‘Ik ben geen hebzuchtige sadist, maar het is heerlijk om er één te spelen’

'The Founder'Michael Keaton

‘Nadat ik het scenario had gelezen, was mijn eerste gedachte: ‘McDonald's laat ons die film nooit maken’’

‘Ik ben geen hebzuchtige sadist, maar het is heerlijk om er één te spelen’Beeld Photo News

Wie naar ‘The Founder’ (★★★1/2☆) gaat kijken, krijgt een verhaal te zien dat zin zal doen krijgen in een Royal Crispy Bacon, maar het is ook een relaas vol wrangheid en verbrijzelde dromen. Geen happy meal dus, maar een donker drama in een sausje van venijn. En met een heerlijk knapperige Michael Keaton.

Erik Stockman

MICHAEL KEATON «Het is een mirakel dat dat verhaal nog niet eerder is verfilmd, want het is een gouden vertrekpunt voor een film: wie heeft die hamburgerketen, die bekend is van Miami tot Istanbul, eigenlijk bedacht? Zelf had ik er nog nooit bij stilgestaan dat iemand ooit die restaurants uit de grond heeft gestampt: ik dacht dat ze er altijd waren geweest, een beetje zoals de maan, de sterren en de files in Los Angeles (lacht). Toen ik me begon te verdiepen in de ontstaansgeschiedenis van McDonald’s, nam mijn verbazing alleen maar toe: de restaurants bleken niet succesvol te zijn gemaakt door de gebroeders McDonald, maar door ene Ray Croc. Húh?!

»Het was eerst de bedoeling om het verhaal te vertellen vanuit het perspectief van Dick en Mac McDonald, wat natuurlijk logisch was: zij waren de stichters van het allereerste McDonald’s-restaurant, in San Bernardino. Hun genie school erin dat ze het bandwerk, uitgevonden en met gigantisch veel succes toegepast door Henry Ford in de auto-industrie, naar de voedingsindustrie hebben overgeplant. Het ging er in hun keuken even snel en efficiënt aan toe als in een fabriek: iemand stond het vlees te bakken, een andere hield zich bezig met de augurken, een derde kneep er ketchup bij, en de laatste in de rij stak de hamburger in een zakje. Die manier van werken in een keuken mocht je toen wel revolutionair noemen. Maar het is dus Ray Croc, een mislukte handelsreiziger die onder de indruk was geraakt van de werkwijze van de broers, die het merk McDonald’s wereldberoemd heeft gemaakt.

»Pas op, de broers hadden wel degelijk plannen om van hun restaurant een franchise te maken; ze zagen het groot. Maar Ray zag het gigántisch groot. Als het aan de broers had gelegen, dan zou McDonald’s wellicht een regionale speler zijn geworden. Ray heeft de keten tot een wereldmacht uitgebouwd.

»Robert Siegel, onze scenarist, besloot dus om de focus te verleggen naar Ray – wat ik uiteraard een voortreffelijk idee vond (lacht). Niet alleen omdat Ray de drijvende kracht was achter McDonald’s, maar ook omdat hij donkere karaktertrekken had. Dat maakte het verhaal interessanter. Zelf ben ik geen hebzuchtige sadist, maar ik vind het wel heerlijk om er één te vertolken (lacht).»

‘In het begin voel je sympathie voor Ray, de harde werker, maar gaandeweg zie je een donker kantje in hem verschijnen.’ Beeld imdb
‘In het begin voel je sympathie voor Ray, de harde werker, maar gaandeweg zie je een donker kantje in hem verschijnen.’Beeld imdb

HUMO ‘The Founder’ laat zien dat het waarmaken van de Amerikaanse droom gepaard gaat met hypocrisie, leugenachtigheid en lage streken.

KEATON «Absoluut. We hadden Ray kunnen afschilderen als een kleine handelsreiziger die het helemaal maakt, zodat je applaudisserend de zaal verlaat. (Geeuwt) Saai! Of we hadden hem kunnen neerzetten als een kapitalistische haai: nog saaier! ‘The Founder’ is genuanceerder: je weet nooit goed wie hij is, en je krijgt maar heel moeilijk vat op hem. In het begin voel je sympathie voor Ray, de harde werker, maar gaandeweg zie je een donker kantje in hem verschijnen. In één van mijn favoriete scènes vraagt iemand hem: ‘Zeg eens, in welk jaar ben je eigenlijk met je restaurants begonnen?’ Er valt een korte stilte, en in een flits van een seconde zie je Ray denken: ‘Ga ik de waarheid vertellen of ga ik liegen?’ Wat hij zou moeten antwoorden is: ‘O, maar het zijn twee broers uit San Bernardino die met de restaurants zijn begonnen.’ Maar hij zegt: ‘In 1954.’ Dát is het moment waarop de laaghartige wolf in hem de bovenhand krijgt. Dat ene leugentje maakt het hem gemakkelijker om de volgende keer opnieuw te liegen – en opnieuw, en opnieuw.»

HUMO Weet u of de huidige bewindvoerders van McDonald’s kunnen lachen met ‘The Founder’?

KEATON «Iemand van de keten heeft me toevertrouwd dat ik Ray Croc heel waarheidsgetrouw tot leven heb gebracht – wat ik uiteraard zeer graag hoorde. Maar het bedrijf is op geen enkel moment tussenbeide gekomen. Nadat ik het scenario had gelezen, was mijn eerste gedachte: ‘McDonald’s laat ons die film nooit maken.’ De studio heeft vervolgens een legertje advocaten onder de arm genomen, en zij hebben ons op het hart gedrukt dat er geen enkel juridisch probleem was, zolang we het verhaal maar historisch correct hielden. Het was dus niet toegelaten om de beroemde gouden bogen van het logo voor de grap te veranderen in een gouden achterwerk (lacht). Toch voelden we tijdens de opnames de hele tijd de hete adem van hun advocaten in onze nek. In de film zie je hoe Ray de melk in de milkshakes wil vervangen door melkpoeder: dat is namelijk goedkoper. De advocaten van McDonald’s hadden geen problemen met die scène, want zo is het nu eenmaal gegaan, maar ze hebben wel gevraagd of we ergens in de film konden vermelden dat hun milkshakes tegenwoordig weer échte melk bevatten (lacht).»


Domme kip

HUMO Als acteur beleeft u hoogdagen. ‘Birdman’, ‘Spotlight’ en nu ‘The Founder’: dat zijn drie uitmuntende rollen op rij.

KEATON «Het is ooit anders geweest. Zes of zeven jaar geleden zou geen enkele studio ook maar hebben overwogen om mij de hoofdrol in ‘The Founder’ te geven. Nu was ik blijkbaar de eerste keuze voor de rol van Ray. Zo gaat dat nu eenmaal in Hollywood: het ene moment sta je aan de top, vervolgens speel je mee in enkele flops, en ineens sta je weer onderaan in de pikorde. Dan is het zaak om het even uit te zweten, en geduldig te wachten tot iemand opnieuw bereid is om een risico te nemen door jou een rol te geven.

»Maar nu loopt alles op rolletjes: ik heb zelfs zoveel werk dat ik al maanden niet meer in Montana ben geweest, waar ik een huis heb. Ah, vissen in Montana... Ik werp zo graag een lijntje uit, dat de mensen ginder denken dat ik een beroepsvisser ben (lacht).»

HUMO U acteert al veertig jaar. Noem zelf eens drie hoogtepunten uit uw carrière?

KEATON «‘Birdman’. ‘The Founder’. En ‘Spotlight’. Dat die film vorig jaar met de Oscar voor Beste Film aan de haal ging, was een schitterende verrassing. ‘Spotlight’ was één groot eerbetoon aan het belang van de onderzoeksjournalistiek, en dat in een tijd dat mensen steeds minder kranten en tijdschriften lezen en steeds afhankelijker worden van de sociale media. Ik vind dat maar een bedenkelijke evolutie. Met alle respect, maar de informatie die je via Facebook of Twitter binnenkrijgt, kan niet tippen aan de achtergronden die de kranten en de tijdschriften je geven. Als je werkelijk wilt begrijpen wat er speelt in de wereld, heb je ook kritische duiding nodig. En die bieden de sociale media niet.

»(Op dreef) Mensen gebruiken de sociale media om de verkeerde redenen, bijvoorbeeld om aan de wereld te laten zien hoe hip, mooi of rijk ze zijn. Maar dat ziekelijke exhibitionisme kan ook verkeerd uitpakken: kijk maar naar die Kardashian-chick die ze in dat hotel in Parijs hebben overvallen. Ik heb geen greintje medelijden met dat wicht, want ze oogst wat ze heeft gezaaid: eerst heeft ze via de sociale media de mensen laten weten hoe stinkend rijk ze is, en vervolgens hoefden de overvallers alleen maar naar haar Facebookpagina te kijken om te weten in welk hotel ze verbleef en welke juwelen ze droeg. Yep, voor de boeven onder ons is Facebook een godsgeschenk (lacht).

»Of kijk naar Trump, hét Twitterfenomeen bij uitstek. Die man is echt een studie waard. Fascinerend hoe hij de sociale media heeft gebruikt om zichzelf in de markt te zetten als een doodgewone Amerikaan. En zijn strategie heeft gewerkt: al die werkloze arbeiders uit het Midwesten die massaal op hem hebben gestemd, denken écht dat hij één van hen is. Hoeveel gewone Amerikanen beschikken over een privéjet die hen na het werk weer naar huis brengt?»

HUMO Geen fan van The Donald?

KEATON «k vertrouw die man voor geen haar, maar ik moet hem wel nageven dat hij zeer goed heeft aangevoeld wat er leeft bij de Amerikanen. Het water staat veel mensen aan de lippen, duizenden jobs zijn verloren gegaan, de belastingdruk is verpletterend hoog, en hij en Bernie Sanders hebben de angst en het ongenoegen van de doorsnee Amerikaan zeer goed opgepikt. Maar wat ik zowel Trump als Sanders kwalijk neem, is dat ze dat ongenoegen zelf hebben gevoed en versterkt met hun ongenuanceerde verkiezingscampagnes. Als je maar lang en luid genoeg blijft roepen dat de Amerikanen kwaad zijn, dan gaan die dat na een tijdje zélf geloven. Als je hen vervolgens vraagt op wie of wat ze dan kwaad zijn, hoor je vaak: ‘Euh...Wel, weet je, zo kwaad ben ik eigenlijk niet.’ (lacht)»

HUMO Ziet u gelijkenissen tussen Trump en Ray Croc?

KEATON «Het zijn allebei geniale verkopers. Maar Trump is, veel meer dan Ray, een geniale manipulator. Hoe hij de media bewerkt, dat is gewoon briljant. Een jaar geleden, toen de voorverkiezingen nog moesten losbarsten, dacht ik al: ‘We moeten oppassen voor die kerel. Hij is ons aan het bewerken, en we beseffen het niet eens.’ Croc daarentegen was geen manipulator, maar een doorzetter. Een gedreven man en een eerlijke harde werker, die er al sinds zijn tienertijd van droomde om de Amerikaanse droom waar te maken. En daarmee bedoel ik niet: zo rijk worden dat je een privéjet kunt kopen zonder het zelfs maar in je portefeuille te voelen. Want dat was vroeger niet waar het om draaide. Wel: een goede job vinden, zodat je een huis en een auto kunt kopen en je gezin kunt onderhouden, en dat was het enige wat Ray wilde. Hij was géén manipulator, toch niet in het begin.»

'Nadat ik het scenario had gelezen, was mijn eerste gedachte: 'McDonald's laat ons die film nooit maken’ Beeld imdb
'Nadat ik het scenario had gelezen, was mijn eerste gedachte: 'McDonald's laat ons die film nooit maken’Beeld imdb

Niet knap genoeg

HUMO Welke verwachtingen hadden uw ouders van u?

KEATON «Hard werken: ziedaar de allerbelangrijkste waarde waarmee mijn vader en mijn moeder, allebei typische hardwerkende Amerikanen, mij hebben grootgebracht. Maar ik denk dat het sowieso al in mijn bloed zat. Mijn vader heeft zijn middelbare school niet afgemaakt, maar via thuisstudie is het hem toch gelukt om het diploma van landmeter te halen. En door keihard te blijven werken, heeft hij het later tot ingenieur geschopt. Zelf nam ik als tiener zoveel mogelijk vakantiejobs aan: ik haatte het namelijk om andere mensen om geld te moeten vragen. Als 12-jarig jochie stapte ik eens het kantoor van mijn vader binnen en ik vroeg hem voorzichtig om 5 dollar. Mijn vader, die hoog op zijn stoel achter zijn tekentafel zat, draaide zich naar me om, keek me vanonder zijn borstelige wenkbrauwen streng aan en vroeg me: ‘En waar heb je dat geld voor nodig?’ Hij bedoelde het niet kwaad, maar ik weet nog dat ik dacht: ‘Dit is de laatste keer in mijn leven dat ik iemand om geld vraag.’»

HUMO Missie geslaagd. U bent een gefortuneerde Hollywoodacteur.

KEATON «Ja. Ik ben intussen zelf vader geworden, en één van de lastigste aspecten van het vaderschap is: hoe geef ik die waarde, dat je hard moet werken in het leven, door aan mijn eigen zoon? Shawn is in een totaal andere situatie opgegroeid dan ik: hij heeft altijd gezien dat zijn ouders er warmpjes in zaten. Nu, ik ben niet altijd die rijke acteur geweest, hoor. In de beginjaren had ik geen nagel om mijn gat te krabben. Maar op het moment dat Shawn werd geboren, liep het al behoorlijk goed voor me. Mijn vrouw en ik zijn hem al héél vroeg beginnen in te peperen dat hij een bevoorrechte jongen is. We hebben veel gereisd, we hebben een duur huis gekocht, we hebben dingen gedaan die heel veel andere mensen zich niet kunnen permitteren, maar we hebben hem altijd duidelijk gemaakt dat hij zich daar niet schuldig over moest voelen, zolang hij maar beseft dat hij bevoorrecht is. En ik denk dat we het niet slecht hebben gedaan, want Shawn is vandaag een genereuze, bedachtzame en bescheiden man. En toch vraag ik me nog altijd af of ik hem niet te veel heb verwend. Misschien had ik hem nog harder moeten inpeperen dat niets in dit leven vanzelfsprekend is.»

HUMO U zegt dat uw beginjaren heel moeilijk waren. Welke levensles hebt u uit die periode getrokken?

KEATON «Dat je als beginnend acteur over verdomd veel doorzettingsvermogen moet beschikken. En je moet héél goed tegen afwijzingen kunnen. Vraag aan om het even welke acteur of hij het niet erg vindt om te worden afgewezen, en het antwoord zal zijn: ‘So what?’ Elke afwijzing, zo leer je al snel in deze stad, maakt deel uit van de deal. Ik deed elke week tientallen audities, en het enige wat ik hoorde was: ‘Nee, nee, nee, nee, nee, nee.’ ‘Niet goed genoeg.’ ‘Niet groot genoeg.’ ‘Niet knap genoeg.’ ‘Niet getalenteerd genoeg.’ Maar zoiets mag je niet persoonlijk opnemen. Je moet doorbijten. Vandaar dat ik een band voelde met Ray: ook hij wordt, wanneer hij in het begin van de film met zijn milkshakemachines staat te leuren, keer op keer wandelen gestuurd.»

HUMO Maar Ray heeft er na verloop van tijd wel genoeg van. Hebt u nooit gedacht: ‘Laat maar, ik ga iets anders proberen’?

KEATON «Nee, hoe benard mijn financiële situatie ook was, ik heb nooit overwogen om met acteren te kappen. De roeping was te groot. Ik weet nog hoe ik samen met een vriend de audities in LA afdweilde, zonder succes. Uiteindelijk zei hij: ‘Het gaat niet gebeuren. Ik keer terug naar huis, ik mis mijn familie.’ En hij is vertrokken, ook al was hij stukken getalenteerder dan ik. Ik vond dat erg moedig van hem, maar ik ben gebleven.»

HUMO Tot slot: de Oscaruitreiking komt eraan. Wat is voor u de beste film van het jaar?

KEATON «‘The Founder’, ‘The Founder’, ‘The Founder’, ‘The Founder’ (lacht). Ook ‘The Lobster’ en ‘La La Land’ vond ik erg goed, maar de film die mij het afgelopen jaar het meest heeft weggeblazen, was ‘Moonlight’. (Buigt zich naar de taperecorder) Ga naar ‘Moonlight’ kijken, mensen, jullie zullen zelden een mooiere film hebben gezien.»

HUMO Bedankt voor de tip!

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234