null Beeld

requiemanne & françois

Requiem voor Anne & François, die samen uit het leven stapten

Op dinsdag 17 juni om 15.09 uur liep op de redactie een bericht binnen: ‘Bonjour, mes parents viennent de s’éteindre dans la sérénité et l’amour. Merci pour tout...’ Bij de korte tekst zaten twee foto’s van Anne en François aan tafel in hun woonkamer, bladerend in de Humo van die ochtend met hun eigen afscheidsinterview. Even later zou het koppel naar het ziekenhuis vertrekken voor hun geplande euthanasie.

Hanne Van Tendeloo
'Heb je pijn?', 'Neenee, het zijn mijn vleugels die beginnen te groeien.’ Beeld
'Heb je pijn?', 'Neenee, het zijn mijn vleugels die beginnen te groeien.’

De mail werd me toegestuurd door hun zoon JeanPaul Schiedts. Hij was het die zijn ouders die ochtend naar het ziekenhuis had gebracht. Samen met zijn jongste zus Catherine, die liever niet aanwezig was bij de euthanasie, maar thuis zat te wachten bij de telefoon, vertelt hij hoe zij die laatste dag hebben beleefd.

JEAN-PAUL SCHIEDTS «We hadden afgesproken dat mijn vrouw en ik mijn ouders zouden ophalen en dat we dan samen naar het ziekenhuis zouden rijden, waar mijn oudste zus ons opwachtte. Vooraf is mijn vrouw nog even het krantenwinkeltje onder hun appartementsblok binnengelopen om een exemplaar van Humo te kopen – vandaar de foto van hen samen, gebogen over hun eigen getuigenis. Ze waren trots. Mijn vader merkte wel op: ‘Wat zien we er triest uit op de cover. We zijn helemaal niet triest.’ Maar hij begreep wel dat het geen pas had gegeven als hij breed glimlachend bij zo’n artikel had gestaan.»

CATHERINE SCHIEDTS «Dankzij hun getuigenis begrijpen mensen ook beter waarom mijn ouders hebben gedaan wat ze hebben gedaan. Toen ik mijn bazin vertelde over hun plannen, kon ze het eerst niet begrijpen: ‘Gaan ze jullie zó verlaten?’ Hoe ik haar ook probeerde uit te leggen dat mijn ouders dit wilden uit liefde voor elkaar, ze kon het maar niet vatten. Tot ze het artikel las: ‘Nu snap ik het helemaal.’»

HUMO Hoe is de ochtend van 17 juni voor jullie verlopen?

JEAN-PAUL «We hadden een afspraak in het ziekenhuis rond de middag. Mijn vader ging ervan uit dat het allemaal snel zou gaan, maar de avond voordien vernam ik dat de eigenlijke levensbeëindiging pas tussen twee en drie in de namiddag zou plaatsvinden. Ik heb mijn vader toen gebeld. Ik wist dat hij dat vervelend zou vinden – hij was altijd erg punctueel. ‘Pas na de middag?’ zei hij teleurgesteld. ‘Alors quoi, on ne va pas manger?’ Die reactie had ik niet verwacht. Ik heb hem gerustgesteld: ‘Als jij wil eten, dan doen we dat.’

»Papa is tot de laatste minuut helemaal zichzelf gebleven. Om je een voorbeeld te geven: we waren langs de verkeerde ingang het ziekenhuis binnengegaan. Na tien minuten wandelen waren mijn ouders uitgeput, dus ging ik aan een verpleegster informatie vragen. Mijn vader wilde me helpen en floepte er meteen uit: ‘Goeiedag mevrouw, kunt u ons zeggen waar we moeten zijn? Ik heb namelijk een afspraak voor euthanasie om twee uur.’ ‘Papa,’ zei ik, ‘dat kun je zo toch niet zeggen.’ Maar hij zat daar absoluut niet mee.

»Uiteindelijk zijn we op de juiste dienst beland, waar ze ons een kamer hebben gegeven. Toen we er net zaten, kwam een verpleegster vriendelijk vragen of mijn ouders misschien iets wensten te eten. Mijn vader blij (wrijft zich in de handen): ‘Wat hebt u zoal?’ Blijkbaar was de dagschotel lasagne, maar daar had hij geen zin in. De verpleegster kon hem wel wat boterhammen met confituur brengen, zei ze. Dat vond mijn vader een formidabel idee. Even later zat hij dus, heel gemoedelijk, boterhammen met confituur te smeren aan het tafeltje. Toen de verpleegster kwam vragen of alles naar wens was, antwoordde hij zelfs: ‘Uw brood is excellent. Ik kom hier zeker nog eens terug.’»

CATHERINE (glimlacht) «Zo was hij helemaal. En wat deed mama intussen?»

JEAN-PAUL «Zij wilde niet eten of drinken. Ik denk dat ze liever niet met een volle maag wilde vertrekken, om technische redenen. Zij zag er ook wat meer gespannen uit dan papa. Terwijl ik haar in een rolstoel door het laatste stukje gang naar de kamer bracht, zei ze: ‘Ik besef dat ik niet goed besef wat er gaat gebeuren.’ Het leek een beetje alsof ze eigenlijk al ergens anders was. Maar spijt had ze niet, zeker niet.»

CATHERINE «Voor hen allebei was het een enorme opluchting om samen te kunnen vertrekken, maar zij deed er minder uitbundig over dan papa. Ma mère était très pudique.

»Zelf ben ik iemand die nogal makkelijk huilt, mijn emoties zijn af te lezen van mijn gezicht. Ik wist dat mama triest zou worden als ze mijn verdriet zag. Daarom ben ik die ochtend niet meegegaan. Ik kon het niet. (Veegt wat tranen weg) Ik had het graag gewild, maar het viel me te zwaar. Daar heb ik nu een beetje spijt van.»

JEAN-PAUL «Nee, spijt moet je niet hebben. Ieder doet wat hem of haar op dat moment juist lijkt. Ik begrijp volkomen dat je die keuze hebt gemaakt. Tot op het laatste moment heb ik ook getwijfeld of het me wel zou lukken om te blijven. Achteraf gezien was het zeker geen negatieve ervaring – ik heb een vriend zien aftakelen aan kanker en dat was iets anders – maar dat kon ik niet op voorhand weten.»

CATHERINE «Ik heb het mama de dag voordien nog een keer gevraagd: ‘Wil je dat ik erbij ben?’ ‘Daar kan ik niet nee of ja op zeggen,’ antwoordde ze. Maar ik wist dat ik zou huilen en dat ze dat niet zou willen. Het deed me achteraf wel deugd om de foto’s te zien die mijn broer nog van hen had gemaakt, terwijl ze zaten te wachten in de kamer: mama ziet er zo mooi en kalm uit.»

JEAN-PAUL «Ja, ze zag er magnifiek uit: ze had een zwart truitje aangetrokken met een broche en een mooi sjaaltje. We hebben samen nog herinneringen aan vroeger zitten ophalen.

»Op een gegeven moment is er een verpleegster binnengekomen, om hen allebei aan een infuus te leggen. Mijn vader grapte nog dat hij iets in zijn rug voelde prikken. ‘Heb je pijn?’ vroeg mama ongerust. ‘Neenee,’ zei hij, ‘het zijn mijn vleugels die beginnen te groeien.’ Ze hebben de bedden bij elkaar geschoven, zodat ze elkaars hand konden vasthouden. Ik heb hen allebei nog even in mijn armen genomen. Niet te lang, want daar werd mama emotioneel van en ik wist dat ze tot het einde sterk en waardig wilde blijven.

»Even later is de dokter gekomen. Hij nam zijn tijd om mijn vader en moeder elk heel intens te begroeten. Er was ook een tweede dokter, zodat ze allebei gelijktijdig zouden kunnen vertrekken. Daar had ik niet eens bij stilgestaan, maar het zou inderdaad vreselijk zijn geweest als er maar één dokter was geweest en één van hen z’n beurt had moeten afwachten. Op dat moment wist ik: de zandloper is omgedraaid, nu is het nog een kwestie van minuten. Dan vraag je je natuurlijk af of er nog dingen gezegd of gedaan moeten worden. Maar alles was gezegd. Na een kwartier kwam de dokter terug met twee spuiten. Mijn vader heeft nog eens gelachen en naar iedereen gezwaaid: ‘Bye bye! Bon voyage!’ Ze hebben elkaar nog een keer aangekeken. Ik voelde dat ze geen zin meer hadden om te praten, dat ze het gewoon achter de rug wilden hebben. Daarna ging het heel vlug: ze vielen in slaap en al heel snel merkte ik dat ze er niet meer waren. Ik heb mijn emoties weten te bedwingen tot ze waren vertrokken, daarna ben ik gaan uithuilen in de badkamer.

»Mijn zus en ik zijn nog een tiental minuten bij hen in de kamer gebleven, maar ik zag hun lichamen veranderen en ik wilde liever een ander beeld van en bewaren. Het was vreemd om daarna het ziekenhuis uit te stappen, met dat zakje spullen: de bril van mijn moeder, de wandelstok van mijn vader. En toch was er ook opluchting: de zon scheen nog steeds, de hemel was blauw, het leven ging voort.

»Sindsdien is er elke dag wel iets dat me aan hen herinnert. Vooral bij muziek heb ik dat. Mijn ouders hielden erg van Julien Clerc, Aznavour en van klassieke muziek. Voor hun uitvaartdienst hebben zij twee liedjes gekozen; de rest mochten we zelf kiezen.»

CATHERINE «Ik moet altijd aan hen denken als de telefoon rinkelt: ik belde bijna elke dag met mijn mama, op de vaste lijn. Zij was zowat de enige die me op dat toestel belde. Nadat ze waren gestorven, rinkelde die telefoon ineens. Het was een oud bericht dat ik zelf had ingesproken: ‘Coucou les enfants, vous êtes là?’ Het was net of ik mama hoorde, zo erg klonk mijn stem opeens als de hare. Ik was er helemaal ondersteboven van. Ik heb de telefoon meteen uitgetrokken en voorlopig laat ik het zo.»

HUMO Op hun overlijdensbericht schreven jullie: ‘Elk mens heeft het recht om zijn eigen einde vrij te kiezen. Het is de taak van onze samenleving om dat recht te garanderen.’

JEAN-PAUL «In het begin wilden we simpelweg onze ouders helpen bij hun laatste wens, maar door de obstakels, de deuren die we in ons gezicht kregen, is het veel méér geworden.»

CATHERINE «Ik zal nooit vergeten wat de oogarts me zei toen ik hem belde met de vraag of hij het dossier van mijn moeder kon opsturen, als bewijs van haar blindheid. Toen hij hoorde waarvoor ik het nodig had, begon hij me haast uit te kafferen: ‘Maar enfin! Je hoort je ouders te helpen als ze ziek zijn.’ Hij zadelde me op met een vreselijk schuldgevoel. Zelfs mijn moeder heeft hem nog huilend opgebeld: ‘U wéét toch dat ik blind ben. Ik wil graag met mijn man vertrekken.’ Maar die arts bleef halsstarrig weigeren. Uiteindelijk heeft een andere arts dat dossier in orde gebracht.»

JEAN-PAUL «Zoiets kan ik maar moeilijk begrijpen. Als je mensen aan de kant van de weg ziet staan met autopech, dan stap je toch ook uit om te helpen? Zelfs al kun je zelf geen band vervangen, je kunt hen op z’n minst een lift geven.

»De dag na de dood van mijn ouders kreeg ik een nieuwe klant over de vloer in de garage. Hij was 77, zei hij. We raakten aan de praat en hij vertelde dat hij de laatste tijd erg was vermagerd: ‘Kijk, mijn kleren vallen van mijn lichaam.’ Ik antwoordde dat een beetje dieten toch niet slecht was. ‘Dat is het niet,’ zei hij, ‘mijn vrouw is twee jaar geleden overleden en ik raak maar niet over haar dood heen. Ik wil niks liever dan haar achternagaan.’ Ik had het gevoel dat het geen toeval was dat die man juist nu op mijn pad kwam, als om me duidelijk te maken: het was de juiste keuze. Elke dag geloof ik meer en meer dat mijn ouders er goed aan hebben gedaan om hun instinct te volgen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234