null Beeld

GetuigenisGaybashing

‘Ik voelde me machteloos toen de enige verdachte meteen weer op vrije voeten rondliep’

Afgelopen week vond in Beveren een geval van gaybashing met dodelijke afloop plaats. Een jonge dader is opgepakt, twee andere verdachten zijn nog voortvluchtig. Enkele jaren geleden sprak Humo met Bart B., die in het centrum van Brussel in mekaar werd geslagen vanwege zijn seksuele geaardheid. Het werd hem bijna fataal. Herlees hier zijn getuigenis.

Hanne Van Tendeloo

Dit interview verscheen in Humo op 5 juli 2011.

In de nacht van 12 op 13 juni 2011 deed er zich op de Brusselse Anspachlaan een geval van gaybashing voor: een groep jongelui sloegen een man van 31 in mekaar die, samen met een vriend, van een feestje naar huis wandelde. Niet om zijn geld te stelen, niet om zijn iPod te pikken, maar omdat hij homo is.

Bart B. «Ik had een vriend op bezoek, Rolando. De kranten schreven dat hij een Spanjaard is, maar hij is een Costaricaan die op dit moment in Barcelona werkt als psychiater – een heel intelligente man. Ik ken hem al twaalf jaar, maar het was vier jaar geleden dat ik hem nog had gezien. Alle kranten beschreven hem ook als ‘er vrouwelijk uitziend’. Oké, je ziet wel dat hij homo is, en ’t is zeker geen macho, maar om nu te zeggen dat hij er heel erg gay uitziet: nee. Hij was ook niet opzichtig gekleed: gewoon adidassen, een jeans en een T-shirt. Hij liep echt niet met een sacoche rond, hooguit een heuptasje. Om je een beeld te geven: met zijn zwarte krullen heeft hij wat weg van Marc Bolan van T.Rex. Misschien komt het omdat hij latino is: die gasten lopen er sowieso anders bij dan wij.

»We waren naar een feestje gegaan in de You, een homodiscotheek hier in Brussel. Het was de eerste keer dat ik daar kwam sinds ik in september in Brussel ben komen wonen – ik ben niet het type dat homobars of discotheken afschuimt. Het was zondagavond – maandag was een vrije dag – en de keet barstte uit zijn voegen. We waren er met een groepje vrienden, allemaal heel gezellig.

»Rond 3 uur wilde ik naar huis, omdat ik de volgende dag fris wilde zijn om met mijn broers te gaan surfen aan zee. Rolando en ik namen de gewone weg naar huis, langs de Beurs, waar op dat late uur nog veel volk op straat liep. We hadden iets gedronken, waren wat uitbundig, maar zeker niet over the top. Het zou best kunnen dat ik mijn arm vriendschappelijk rond Rolando’s nek had geslagen. Een innige omhelzing was het zeker niet.

»Op het ogenblik dat we langs een pitazaak aan de Anspachlaan liepen, werd er iets naar ons geroepen door een groepje mannen dat daar op het terras zat. Rolando en ik liepen gewoon door. Twintig meter verderop, aan het kruispunt, hielden twee van die kerels ons tegen – ze waren ons achterna gekomen. Eerst spraken ze Rolando aan. ik weet niet meer precies wat ze zeiden, maar het was iets in de trant van: ‘Hé pédé, tu t’amuses?’ Rolando begrijpt geen woord Frans, dus heb ik, op vriendelijke toon, geantwoord: ‘laat ons met rust. We gaan gewoon naar huis.’ Onmiddellijk stompte één van die kerels – een nogal potige vent, ongeveer een kop groter dan ik – me keihard in mijn maag. Terwijl ik nog naar lucht stond te happen, voelde ik twee handen mijn luchtpijp dichtknijpen. Hij kneep zo hard dat mijn adem direct werd afgesneden. ik probeerde nog te roepen: ‘J’ai rien fait,’ maar veel meer dan gepiep kwam er niet uit. Naar mijn gevoel duurde dat wurgen een eeuwigheid. uiteindelijk heb ik me toch weten los te wrikken en ben ik in een reflex richting het licht en de mensen in de pitazaak gelopen. Toen heeft iemand me voetje gelicht, zodat ik op de grond terechtkwam. Terwijl ik daar lag, heb ik een klap op mijn hoofd gekregen met een houten stoel.

»Van wat er verder is gebeurd, herinner ik me niks meer. ik ben nooit buiten bewustzijn geweest, ze hebben alleen mijn geheugen eruit gemept, zeg maar. Mijn volgende heldere herinnering is van de tl-lampen op de spoeddienst in het Sint-jansziekenhuis.

»Een vriend die daar toevallig een pita zat te eten, was getuige van de aanval en heeft me achteraf alles verteld. Volgens hem ben ik binnen rechtgeklauterd, over een vuilnisbak gestruikeld en weer op de grond beland, maar met mijn nek op de voetsteun van een metalen kruk. Terwijl ik daar levenloos lag te bloeden, mijn ogen wijdopen gesperd, is een groepje van drie, maximum vier mannen op me beginnen te meppen en te trappen. Het bloed sijpelde uit mijn hoofd, maar die gasten bleven maar op me intrappen.»

HUMO Had je het gevoel dat ze je dood wilden?

Bart «Ja. Die getuige verwoordde het achteraf zo: ‘ik dacht: die is klaar voor een rolstoel.’ Hij had gelijk: ik heb vreselijk veel geluk gehad. Als je bekijkt met wat voor zware stoel ze op mijn hoofd hebben geklopt, dan is het een wonder dat ik er geen schedelfractuur aan heb overgehouden. ik ben er vanaf gekomen met wat blutsen en builen, een zere kaak en twee hechtingen aan mijn hoofd.

»Die kerels hadden een complete verachting voor mij, dat voelde ik heel goed. De man die me wurgde, wilde me echt doodknijpen. Twee dagen na de aanval had ik nog altijd een zere keel. Die hele bende was gewoon totaal agressief en geschift. Met hen in discussie treden was geen optie. uiteindelijk zijn een paar oudere allochtone mannen tussenbeide gekomen. ‘Hou op, willen jullie hem dood misschien?’ moeten ze gezegd hebben, waarop mijn aanvallers zijn gaan lopen.

»Achteraf in het ziekenhuis zei Rolando: ‘Misschien beter dat je je niks meer herinnert, want ze hebben je geslagen als een beest.’ in Costa Rica en in Barcelona is hij best wel wat gewend, maar hij was echt geschrokken en stond te huilen. Zijn conclusie was ook duidelijk: ‘je moet weg uit deze stad. Het is hier niet goed voor jou.’ Terwijl de dokters mijn hoofd naaiden, zat Rolando daar compleet overstuur. Hij bleef maar herhalen: ‘We hadden niks misdaan, Bart. We hadden echt níks misdaan. Ze hebben je in mekaar geslagen omdat we homo zijn.’ Ook die getuige twijfelde er geen seconde aan: ‘Dit was een gaybashing.’»

HUMO Waarom kreeg jij de klappen, en niet Rolando?

Bart «Blijkbaar was ik een betere prooi. Of misschien was het omdat ik ben weggelopen en Rolando niet: die begreep niet eens wat er aan de hand was. Een andere verklaring heb ik er ook niet voor – het ging allemaal zo snel.

»Kennelijk heeft de uitbater van de pitazaak de politie gebeld. Die was meteen ter plekke en heeft uitstekend werk verricht. Het waren jonge agenten – één van hen was van allochtone origine, trouwens. Ze hadden echt compassie met me. Zij zijn het die het eerst het woord homofobie in de mond hebben genomen. Op het commissariaat heeft een agent me apart genomen en gevraagd: ‘je vriend ziet er wat vrouwelijk uit. Denk je dat je bent aangevallen omdat je homo bent?’ ‘ik kan geen andere reden bedenken,’ heb ik geantwoord. ik weet nog dat ik, terwijl ik probeerde weg te lopen, dacht: ‘O nee, ik heb het vlaggen.’ ik was al wel vaker gewaarschuwd: ‘Pas op als homo in Brussel.’ ik dacht altijd dat het mij wel nooit zou overkomen. ik loop niet te pronken met mijn homoseksualiteit. ik doe ook nooit mee met de Gay Pride-parade, dat is niet mijn ding. ik feest wel graag, maar ik heb nooit de nood gevoeld om op de barricades te gaan staan. Dat ik nu – hopelijk maar voor even – gebombardeerd ben tot boegbeeld van de gaybashing-slachtoffers, dat heb ik absoluut niet gewild.

»Op woensdag ben ik teruggegaan naar het politiekantoor, want ik zat nog met een pak vragen. Een agent heeft me toen verteld dat ze de beelden hadden opgevraagd van de camera die op de kassa van de pitazaak staat. De aanval staat er helaas niet op, maar er was wel te zien hoe een man – de fameuze Guatemalteek over wie sprake was in de pers – staat te bestellen aan de toog, wegloopt, en even later terugkomt om zijn bestelling af te werken. Volgens de uitbater had hij zijn bestelling onderbroken om me wat trappen te komen verkopen terwijl ik op de grond lag. De politie heeft hem ter plekke in de boeien geslagen. Op het commissariaat heeft hij alles ontkend en hebben ze hem vrijgelaten. De aanstoker van het geweld was hij in ieder geval niet. Die getuige was zelfs verbaasd dat ze uitgerekend die Guatemalteek meenamen. Al was het evenmin een doetje: hij had al zes feiten op zijn strafblad.»

Niet goed bezig

HUMO Maakt het je kwaad dat de enige verdachte meteen weer op vrije voeten stond?

Bart «Meer machteloos. Dat zo’n man – met een strafblad en de verzwarende klacht van homofobie – niet aangehouden blijft, dat gaat mijn petje te boven. Maar dat de hoofddaders ermee wegkomen, én dat die nieuwe getuige nog niet eens gehoord is, vind ik veel erger. Die vier kerels waren compleet door het dolle heen. Ik heb er niet bijster veel hoop op dat ze die ooit zullen oppakken.

»Over de politie kan ik absoluut niet klagen: ze steunden me enorm en raadden me zelfs aan om het hierbij niet te laten. Dat de mensen die ze oppakken meteen weer op vrije voeten komen is niet hun schuld, maar die van het parket. Ik begrijp hun frustratie.

»Ik schrok wel een beetje, de eerste keer dat de politie me sprak over die Guatemalteek, ook al bleek zijn rol achteraf maar miniem. Niemand had dat verwacht, denk ik. Bij de moord op Joe Van Holsbeeck dacht iedereen ook meteen aan Arabieren, terwijl het Oost-Europeanen bleken te zijn.»

HUMO Rolando moet de daders toch gezien hebben?

Bart (knikt) «‘They were all Moroccans,’ zei hij. Van adolescenten tot ergens midden in de twintig.»

HUMO Door de aanwezigheid van die Guatemalteek gingen er stemmen op dat niet religie de oorzaak was, maar uit de hand gelopen machogedrag.

Bart «De islam heeft zeker geen alleenrecht op homofobie. Een Gay Pride-parade in Servië of Rusland is evenmin een lachertje. Zelfs van Vlamingen krijg ik vaak te horen: ‘Je ziet het niet aan je.’ Dan klinken ze haast opgelucht. Misschien is het geen rabiate homofobie, maar ik ervaar het toch als een belediging. Wat als je het wél zou zien, ben ik dan niet goed bezig misschien?»

HUMO Minister Pascal Smet, zelf ook homo, kwam op de proppen met de term ‘zedenpolitie’: jonge mannen, vaak allochtonen, die in steden gaan bepalen wat mag en wat niet mag.

Bart «Ik heb wel de indruk dat die zedenpolitie bestaat. Of ze echt georganiseerd optreden, daar durf ik me niet over uit te spreken. En ik moet toegeven: ik heb nog nooit gehoord over Vlaamse jongeren die aan gaybashing doen.

»Ik heb ook al gehoord dat die gasten het op vrouwen gemunt hebben. Ik heb een vriendin in Leuven, Carmen, en zij krijgt het geregeld aan de stok met allochtone jongens die vinden dat het geen pas geeft dat een vrouw uitgaat en alcohol drinkt. Omdat ze een Filipijnse moeder en een Vlaamse vader heeft, denken dat soort jongens dat ze van Marokkaanse of Turkse origine is. Wanneer ze dat probeert te ontkennen, geloven ze haar niet, en beginnen ze in het Arabisch of het Turks. Eén keer is het op een serieuze ruzie uitgelopen in de Silo, een club in Leuven: één van die kerels was beginnen te dreigen met een kapot glas. De security is tussenbeide moeten komen en heeft die kerels buitengegooid. Nu zorgt ze ervoor dat ze nooit alleen uitgaat, altijd in het gezelschap van vrienden die het voor haar kunnen opnemen als het weer eens misgaat.»

HUMO Heeft je aanranding het racisme in je aangewakkerd?

Bart «Racisme zou ik het niet noemen, eerder verbittering. Ik ben iemand die veel reist en oprechte interesse heeft voor andere culturen. Ik heb nog in Afrika gewoond en gewerkt, en daar heb ik me volledig aangepast aan de lokale cultuur. Uiteraard liet ik daar aan niemand merken dat ik homo ben, dat is daar not done. Maar een kleine groep die z’n wil oplegt aan de grote massa, dat kán niet. Vooral omdat homo’s hier na veel jaren nu dezelfde rechten hebben verworven als iedereen.

»Er mag voor mijn part strenger opgetreden worden tegen homofobie. Afzakken naar het centrum om homo’s in mekaar te kloppen en de dag erna weer vrij rondlopen, dat is niet oké. Ik vind dat niet eens een rechts discours. De zwakkeren in de maatschappij moeten beschermd worden, of het nu vrouwen zijn die beschimpt worden of homo’s die in mekaar geslagen worden.»

HUMO Holebiverenigingen waarschuwen voor toenemend racisme en islamofobie bij holebi’s.

Bart «De holebiwereld is niet bepaald een broeinest van rechtse kiezers. Integendeel. Maar er heerst nu wel een zekere angst. In mekaar geslagen worden om je geaardheid is hetzelfde als in mekaar geslagen worden om je blauwe ogen of je blonde haar: je kan er niks aan doen. Ik begrijp dat holebi’s verontwaardigd zijn als ze worden aangevallen om wie ze zijn. Dan mag de dader nog staan zwaaien met een Koran: dat maakt het nog niet oké.»

Waas van terreur

HUMO Zorgen gaybashings ervoor dat homo’s terug in hun schulp kruipen? Na een homofeestje duikt iedereen naar verluidt liever een taxi in dan te voet door de stad naar huis te wandelen.

Bart «Begrijpelijk: sommigen hebben niet zoveel kleren aan (lacht). Vaak is een te strak T-shirt al genoeg om uitgescholden te worden. Op den duur word je het wel beu, de sale pédé’s die je naar het hoofd geslingerd krijgt.

»Vorig jaar hebben ze nog een homoman in mekaar geslagen op de Anspachlaan. Omdat hij een leren broek aanhad, riepen ze hem na: ‘Sale tapète!’ Toen hij antwoordde: ‘C’est quoi ton problème?’, begonnen ze op hem in te beuken. Hij was er veel erger aan toe dan ik: hij is op intensive care beland en heeft maanden moeten revalideren. Homofobie – zeg maar ronduit afschuw voor homo’s – gecombineerd met haantjesgedrag zorgt hier voor een extreem explosief sfeertje.

»Ik heb een paar vrienden in Londen wonen: daar zie je de meest extravagante freaks op straat zonder dat die iets te vrezen hebben. In Brussel hangt op bepaalde plekken constant een waas van terreur. Ook hoe vrouwen hier worden aangesproken, is niet bepaald euh... galant. Het is leefbaar, maar hier blijven wonen vergt toch een zekere dapperheid, vind ik. Ik heb het eens nageteld: op de negen maanden dat ik hier woon, ben ik zeven keer te voet van een feestje naar huis gewandeld. Als je het statistisch bekijkt, ben ik dus één keer op zeven aangevallen. En meteen zwáár aangevallen. Ik las ergens dat Brussel zich wil profileren als gay stad, als – ik wik mijn woorden – mekka voor homo’s. Ik zie het eerlijk gezegd niet meteen gebeuren.»

HUMO Is de homobuurt rond de Kolenmarkt een veilige oase in een verder vijandige stad?

Bart «Voor mij wel. Je hebt er vlakbij een politiekantoor en dat geeft me toch een gevoel van veiligheid. Maar je zal er nog altijd weinig homokoppels vinden die hand in hand durven te lopen. Ik zou het in elk geval niemand aanraden om hand in hand van de homobuurt naar het Anneessensplein honderd meter verderop te wandelen, een buurt met veel allochtonen. Elders doe ik het evenmin, om eerlijk te zijn. Ik voel me dan altijd heel erg bekeken.»

HUMO Overal? Ook in Etterbeek of in Leuven?

Bart «Het lijkt tegenwoordig veiliger om het in een Vlaams dorp te doen. Daar merk ik toch een aanzienlijke vooruitgang. Toen ik op de middelbare school zat, in een middelgrote Vlaamse stad, was er niemand homo. Ga je nu terug naar diezelfde school, dan zie je wél homo’s. En in elke klas zal er wel iemand zitten die twijfelt. De aanvaarding is veel groter dan vroeger. De straatcultuur die je in een Belgische grootstad vindt, loopt tegenwoordig achter op de dorpscultuur.»

Sexuele opvoeding

HUMO Hoe lang heeft het geduurd voor je je weer op de Brusselse straten durfde te begeven?

Bart «Vorige week ben ik enkel buitengekomen om boodschappen te doen, en zelfs dat was met veel tegenzin. Maar dat gevoel zal wel slijten, denk ik. Ik word begeleid door iemand van slachtofferhulp, en die heeft er toch een goed oog in. Al zal ik voortaan wel veel meer op mijn hoede zijn dan vroeger.»

HUMO Waarom spreek je nu pas voor het eerst?

Bart «Ik kon het gewoon niet aan. Mijn energie was compleet wég. Kris heeft de taak op zich genomen om wat er gebeurd is onder de aandacht te brengen. Hij had niet verwacht dat het zo massaal veel reacties zou losweken: hij is overspoeld door mails van mensen – man, vrouw, homo, hetero, maakt niet uit. Sommigen hadden zelf al met die zelfverklaarde zedenpolitie te maken gekregen. Het leeft echt bij de mensen.

»De uitdaging bestaat er nu in om de discussie open te trekken en iets te doen met al die verontwaardiging. Alle heilige huisjes mogen er voor mijn part aan geloven: het moet nu maar eens uit zijn met homo’s niet te respecteren. Maar er moet ook eindelijk werk gemaakt worden van de massale werkloosheid onder allochtonen, waardoor die kerels op de dool gaan. Het is nú tijd voor actie, anders zal de hele discussie weer verzanden in blanke-middenklasse-verontwaardiging, in plaats van ook eens op tafel te belanden in het Marokkaanse theehuis.

»De zondag nadat ik was aangevallen, was er die kiss-in op de Grote Markt (om agressie tegen holebi’s onder de aandacht te brengen werd er en masse gekust, red.). Fantastisch dat mensen zo hun ongenoegen wilden uiten. Doen! Maar persoonlijk had ik er geen energie voor.»

HUMO Haalt het ook iets uit? De onverdraagzame macho’s van Brussel zijn die zondag gewoon met een grote boog om de Grote Markt heen gelopen.

Bart «Ze wisten waarschijnlijk niet eens dat er een kiss-in wás. In de Franstalige pers is er amper iets verschenen over wat er met me is gebeurd. De impact was misschien groter geweest als mijn verhaal ook daar was gehoord, maar ik kón gewoon niet meer.

»Ik gruwde sowieso toen ik op het nieuws hoorde: ‘Homo aangevallen in Brussel.’ Hebben ze het nu over mij? Ik voelde me gereduceerd tot homoseksueel, terwijl ik mezelf veel meer vind dan dat. Mijn geaardheid is maar één aspect van wie ik ben.

»Echt negatieve reacties hebben Kris en ik eigenlijk amper gekregen. Hooguit zeiden een paar mensen: waarom heb je er zo’n mediahetze van gemaakt? Ik kan iedereen geruststellen: Kris en ik zijn allesbehalve mediageil. Bartje B. worden, met straks mijn eigen showbizzrubriek, dat is wel het laatste wat ik wil.

»Wat me heel veel deugd deed, is dat er bij Kris ook reacties van allochtonen binnenstroomden. Zij voelen zich ook slachtoffer: vanwege een paar rotte appels worden ze nu alweer gestigmatiseerd.»

HUMO Hoe reageerden je allochtone homovrienden?

Bart «Ik heb weinig homovrienden. Ik heb wel een paar Afrikaanse vrienden die homoseksueel zijn, en die stellen zich sowieso low-profile op.»

HUMO Vaak zitten allochtone homo’s tussen twee vuren: ze willen zichzelf niet verloochenen, maar ook het contact met hun familie niet verbreken. Heb jij ooit voor dat dilemma gestaan?

Bart «Ik heb me negen jaar geledengeout–ikwas21ofzo.Het werd niet meteen op gejuich onthaald binnen de familie. Ze aanvaardden het wel, en inmiddels is het absoluut geen issue meer, maar ze zeiden er destijds wel meteen bij: ‘Het zal je leven er niet makkelijker op maken.’ Op dit moment kan ik hen geen ongelijk geven.»

HUMO Rest alleen nog de vraag: valt er iets te doen aan homobashings?

Bart «Voorlichting? Opvoeding? Dat iedereen ook eens de wetenschappelijke uitleg hoort: wetenschappers zijn er intussen wel uit dat homoseksualiteit geen persoonlijke keuze is. Ik kíés daar niet voor! It’s natural! Dat mag iedereen gerust weten. Misschien krijgen we op die manier al die hardnekkige vooroordelen eruit. Het is ons al met zovéél vooroordelen gelukt: waarom niet met die over homoseksualiteit?»

HUMO Denk je dat je aanvallers oren hebben naar zo’n wetenschappelijke uitleg?

Bart «Waarschijnlijk niet, nee. Aan een religieuze fundamentalist de evolutieleer uitleggen heeft waarschijnlijk ook weinig zin. Maar daarom hoeft hij zijn mening nog niet manu militari te gaan opleggen aan een ander.»

HUMO Vorige week twijfelde je nog of je een klacht zou indienen bij het Centrum voor Gelijke Kansen.

Bart «Daar ben ik inmiddels uit: ik ga het doen. Omdat ik ben aangepakt om wie ik ben. Ik weet dat er veel homo’s zijn die dat niet doen wanneer ze te maken krijgen met homofoob geweld. Misschien hebben ze er gewoon de kracht niet voor. Of zijn ze beschaamd.»

HUMO In één van de krantenartikels liet Kris zich ontvallen: ‘Bart schaamt zich nu dat hij homo is.’ Mocht het een vrije keuze betreffen: zou je dan liever hetero zijn?

Bart «Goeie vraag. Vroeger wel, maar sinds ik Kris heb leren kennen niet meer. De laatste tijd had ik echt vrede met wie ik ben: ik zie mijn lief doodgraag, en ik voelde me goed in mijn vel. Ik moet wel zeggen: nadat ze me in mekaar geslagen hadden, was dat gevoel van vroeger weer even komen bovendrijven. Ik voelde me allesbehalve trots dat ik homoben. Ik dacht: ‘Verdorie, het is die gasten gelukt.’»

HUMO Wil je weg uit Brussel?

Bart «Brussel heeft veel voordelen: het is op zich een boeiende stad, ik kan met de fiets naar mijn werk, alles is dichtbij, er is altijd wel iets leuks te doen... Maar ik ben niet bereid er gelijk welke prijs voor te betalen. Krijg ik morgen een job aangeboden in Berlijn of San Francisco en wil Kris met me mee: dan ben ik weg.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234