Hebt u er ooit spijt van gehad dat u al die risico’s hebt genomen, toen u hoorde dat Ceausescu veertien dagen later gefusilleerd werd?

COMANECI «Nee, nee... Het is zoals in dat lied van Edith Piaf: ‘Je ne regrette rien’. We hebben thuis vaak naar dat lied geluisterd, zonder dat we alles begrepen, maar we hadden het idee dat we Frankrijk voelden vibreren.... Om terug te komen op Ceausescu, als ik er goed over nadenk, vraag ik me af waar ik de moed vandaan heb gehaald om te vluchten.»

— Is dat in uw leven het moment geweest waarop u alle moed hebt moeten samenrapen?

COMANECI «Ja. Het is gek hoe mensen in oorlogstijd, of als ze in de diepste ellende leven, of helemaal in het nauw gedreven worden, plots moed hebben om alles te doen... Want tenslotte ben ik niet moediger dan een ander. Ik wist heel goed dat ik neergeschoten had kunnen worden. Het was nacht, het was erg koud. Het was december, en als ik over het ijs liep, kon je mijn voetstappen horen. Ik was verschrikkelijk bang, maar ik wilde vooral niet terugkeren, ik wilde in ieder geval doorgaan. ik had maar één gedachte: die grens over komen, de vrijheid tegemoet. Ik wist dat ik gedood kon worden, omdat de douanebeambten geen vragen stelden als ze iemand zagen. Ze schoten naar iedereen die probeerde te ontsnappen. Dat was een bevel. Ik wist dus dat ik kon sterven, maar ik kon onmogelijk in Roemenië blijven.»

— U zegt steeds weer dat u gedood kon worden, maar dat u toch vastbesloten was om te vluchten. Was dat omdat u in Boekarest te veel had geleden?

COMANECI «Heel Roemenië was gesloten. Het was afschuwelijk, krankzinnig. Niemand was echt op de hoogte van wat er zich daar afspeelde. Bijvoorbeeld dat er in Roemenië ook aids was; dat wisten Ceausescu en zijn verschrikkelijke Securitate wel. Maar alles werd zorgvuldig geheimgehouden, er sijpelde niks door. U kunt zich niet voorstellen hoe het was om in die reusachtige gevangenis te wonen.»

— Er is geschreven dat Ceausescu’s zoon, Nicu, verliefd op u was, maar dat hij u ook sloeg en veel heeft doen lijden.

COMANECI «Daar wil ik niet te veel over kwijt.»

— Waarom niet?

COMANECI «Ik heb een exclusief contract getekend met Walt Disney. Ik mag niks vooraf bekendmaken, daar heb ik me contractueel toe verplicht.»

Beeld RV

— Vertel ons, in afwachting, wat u wel kwijt kunt over uw relatie met Nicu Ceausescu.

COMANECI «Nicu is met geweld in mijn leven gekomen. Hij dacht dat niemand hem iets kon weigeren omdat hij de zoon van Ceausescu was. Nu, dat was gedeeltelijk ook wel waar. Hij heeft me gewoon verhinderd een normaal privéleven te leiden.»

— Waarom? Op welke manier?

COMANECI «Het was de eerste keer dat een volksmeisje hem afwees. Misschien heeft hij mij daarom zo hardnekkig nagejaagd, alleen maar omdat ik hem alles weigerde wat hij verlangde. Hij kon mijn weerstand niet breken, en daarom heeft hij wraak willen nemen, of heeft hij uit nijd verhinderd dat ik mijn eigen leven zou leiden. Telkens als ik te veel sympathie voor iemand liet blijken, was er altijd een agent van de Securitate die tussenbeide kwam en die persoon duidelijk maakte dat hij verschrikkelijke problemen zou krijgen als hij met me bleef omgaan. Al gauw leefde ik daarom in een vacuüm. Mijn vrienden, mijn familie... iedereen was bang. Ik was gedwongen alleen te leven, en ik werd onophoudelijk geschaduwd, dag en nacht. Dat is me te veel geworden, en daarom is het idee beginnen rijpen om te vluchten.»

— U had de keuze: alleen leven of zijn grillen inwilligen?

COMANECI «Ja, ik was altijd helemaal alleen. Iedereen ging me uit de weg. Ik wist dat ik nooit een normaal privéleven zou kunnen leiden zolang hij in leven was. Alle jongens wisten dat.»

— Wat zei uw moeder daarvan?

COMANECI «Zij was tegen de zoon van Ceausescu, omdat ze wel inzag dat hij me deed lijden. Mijn moeder is vaak uitgevlogen tegen zijn spionnen die me volgden. Ze zei hun dat ze me met rust moesten laten. Het laatste jaar woonde mijn moeder niet meer bij mij. De overheid had haar gedwongen een ander appartement te nemen, ver van mij vandaan, zodat ze niet meer precies kon zien wat er zich afspeelde.»

— En wat speelde er zich af?

COMANECI «Ik had geen zin meer om te leven, er was niks meer dat me boeide. Ik kon geen trainer meer zijn omdat ze me verboden naar het buitenland te gaan. Mijn leven was één groot, donker gat, ik was compleet ontredderd. Dat heeft me de moed gegeven om te vertrekken. Ik had niks meer te verwachten in Roemenië.»

— Is het waar dat de zoon van Ceausescu u gemarteld heeft? Er is geschreven dat hij al uw nagels heeft uitgetrokken. Is dat waar?

COMANECI «U houdt wel hardnekkig vol. Goed dan: het is waar dat ik geslagen ben. Dat verhaal van de nagels klopt niet. Een journalist heeft, toen hij hoorde dat ik uit Roemenië gevlucht was, in een interview aan Ceausescu junior gevraagd wat hij ervan dacht. En in zijn razernij heeft die toen geantwoord dat hij me liever niet zou terugvinden, want dat hij anders zo boos zou zijn dat hij me zelfs de nagels zou uittrekken.»

— Was hij heel erg verliefd op u?

COMANECI «Ja, ik denk het wel. En wie de macht heeft, kan doen wat hij wil. Alles waar hij het bevel toe gaf, werd meteen door zijn wachten uitgevoerd. Alles was hem toegestaan, en het feit dat hij ten slotte een meisje vond dat hem afwees, maakte zijn verlangen tien keer groter. Het was het begin van zijn obsessie. Hij is geobsedeerd verliefd, en nadien compleet gek geworden. Ik denk dat hij, als ik hem niet had afgewezen, gauw genoeg van mij had gekregen. Zo is het ook met alle anderen gegaan.

»Maar ik heb al genoeg gezegd. Als de film uitkomt, zal het voor iedereen een grote schok zijn.»

— Kunt u iets meer vertellen over de film?

COMANECI «Hij zal in de Verenigde Staten worden gedraaid. Ik heb het verhaal aangebracht, en de producers van Walt Disney, onder anderen David Frost, hebben het scenario geschreven. Het script is al klaar, ik heb het gelezen. Het is mijn verhaal, en zodra ik nog enkele noodzakelijke wijzigingen heb aangebracht, zal ik het licht op groen zetten. Disney heeft een overeenkomst met verschillende televisiestations die de film willen aankopen. Ted Turner, de man van Jane Fonda, zal zich bezighouden met het televisiecircuit, omdat alle stations het feuilleton in prime time willen uitzenden. Het succes is nu al verzekerd, maar we weten nog niet of het een film of een feuilleton zal worden, omdat het zo’n lang en vrij shockerend verhaal is. Maar het is authentiek.»

— Speelt u uw eigen rol?

COMANECI «Nee, ik speel er niet in mee. lk heb alleen het verhaal aangebracht.»

— Eindigt het verhaal van de film in Montreal?

COMANECI «Ja, natuurlijk. Daar ben ik gered — zo kun je het wel noemen door Alexandre Stefu, die mijn vriend, mijn manager en ook de trainer van de Roemeense rugbyploeg was.»

Beeld INTERNET

— Was, zegt u. Waarom?

COMANECI «Omdat hij verleden jaar in de zomer overleden is, toen ik in Indianapolis was voor de wereldkampioenschappen. Toen dacht ik dat al mijn ellende weer van voorafaan zou beginnen. Ik heb zoveel aan hem te danken.»

— Was het begin in de Verenigde Staten moeilijk?

COMANECI «De eerste drie maanden wel. lk verstopte me en ik at, de hele tijd door. Ik was bang, ik leed aan boulemie, ik at aldoor ijsjes, ik kwam niet buiten.... Ik was bang, omdat ik niet wist welke rechten ik had in een vrij land. Voor mij was het een nieuw leven.»

— Hoeveel hebt u Constantin Panait moeten betalen om weg te komen uit Roemenië?

COMANECI «5.000 dollar.»

— Had u die?

COMANECI «Natuurlijk niet, ik had niks. Ik ben in de Verenigde Staten gearriveerd met een zakdoek, dat was alles. Maar weet u, een zakdoek is wel handig als je huilt.»

— Hebt u hem die 5.000 dollar gegeven?

COMANECI «Ik wist dat ik bij hem moest blijven tot ik hem terugbetaald had. Ik dacht dat ik bij mijn aankomst zou kunnen werken en hem meteen terugbetalen. Maar ik had ook gehoopt dat ik bij hem thuis, bij zijn vrouw en zijn kinderen, zou kunnen verblijven. Maar toen hij merkte hoe beroemd ik was en dat hij geld aan mij kon verdienen, heeft hij geprobeerd me uit te buiten en me bij zijn familie in een slecht daglicht te stellen. Ik wilde met zijn vrouw gaan praten en haar uitleggen dat ik helemaal niet zijn maîtresse was en ook niet zou worden, maar hij had maar één gedachte: geld slaan uit mijn naam. En de pers is me in de rug gevallen, zonder te weten wat er aan de hand was. Ik heb nooit iets slechts gedaan in mijn leven. Ik ben een eenvoudig, ongecompliceerd persoontje. Ik zei hem: ‘Ik wil niet dat iedereen denkt dat je voor mij vrouw en je kinderen in de steek hebt gelaten.’ En hij antwoordde: ‘Jaja, kom mee, we vertrekken.’ In werkelijkheid had hij zijn gezin op dat moment al laten vallen, omdat hij hoopte met mij het grote lot te winnen. Hij was wel van plan later naar zijn gezin terug te keren, maar met zijn zakken vol geld. En ik kon niet vrijuit spreken, omdat hij ermee dreigde me terug te sturen naar Roemenië als ik niet vertelde wat hij wilde.»

— Dat was pure chantage. Waarom hebt u dat niet aangegeven?

COMANECI «Omdat ik niet wist of de politie mij zou helpen. In mijn land was de politie totaal corrupt. Ik ben zo bang geweest. Hij heeft me de hele tijd verstopt, hij heeft me zelfs geslagen! Nog drie verschrikkelijke maanden erbij. Ik dacht bij mezelf, ik ben in de Verenigde Staten niet vrijer dan in Roemenië. Waar moest ik gaan wonen?»

— Waarom belde u Bela Karoly niet, uw Roemeense ex-trainer, die al lang naar de Verenigde Staten was uitgeweken?

COMANECI «Constantin Panait hield me voortdurend in het oog en verhinderde me te bellen, uit angst dat ik alles zou verklappen. Hij liet me niet één seconde alleen.»

— Hoe is er een einde aan die nachtmerrie gekomen?

COMANECI «Toen Alexandre Stefu en de politie me vonden, beloofde Alexandre Panait veel geld als hij me met hem naar Montreal liet vertrekken. Dat was een leugen, maar omdat Panait zich alleen voor geld interesseerde, zijn we kunnen vluchten. Panait is wel meegegaan.»

— Panait was er nog altijd bij?

COMANECI «Ja, hij was ons gevolgd om het geld dat hem beloofd was te innen.»

— Kon Alexandre er niet voor zorgen dat hij weer vertrok?

COMANECI «Nee!»

— Waarom niet?

COMANECI «Hij wachtte tot ik hem zou vragen me te redden.»

— En waarom vroeg u dat dan niet?

COMANECI «Ik was bang. Op een morgen ben ik twee minuten vóór Panait naar beneden gekomen. Ik heb het geluk gehad dat Alexandre alleen in de keuken was, en ik heb hem toen gezegd dat ik in gevaar was. Panait is naar beneden gekomen, en heeft ons met elkaar zien spreken. De volgende morgen heeft hij, zonder ons te waarschuwen, om vijf uur ‘s morgens een taxi gebeld en is hij naar een onbekende bestemming vertrokken. En ik wil ook niet weten waar hij is.»

— U hebt hem dus nooit die 5.000 dollar gegeven?

COMANECI «Nee, maar hij heeft dank zij mij veel meer verdiend, en hij is met alles vertrokken.»

— Bent u nu gelukkig?

COMANECI «Ik ben op dit ogenblik dolgelukkig, omdat ik niet bang meer ben. Ik ben weer aan het trainen, ik heb geen nachtmerries meer, mijn privéleven is formidabel.»

— Hebt u een vriend?

COMANECI «Ja, maar dat is een geheim. We zijn al een jaar met elkaar, maar we willen niet dat het bekend wordt. We willen niet dat de Amerikaanse pers zich in onze relatie mengt, want de pers is gevaarlijk en we willen niet dat men ons kwaad doet.» 

— Is de Franse pers niet even gevaarlijk als de Amerikaanse? 

COMANECI «Nee, die respecteert meer het privéleven. Maar goed, ik ben zo gelukkig dat ik u zijn naam zal verklappen. U krijgt de primeur. Het is de Amerikaan Bart Conner, in Los Angeles kampioen in de ploegenwedstrijd en de brug. Nu zal iedereen het weten.»

— Denkt u dat u ooit naar Roemenië terugkeert?

COMANECI «Nu nog niet, daar is het nog te vroeg voor. Ik wacht liever tot de situatie rustig wordt.»

— Hebt u nieuws van uw familie?

COMANECI «Natuurlijk. Ik bel geregeld naar mijn moeder en mijn broer. Ze zijn eindelijk vrij, maar ze hebben het moeilijk om aan eten te komen. In Roemenië is er armoe.»

— U ziet er tegenwoordig schitterend uit.

COMANECI «Ik heb gisteren mensen ontmoet die uit Roemenië kwamen, en ze herkenden me niet.»

— Wanneer hebt u de eerste keer uw gewezen trainer Bela Karoly teruggezien?

COMANECI «In maart 1990. Ik was zeer ontroerd. We hebben allebei gehuild.»

— Hoe hebt u gereageerd toen zijn Amerikaanse leerlinge, Kim Zmeskal, op de wereldkampioenschappen van Indianapolis won?

COMANECI «Ik was blij voor hem, des te meer omdat het 13 september was, de verjaardag van Bela.»

— Dacht u niet dat Svetlana Boginskaïa had moeten winnen?

COMANECI «Iedereen dacht dat de Russische zou winnen, maar in de hele competitie werden er ongelooflijk veel fouten gemaakt. Kim was de enige die er geen maakte. Ze verdiende de titel. Maar als de andere Russische, Lissenko, geen fout op de balk had gemaakt, was zij wereldkampioene geworden.»

— Toen u het proces van de Ceausescu’s op tv hebt gezien, wat ging er toen door u heen?

COMANECI «Ik weet nog dat ik in de Verenigde Staten was toen ik dat zag, en ik kreeg een lange tijd koude rillingen. Ik wist tot wat die familie in staat was, en ik was bang toen ik ze daar, nog levend, zag. Ik was er onbewust bang voor dat het allemaal maar toneel was. Ik kon niet geloven dat het voor hen afgelopen was, dat ze gefusilleerd zouden worden.»

— Wat denkt u over het leven in Roemenië op dit ogenblik?

COMANECI «Ze hebben eindelijk vrijheid, maar ik ben bang dat ze te ongeduldig zullen zijn en dat ze geen zin zullen hebben om nog eventjes te wachten tot alles op zijn plaats is en alles stilaan beter kan worden. Ze willen alles hebben. En ik begrijp ze ook wel. Ze hebben niet zoveel geluk gehad als ik. Ik ben bevoorrecht, dat weet ik wel. Soms schaam ik me er een beetje voor, en ook daarom wil ik niet zo meteen terug. lk zou zo graag hebben dat ze gelukkig worden, ze verdienen het wel. Het zijn goede mensen, weet u.»

Nadia Comaneci na het behalen van haar perfecte score in Montreal. Beeld ap

— Hoe hebt u eigenlijk het turnen ontdekt?

COMANECI «Toen ik nog heel klein was en zandkastelen bouwde met de jongens, gebeurde het dat mijn moeder werd uitgescholden door hun ouders omdat ik zand in hun ogen gooide; ze eisten dat mijn moeder me thuis zou laten. Mijn moeder wist niet meer wat ze met mij moest aanvangen en ging op zoek naar iets waar ik mijn teveel aan energie kwijt kon. In onze buurt ging toen een gymcentrum open, en daar bracht ze mij naartoe. Turnen was in Onesti, waar ik geboren ben, een totaal onbekende sport. Ik was zes jaar, en hield er onmiddellijk van. Als we ‘s avonds thuiskwamen, vroeg ik aan mijn moeder hoe laat we er de volgende dag weer naartoe gingen. Ik hield van de vier gymnastiektoestellen. Voor mij was het een spel.»

— Was u toen al de beste van allemaal?

COMANECI «Ja, ik geloof het wel. Ik hield er in ieder geval van. We leerden oefeningen, en ik was bijna altijd de eerste. Maar ik besefte dat niet echt, ik dacht dat het maar normaal was, en dat iedereen talent had.

»Als Bela me tijdens trainingen de opdracht gaf om bijvoorbeeld een twintigtal pirouettes op de balk te maken, hield hij zich ondertussen bezig met een ander meisje, en daarna met nog een ander, want we waren met dertig in de ploeg, en ondertussen ging ik de hele tijd maar door met mijn oefeningen. Na een halfuur kwam Bela dan terug naar mij toe en vroeg me of ik mijn twintig pirouettes goed gedaan had. Ik antwoordde hem dan dat ik er een honderdtal had gedaan. Ik hield nooit op voor hij het me zei.»

— Hebt u nooit het gevoel gehad dat u uw jeugd verspeeld hebt door te trainen en alleen maar aan de competitie te denken?

COMANECI «Nee, zeker niet, ik was er gek op. Ik heb mijn kindertijd niet verspeeld. Ik trainde, maar ik speelde ook graag met poppen. Gymnastiek was voor mij een feest, een eeuwigdurende vakantie. Ik was gelukkig, het was helemaal geen karwei. Nooit. Ik dácht zelfs niet aan de competitie. Ik heb er echt nooit aan gedacht voor de Europese kampioenschappen van 1975, in Noorwegen. Daar heb ik voor de eerste keer gewonnen en is de bal aan het rollen gegaan. Ik was dertien en een half, en ik won drie gouden en een zilveren medaille.»

— Was het echt een verrassing voor u?

COMANECI «Voor mij wel. Weinig mensen weten dat de belangrijkste uitdaging van de Europese kampioenschappen de beker was. Wie drie keer na elkaar de algemene wedstrijd won, kreeg hem, maar je moet weten dat de Europese kampioenschappen pas om de twee jaar plaatsvinden. Volgens mij is die uitdaging moeilijker dan in een bepaald jaar Olympisch kampioen worden en het jaar daarop uit de sport stappen. Zes jaar aan de top blijven is heel wat anders. In 1971 en 1973 had de Russische Ludmilla Touritcheva gewonnen. In 1975 rekende ze erop dat ze weer zou winnen en voorgoed de beker zou krijgen. Maar door mij is het anders verlopen: ik heb gewonnen in 1975 en vervolgens in 1977 en 1979. Ik was de enige die drie keer na elkaar de Europese kampioenschappen heeft gewonnen en de beker heeft gekregen. Hij is trouwens in Roemenië gebleven.»

— U behaalde uw eerste overwinning in Noorwegen, toen u dertien was, en het volgende jaar deed u mee aan de Spelen in Montreal.

COMANECI «Ja, half juli 1976. Van alle wedstrijden die ik betwist heb, heeft die het meeste indruk op de mensen gemaakt.»

— Hoeveel medailles hebt u behaald op de Olympische Spelen van Montreal?

COMANECI «Vijf! Drie gouden, een zilveren en een bronzen.»

— En het was de eerste keer dat een meisje tien op tien kreeg.

COMANECI «Ja, maar dat wist ik niet. Ik keek nooit naar mijn punten. Aan de ene kant om niet uit mijn concentratie te raken, en me meteen te kunnen voorbereiden op het volgende toestel; aan de andere kant omdat ik mezelf een cijfer geef, naargelang van mijn prestatie, en dat is voor mij genoeg. De eerste keer dat ik een tien kreeg (Nadia kreeg er in Montreal zeven, red.), was op de ongelijke leggers tijdens de opgelegde oefening. Zelf was ik niet helemaal tevreden, omdat mijn oefening niet perfect was geweest. Ik dacht dus dat de jury me ten hoogste 9,90 zou geven. Maar, zoals gewoonlijk, stond ik er niet bij stil en begon ik me op te warmen voor de balk. Op het moment dat mijn punten op het bord verschenen, is er een kabaal en een uitbarsting van vreugde geweest, maar ik heb dat niet beseft, omdat ik zo zwaar geconcentreerd was. De vrouw van Bela is me in het oor komen fluisteren dat ik de eerste tien uit de geschiedenis had gekregen.»

— Heeft dat u niet uit concentratie gebracht?

COMANECI «Ik was in gedachten al bij de balk. En ik ben Roemeense, en ik wist niet hoe ik me moest laten gaan, hoe ik me kon uiten. Ik was gelukkig, maar ik heb geen vreugdesprongen gemaakt en heb alles in mezelf gehouden. Telkens als me daarover iets gevraagd wordt, zijn de mensen verrast door mijn antwoord. Maar dat lag in de mentaliteit van het land, het kwam door het gebrek aan vrijheid. We konden in Roemenië niet openlijk spreken.»

— Wanneer hebt u het laatst aan de competitie deelgenomen?

COMANECI «Dat was in Boekarest, in 1981. Ik wat twintig en behaalde alle gouden medailles: vijf in totaal.»

— Uw leven heeft veel van een roman.

COMANECI «Ja, compleet. Ik heb in dertig jaar meer beleefd dan de meeste mensen in hun hele leven, maar dat is zo niet gepland. En al die louche en vieze zaakjes hebben me een verschrikkelijke levenslust gegeven, en een grote karaktersterkte.»

— Die grote karaktersterkte, is dat geluk. Is dat toeval?

COMANECI «Nee, dat komt omdat ik in God geloof, omdat ik praktiserend gelovig ben. Ik weet zeker dat dat me gered heeft.»

— Hoeveel tijd besteedt u aan training?

COMANECI «Anderhalf uur per dag. Nu kan ik weer oefeningen doen die ik in 1976 al deed, op de balk. Ik heb op dit moment een moeilijk nummer, dat drie minuten veertig seconden duurt. Ik begin op de grond en ga direct over naar de balk. U moet weten dat in het turnen een oefening tussen een minuut tien en een minuut dertig duurt.»

— Is het een show? 

COMANECI «Ja, en ik leef alleen daarvan. Het is op moderne muziek (‘Back on my feet again’). De choreografie is van Paul Ziert, mijn manager. Het is een show die de vroegere beroemdheden uit het turnen en het ijsschaatsen evoceert, een populaire show met muziek en licht. We hebben elke keer tienduizend betalende toeschouwers.»

— Hoeveel weegt u nu?

COMANECI «Ik weeg nu 50 kilo. in Montreal in 1976 woog ik 38 kilo.»

— Wat is het meeste wat u gewogen hebt?

COMANECI «60 kilo in 1978, in Roemenië. Ik eet alleen kippenborst, gegrilde vis en groenten. Ik drink alleen thee. En ik eet nooit rood vlees.»

— Hebt u soms plankenkoorts?

COMANECI «Ja, altijd. Een hol gevoel in mijn maag. Angst om te missen... Dat ik Nadia Comaneci ben geweest, volstaat niet om dat niet meer te hebben.»

Richard Montaignac.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234