'Zodra je echt weet hoe fout de vleesindustrie is, moet je wel vegetariër worden’

WERELD VEGETARISMEDAG

Vlaamse jongeren worden massaal vegetariër: 'Onze achterkleinkinderen zullen met grote walging in de geschiedenisboeken lezen hoe wij dieren aten'

Ons land verdeelt zich in twee kampen: zij die vlees radicaal van hun menu hebben geschrapt, en zij wier blik nog wordt vertroebeld door een waas van sappige kippenbillen, flinterdun gesneden serranoham en traag gebakken buikspek. Bij de jongere generaties is de eerste groep aan een flinke opmars bezig, een handje geholpen door de gruwelfilmpjes die Animal Rights geregeld meebrengt uit onze slachthuizen

(Verschenen in Humo 4020 op 18 september 2017)

De trendsetter: ‘Maak de wereld een beetje beter’

‘Hierdoor werd ik in één klap vegetariër (en jij misschien ook)’, de column die Rutger Bregman (29), historicus en medewerker van De Correspondent, zeven maanden geleden neerpende, werd meer dan een half miljoen keer gelezen en gedeeld. Een ‘no-brainer’, zo noemt hij zijn keuze voor het vegetarisme.

'Het heeft 29 jaar geduurd voor ik snapte dat 12-jarige paardenmeisjes gelijk hebben’

HUMO Terwijl je lange tijd vond dat het iets voor 12-jarige paardenmeisjes was.

RUTGER BREGMAN «Kijk in je eigen omgeving: vegetariërs zijn gemiddeld vaker vrouwen dan mannen, en velen zijn het rond de leeftijd van 12 geworden, omdat ze medelijden hadden met dieren. Daar hebben die meisjes 100 procent gelijk in, alleen heeft het bij mij 29 jaar geduurd om dat te snappen.»

HUMO Waarom kwam het leed van dieren opeens zo hard bij je binnen?

BREGMAN «Het is allang bekend dat de vleesindustrie ongelofelijk veel CO2 uitstoot. Daarom was ik al minder vlees gaan eten, maar het gaf me toch niet het duwtje om ermee te stoppen.

»Als het op vlees eten aankomt, hebben we een heel arsenaal aan mentale verdedigingsmechanismen. Ik heb zelf ook lange tijd gedacht: ‘De mens eet al vlees sinds we jager-verzamelaar zijn. Wat is er mis mee?’ En met de productie zal het hier in Europa wel goed zitten, denken we. De gruwelfilmpjes parkeren we in de categorie van uitzonderingen. Met die argumenten duwen we de waarheid weg, want laten we eerlijk zijn: vlees is gewoon lekker en we hebben geen zin om onze levensstijl aan te passen.

»Ik zat op dat punt, tot ik het boek van Yuval Noah Harari las, een Israëlische historicus met een erg brede blik op de geschiedenis. Hij velt vrijwel nergens een moreel oordeel over in zijn boek, op één uitzondering na: de vleesindustrie. Die is gewoon gi-gan-tisch. Wereldwijd worden jaarlijks 65 miljard dieren geslacht, terwijl er inmiddels overweldigend wetenschappelijk bewijs is dat dieren wezens zijn met een rijk gevoelsleven en een hoge mate van intelligentie. Je kunt er donder op zeggen dat er een afschuwelijk verhaal zit achter het overgrote deel van het vlees dat je eet.

»Donald Trump was net verkozen en ik was allerlei artikels aan het schrijven over wat er allemaal beter kan in de wereld. In één klap was het me duidelijk. Als je in deze tijden van Trump, klimaatverandering en oorlog in Syrië denkt: ‘Wat kan ík doen om de wereld een beetje beter te maken?’ dan is stoppen met vlees het allermakkelijkste.

»Het is ook helder: dierenwelzijn is een absoluut argument. Er valt niet mee te schipperen. Je kunt niet zeggen: ‘Ik ga nog 10 procent vlees eten.’ Nee, je moet er gewoon mee kappen.»

HUMO Jij bent er nu rotsvast van overtuigd dat dieren gevoelens hebben.

BREGMAN «Het gaat niet om wat ík vind, het gaat om wat wetenschappers vinden. Lees het boek van Frans de Waal: ‘Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?’ Hij legt perfect uit hoe de biologie tot het inzicht is gekomen dat dieren veel intelligentere en emotioneel rijkere wezens zijn dan we voordien dachten. Het zijn echt geen wandelende machines. Van onze honden en katten zijn we allang overtuigd dat ze individuele karakters hebben, maar bij varkens en koeien denken we er opeens anders over? Varkens zijn net véél intelligenter dan honden. De BBC heeft leuke filmpjes gemaakt waarin ze varkens het laten opnemen tegen tweejarige kinderen. De varkens winnen elke keer.

»Natuurlijk is die gedachte pijnlijk. Misschien heb je vanochtend nog een lekker stukje bacon gegeten. Nu opeens erkennen dat je het geestelijke equivalent van een tweejarig kind op je bord had? Dat is wel héél heftig. Dus doen we of het niet bestaat.»

HUMO In je column schreef je ook dat je anderen voortaan zou overtuigen. Heb je al veel biefstukken uit iemands mond gemept op restaurant?

BREGMAN «Iedere idealist moet zich die lastige vraag stellen: ‘In hoeverre ga ik het rondtoeteren?’ Mijn ervaring is dat vegetariër zijn op zich al een rimpeleffect heeft op je omgeving: veel vrienden en familieleden zijn minder vlees gaan eten en een aantal zijn vegetariër geworden. Na het stuk heb ik honderden reacties gekregen van mensen die zijn gestopt met vlees eten. Het is besmettelijk.

»Uiteindelijk moet iedereen de keuze voor zichzelf maken. Ik heb geen zin om een irritante drammer te worden. Je maakt de wereld geen betere plek door de betweter uit te hangen.»

HUMO Mis je vlees?

BREGMAN «Ik ga er niet moeilijk over doen: ik vind vlees nog steeds lekker. Maar stoppen met vlees heeft mijn leven absoluut niet moeilijker gemaakt. Als je naar Frankrijk op vakantie gaat, is het wel even irritant – op restaurant moet je het daar stellen met een lege pizza – maar in Nederland en België is het onwaarschijnlijk wat je zoal bij de vegetarische slager vindt. Ik heb al twee keer op café moeten vragen: ‘Weten jullie zeker dat dit de veggiebitterballen zijn?’ Ze zijn niet van de gewone te onderscheiden.»

HUMO Sommige vegetariërs kijken neer op die vleesvervangers.

BREGMAN «Wat maakt het mij uit dat het er nog altijd uitziet als een bitterbal? Het enige wat telt, is of er vlees in zit. Het is juist fantastisch dat zo’n product het vegetarisme voor meer mensen toegankelijk maakt.»

HUMO Als je morgen je vlees kon kopen bij de boer om de hoek en zeker wist dat die zijn koeien slacht door ze dood te knuffelen, zou je dan weer vlees eten?

BREGMAN «Theoretisch zou dat kunnen, maar zo werkt het natuurlijk helemaal niet in de praktijk. De filmpjes uit slachthuizen zijn echt geen toevallige incidentjes. De hele vleesindustrie is zo gestructureerd, we zien het alleen niet omdat we er zelf niet werken.

»Natuurlijk bestaat er zoiets als biologisch en diervriendelijk, maar het is een fractie. En zelfs daarvan weet je niet zeker of het oké is. Bij een vorig schandaal bleek dat het slachthuis ook aan keurslagers leverde, waar we dan zogenaamd goed vlees kopen. Je kunt het niet meer vertrouwen. Dan zit er maar één ding op: kappen.»

HUMO Dreigt het vegetarisme in de toekomst niet de allures aan te nemen van een religie?

BREGMAN «Als het een religie is om dieren met respect te behandelen en niet op gigantische schaal te martelen, dan moeten we met z’n allen nog véél religieuzer worden. Het maakt me niks uit als mensen het doen omdat ze hip willen zijn. Laat ze dan maar lekker hip zijn.

»Het zou me niet verbazen als onze achterachterkleinkinderen met grote walging in de geschiedenisboeken zullen lezen hoe wij dieren aten. Als je even uitzoomt en nadenkt over de vraag: ‘Wat is het grootste onrecht van deze tijd?’ dan staat de manier waarop we dieren behandelen heel hoog op dat lijstje.»

HUMO Door zuivel te eten steun je wel nog altijd de vleesindustrie.

BREGMAN «Helemaal mee eens. Het zou een consequente vervolgstap zijn om veganist te worden. Alleen heeft dat een veel grotere impact op je leven en wordt het wél irritant op restaurant. Ik zou het liefst naar een wereld evolueren waarin het makkelijker en goedkoper is om veganist te zijn. Maar je moet ook het betere geen vijand laten zijn van het goede: het is niet omdat je nog een stap vérder kunt zetten, dat je die eerste stap niet hoeft te nemen.»

HUMO Voel je je nu gezonder?

BREGMAN «Ik voel me prima. Ik heb aan mijn huisarts gevraagd of ik bloed moest laten prikken, maar hij lachte me uit. ‘Je komt hier als je je slecht voelt,’ zei hij. En ik voel me alleen maar beter. Overigens ben ik ook een paar kilo afgevallen. Ik weet niet of dát mensen over de streep trekt?»

De missionaris: ‘Ik heb al zes vrienden bekeerd’

Ambroos Verwee (19) studeert politieke wetenschappen en eet sinds anderhalf jaar geen vlees meer. Hij wil ook anderen overtuigen om volledig veggie te gaan.

'Het is heftig te erkennen dat je het geestelijke equivalent van een tweejarig kind op je bord hebt’

AMBROOS VERWEE «Mijn zus is al jaren vegetariër, maar bij mij is het kantelpunt er pas in het zesde middelbaar gekomen. Voor ons leesexamen Nederlands kregen we een tekst over vegetarisme – een enorm harde tekst, met het argument dat alle vleeseters egoïsten zijn. Ik kon dat idee nadien niet meer van me afschudden: de volgende dag ben ik vegetariër geworden.

»Ik probeer nu ook andere mensen zover te krijgen dat ze geen vlees meer eten. Want ik vind: zodra je écht weet hoe fout de vleesindustrie in mekaar zit, moet je wel concluderen dat we met een probleem zitten. (Trots) Zes van mijn vrienden hebben zich ondertussen al laten overtuigen en gaan nu ook als vegetariërs door het leven. Ik heb de indruk dat jonge mensen sowieso meer openstaan voor die boodschap. De wereld ziet er vandaag niet bepaald fraai uit, hè? Wij moeten als jongeren wel naar de toekomst kijken en op lange termijn durven te denken.»

HUMO Zijn vorige generaties daar minder mee bezig?

VERWEE «Er zullen zeker ook oudere mensen zijn die zich zorgen maken over de toekomst van onze planeet. Maar voor jonge mensen is dat nu eenmaal veel prangender: wij moeten, letterlijk, onze eigen toekomst veiligstellen.»

HUMO In dat verband: ik bel je momenteel op vakantie in Spanje. Ben je met het vliegtuig naar daar gereisd?

VERWEE «Nee, we zijn met een groepje vrienden naar hier gelift. Heel plezant, maar ik mijd luchthavens ook uit ecologische overwegingen. Enkele van mijn vrienden zijn wel met het vliegtuig naar hier gekomen. Weet je hoeveel ze moesten betalen voor een ticketje? 29 euro! Da’s toch belachelijk weinig als je weet hoeveel schade zo’n vliegtuig berokkent aan ons klimaat?»

HUMO Als je al zes van je vrienden hebt bekeerd tot het vegetarisme, moet je wel erg overtuigend te werk gaan.

VERWEE «Eigenlijk zijn er maar een paar argumenten die vleeseters gebruiken om hun eetgewoontes goed te praten. Zodra je die kent en ze met feiten leert te weerleggen, is het heel makkelijk om als vegetariër je punt te bewijzen. Een typisch argument is bijvoorbeeld gezondheid: ‘Krijg jij wel voldoende voedingsstoffen binnen zonder vlees?’ Het is inderdaad zo dat vlees veel ijzer bevat, maar dat kun je perfect compenseren met bepaalde groenten en vleesvervangers. Zelf heb ik me twee weken geleden nog laten testen, en mijn ijzerwaarden waren perfect in orde. Soms ga ik zelfs in de tegenaanval: vlees is net ongezonder dan de meeste mensen denken. Al die pillen die onze slachtdieren moeten slikken, krijgen wij als consument ook binnen. Bovendien is het vaak kankerverwekkend.»

'Je kunt er donder op zeggen dat er een afschuwelijk verhaal zit achter het overgrote deel van het vlees dat je eet’

HUMO Reageert iedereen enthousiast op je bekeringspogingen? Of krijg je weleens negatieve commentaar?

VERWEE «Zulke discussies kunnen soms behoorlijk bitsig worden, ja. Ooit zat ik bij een huisdokter aan tafel, die het maar niets vond dat ik vegetariër was: ‘Ik zorg voor de gezondheid van mensen, jij voor die van dieren.’ Dat vond ik echt gezever – alsof wij als vegetariërs de gezondheid van dieren bóven die van mensen stellen! Door vegetarisch te eten probeer ik de klimaatopwarming af te remmen: daar zullen we als mens verdorie ook mee gebaat zijn. Ik stuit eigenlijk nooit op argumenten die me doen twijfelen aan mijn keuze voor het vegetarisme (lacht).»

HUMO Denk je dat jouw generatiegenoten massaal van het vlees zullen afkicken?

VERWEE «In mijn eigen omgeving merk ik alvast dat die shift onomkeerbaar is ingezet. Onderwijs lijkt me daarbij dé manier om jongeren bewust te maken van de impact van vleesconsumptie. Ik ben momenteel samen met een vriend een presentatie in mekaar aan het steken over minder vlees eten, om te tonen aan leerlingen op onze oude middelbare school. Maar natuurlijk moet er ook op politiek vlak iets veranderen. Er moeten bijvoorbeeld strengere regels komen voor slachthuizen. Momenteel is het aantal vegetariërs in onze samenleving nog te klein om politieke druk te kunnen uitoefenen: de vleesindustrie is nu eenmaal gebaseerd op vraag en aanbod. Maar hoe meer mensen vegetariër worden, hoe sneller de vraag naar vlees zal afnemen – én dus ook het aanbod.»


De studente: ‘Een restaurant zonder vegan optie wordt een uitzondering’

Ellen De Vrieze (25) is studente industrieel ingenieur (biowetenschappen), dierenrechtenactiviste en veganiste. In de aula zit ze tussen de varkenskwekers van morgen.

ELLEN DE VRIEZE «Ik eet helemaal geen dierlijke producten meer, en ook op andere vlakken probeer ik ze zo veel mogelijk te bannen. Ik draag bijvoorbeeld geen lederen of wollen kledij meer. De massale productie van wol zorgt er immers net als de vleesproductie voor dat dieren in verschrikkelijke omstandigheden moeten leven. Ik heb beelden gezien van schapen die tijdens hun scheerbeurt hevig staan te bloeden – gruwelijk.»

HUMO Ben je meteen full vegan gegaan, of was je daarvoor al vegetariër?

DE VRIEZE «Toen ik zeven jaar geleden op kot ging, ben ik vegetarisch beginnen te koken voor mezelf. Maar thuis, in het weekend, moest ik van mijn ouders mee vlees eten: ‘Geen vlees, dat kan toch niet gezond zijn!’ Tijdens mijn stage in het Natuurhulpcentrum in Opglabbeek heb ik de klik echt helemaal gemaakt. Ik werd daar omringd door allerlei geëngageerde mensen – dierenrechtenactivisten, vegetariërs, veganisten... Zij maakten me bewust van de gruwel die zich dagelijks afspeelt in onze slachthuizen en melkbedrijven. Die beelden maakten me echt misselijk. Daarna ben ik fulltime vegetariër geworden.»

HUMO En nu ben je zelfs veganist. Maken je ouders zich nog steeds zorgen om je gezondheid?

DE VRIEZE «Nee, nu krijg ik zelfs geregeld een enthousiast sms’je: ‘We hebben hier een heerlijk gerechtje met sojamelk gemaakt!’ (lacht) Dat was in het begin wel anders. Zodra ik een keertje ziek werd, dachten ze meteen dat mijn vegetarische dieet de boosdoener was. Momenteel voel ik me zelfs gezonder dan ooit. Ik let veel meer op mijn eten dan toen ik nog vlees at. Ook koeken en snoep laat ik tegenwoordig vaker links liggen.»

HUMO Neemt een veganistisch dieet geen grote hap uit een bescheiden studentenbudget?

DE VRIEZE «Dat valt goed mee, hoor. Ik winkel ook gewoon bij Colruyt, Lidl en Delhaize, zoals andere studenten. Hun aanbod voor veganisten is sterk uitgebreid. Ik hoef dus niet per se naar de biowinkel, die inderdaad een pak duurder is.»

HUMO Je bent lid van de studentenvereniging Sense, die veganisme en vegetarisme promoot. Zijn zulke initiatieven populair bij studenten?

DE VRIEZE «Ze zitten in de lift, ja. Vorig jaar hebben we met onze vereniging een infoavond georganiseerd, en daar kwam heel wat volk op af. Ook vleeseters, trouwens, die nieuwsgierig waren naar onze boodschap. In een studentenstad als Gent struikel je tegenwoordig over de vegetarische en veganistische initiatieven: het is stilaan een uitzondering als je op restaurant géén veganistische optie hebt.

»Maar ik wil me ook niet vergalopperen in mijn enthousiasme. Soms denk ik dat ik een beetje in een sociale bubbel zit: veel van mijn vrienden eten veganistisch, maar dat betekent niet per se dat er ook echt een dramatische toename is bij jongeren.»

HUMO Stuit je buiten die sociale bubbel weleens op onbegrip voor je veganistische levensstijl?

DE VRIEZE «Heel weinig, eigenlijk. Ik studeer biowetenschappen, en daar zitten veel jongeren die later in een varkenskwekerij willen werken. Maar de meesten tonen begrip en respect voor mijn keuze. En als we naar de frituur gaan, zorgen ze er altijd voor dat het er eentje is die met plantaardig frituurvet bakt. Tof, hè?»

HUMO Voor jou betekenden undercover gefilmde gruwelbeelden de spreekwoordelijke druppel om vegetariër te worden. Denk je dat het bij andere mensen ook zo werkt?

DE VRIEZE «Wel, ik had het er toevallig gisteren nog over met mijn mama. Zij had nieuwe gruwelbeelden gezien op het nieuws, en was daardoor totaal van de kaart. Maar ze voegde er ook meteen aan toe dat ze dat soort dingen eigenlijk liever níét zou zien. Ik denk dat veel vleeseters die reflex hebben: wegduwen, negeren, ontkennen. Deze ochtend stuurde ze wel een heel fijn berichtje: ‘Hey Ellen, ik zou toch echt meer vegetarisch willen gaan koken vanaf nu.’ (glundert) Zo blij dat ik was! Meteen ook het bewijs dat undercoverbeelden wel degelijk een verschil kunnen maken.»


De fijnproever: ‘Ik overtuig niet met preken maar met receptjes’

Mira ’t Jolle (18) is net afgestudeerd aan de middelbare school en gaat nu Beeldende Vormgeving studeren in Gent. Tot voor 10 maanden knabbelde ze nog weleens op een kotelet, maar de documentaire ‘Cowspiracy’ bracht haar op andere gedachten.

MRA ‘T JOLLE «Ik heb altijd bewust omgesprongen met de natuur – niet te lang onder de douche staan, alles netjes recycleren – maar nooit had ik stilgestaan bij de impact van de vleesindustrie op het milieu. In ‘Cowspiracy’ slaan de makers je om de oren met hallucinante cijfers: ‘Eén hamburger eten komt qua waterverbruik neer op drie maanden douchen of zes maanden het toilet doortrekken.’ Ik was in shock. De uitstoot van broeikasgassen door de vleesindustrie is groter dan die van alle transport samen. En wat zo erg is: de grote milieuorganisaties knijpen daar een oogje voor dicht.

»Ik heb het vegetarisme overgeslagen en ben van de ene dag op de andere veganistisch gaan eten. Ik had mezelf voorgenomen het een maand lang te proberen, maar het was veel makkelijker dan ik had verwacht. Het veganistische aanbod in de supermarkten is tegenwoordig zo groot: ze verkopen veganistisch gehakt, hamburgers, zelfs carpaccio. In het begin heb ik de kaas even gemist, maar ook daar heb je prima alternatieven voor. Intussen ben ik wel gestopt met die vleesvervangers – ze zijn óók niet allemaal even gezond – en kies ik vooral voor de basics: tofoe en seitan.

»Mensen vragen me vaak: ‘Wat éét je dan? Waar haal jij je eiwitten uit?’ Maar dat is helemaal geen probleem. Op mijn boterham smeer ik wat zelfgemaakte hummus, curry-seitan of veganistische kruidenkaas. Ik maak zelfs mijn eigen mayonaise. Ik hoef niks te missen. Zelfs Oreo-koekjes zijn gewoon vegan – dat weten de meeste mensen niet.»

HUMO Heb je niet het gevoel dat je bent meegestapt in de laatste nieuwe trend?

‘T JOLLE «Dat krijg ik vaak te horen. Je hebt inderdaad hippe Instagrammers voor wie veganisme vooral trendy is. Maar ik merk toch dat het voor veel jongeren méér is: het houdt hen enorm bezig. Wij zijn de generatie die het zal moeten doen, hè. Bij elke nieuwe documentaire die uitkomt – onlangs had je nog ‘What the Health’ – maken meer vrienden de overstap. Die documentaires hebben geen gruwelbeelden uit slachthuizen nodig om hun punt te maken. Ik heb het gevoel dat de gruwelfilmpjes van Animal Rights vooral voor een kortstondige piek zorgen: mensen zijn even vol afschuw, maar de week nadien eten ze toch weer gewoon een steak. Zonder een grondige uitleg bij de beelden missen die filmpjes hun effect.

»Op Youtube en Facebook heb je een overvloed aan veganistische filmpjes en groepen. Zelf ben ik lid van de Vegan Youth of Belgium-groep op Facebook. Het zijn helemaal geen extremisten. Hier en daar heb je wel iemand die wat bozige berichten post. Onlangs zag ik nog een foto passeren met een hoop dieren. ‘Wat is hier fout?’ stond eronder. Het antwoord: ‘De koe, want die wordt uitgebuit.’ Voor mij hoeft dat niet. Het zijn vooral de oudere veganisten die de drammerige toer opgaan. Ik beperk me liever tot het uitwisselen van receptjes. Ik probeer anderen wel te overtuigen, maar dan zonder dwang of preken. Door lekker veganistisch te koken voor mijn vrienden, bijvoorbeeld. Mijn droom is om, samen met mijn mama, een veganistisch kookboek te maken.»

HUMO Heb je haar overtuigd om vlees te schrappen?

‘T JOLLE «Mijn mama en zus zijn vegetarisch blijven eten, sinds ze dit jaar hebben meegedaan met Dagen Zonder Vlees. Mijn papa doet ook mee: hij heeft geen andere keuze (lacht).»

HUMO Gaan je kinderen ooit vlees op hun bord krijgen?

‘T JOLLE «Niet als het aan mij ligt, nee. Dat weet ik nu al.

»Sinds ik vegan ben, ben ik nog veel meer bezig met het milieu. Zelfs mijn schminkzakje is nu volledig cruelty free en mijn gezichtscrèmes bevatten geen dierlijke producten. Ook daar merk je dat het aanbod elke dag groeit. Het is niet gewoon een dieet, het is een levensstijl.»


De dierenvriend: ‘Als mensen vegan trendy vinden: des te beter’

Ben De Groeve (27) is afgestudeerd als bioloog. Binnenkort begint hij aan een doctoraatsstudie over het promoten van vleesvermindering. Zelf eet hij bijna uitsluitend veganistisch.

BEN DE GROEVE «Als kind was ik al bekommerd om het welzijn van dieren: ik kon er echt niet tegen als ik dieren pijn zag lijden. Op de speelplaats probeerde ik bijvoorbeeld om insecten in nood ‘in veiligheid’ te brengen. Toen mijn zus dan vegetariër werd, zijn we haar met het hele gezin geleidelijk gevolgd. Veganisme was in die tijd, vijftien jaar geleden, nog heel uitzonderlijk. Maar tijdens mijn studententijd in Gent kwam ik ermee in contact, en ben ik ook grotendeels gestopt met melk en eieren.»

HUMO Is dierenleed nog steeds je belangrijkste motivatie?

DE GROEVE «Ja, al zijn er ondertussen ook andere motieven bijgekomen. Ik heb mijn masterproef gemaakt over de impact van vleesconsumptie, en dat was echt een eyeopener. Mensen praten vaak over overbevolking door de mens, maar voor elke mens lopen er een aantal gedomesticeerde dieren rond die óók onze natuurlijke hulpbronnen uitputten. Als we minder dierlijke producten zouden eten, zouden we onze landbouwgewassen kunnen gebruiken voor andere dingen. Om kansarme mensen te voeden, bijvoorbeeld.»

HUMO Merk je bij leeftijdsgenoten dat vegetarisme en veganisme hip zijn geworden?

DE GROEVE «Het is cool, hè, om vegan te zijn. Volgens mij is dat een goede zaak, hoor. Dat is ook de strategie van de vzw EVA (Ethisch Vegetarisch Alternatief, red.). Ze proberen plantaardig eten aantrekkelijk en fun te maken, in plaats van met het vingertje te wijzen. Als mensen zich zo aangesproken voelen om minder vlees te eten, des te beter. Vroeger was vegetarisme iets extreems, maar ondertussen is ‘vegetariër’ geen lelijk woord meer. De veganisten, die zijn nu de extremisten (lacht). Al is ook dat stigma fel verbeterd. Toen ik op school zat, kwam vegetarisme of veganisme nauwelijks aan bod in de les. Maar ik heb onlangs een lerarenopleiding gevolgd, en zag tot mijn grote vreugd dat het nu in de les biologie gepland staat. Tof!»

HUMO Hoe reageren mensen als je zegt dat je veganistisch probeert te eten?

DE GROEVE «Soms zijn mensen heel enthousiast. Soms zeggen ze meteen dat ze ‘zelf ook minder vlees proberen te eten’. Maar die reactie vind ik een beetje schijnheilig. Je hebt natuurlijk mensen die daar écht op letten, maar vaak is het ook een soort verantwoording: ‘Ik draag ook mijn steentje bij, hoor.’ Ik maak binnenkort een thesis over het promoten van vleesvermindering, en als ik dat onderwerp aansnijd, kan het soms heel stil worden aan tafel. Dan kruipt er een soort spanning in de lucht. Die spanning heeft zelfs een naam, the meat paradox: mensen zien dieren graag, maar eten ook graag vlees, en beseffen dat ze daardoor leed veroorzaken. Als dat dan ter sprake komt, zie je hen daarmee worstelen.»

HUMO Denk je dat onze eetcultuur onvermijdelijk plantaardiger gaat worden in de toekomst?

DE GROEVE «Ik ben vrij zeker dat er een verschuiving gaat komen, ja, maar die zal geleidelijk gaan. Er zijn steeds meer plantaardige alternatieven voor dierlijke producten, die de typische vleessmaak steeds beter benaderen. En vooral: plantaardig eten komt steeds vaker positief in de kijker. Die twee trends zullen elkaar alleen maar versterken in de toekomst.»


De diëtiste: ‘Vegetariër word je best in stapjes’

Evelyne Mertens (27) is diëtiste, wetenschappelijk medewerker aan de KU Leuven en vrijwilliger bij vzw EVA (Ethisch Vegetarisch Alternatief). Als 3-jarige kleuter vroeg ze zich al af van welk diertje dat stuk vlees op haar bord eigenlijk afkomstig was.

EVELYNE MERTENS «Ik heb nooit een extreme liefde voor dieren gehad, maar instinctief vond ik het toch fout om ze op te eten. Op den duur begon ik zelfs te twijfelen of die broccoli op mijn bord óók niet van een dier kwam (lacht). Ik heb tot mijn 12de moeten zeuren voor ik van mijn ouders eindelijk mocht stoppen met vlees – vis en kip heb ik wel nog een tijdje moeten eten. Ze dachten dat ik allerlei tekorten zou oplopen.

»Intussen ben ik diëtiste en naarmate ik me ging verdiepen in voeding, werd het me steeds duidelijker hoeveel gezondheidsvoordelen plantaardig eten met zich meebrengt.»

HUMO Dus dierlijke voeding is nadelig voor de gezondheid?

MERTENS «Dat zou ik zo niet durven te zeggen. Iemand die vlees eet, kan perfect gezond zijn. Net zoals sommige vegetariërs ongezond eten, wanneer ze elke dag voor frieten met kaaskroketten kiezen. Zolang je het maar met mate doet, is vlees niet zo nadelig voor je gezondheid. Maar als je gezond vegetarisch eet, met veel vezels en plantaardige vetten, is het makkelijker om bepaalde gezondheidsvoordelen in de hand te werken.»

HUMO Je risico op kanker verminderen, bijvoorbeeld.

MERTENS «Er is niet één studie die zwart op wit bewijst dat vegetariërs minder kanker krijgen, maar het is wel bewezen dat een dieet dat rijk is aan plantaardige vetten en vezels het risico op kanker vermindert. Het risico op diabetes type 2 ook, trouwens.

»Mijn ouders zijn intussen ook overtuigd: ze eten de helft van de week vegetarisch of zelfs volledig plantaardig. Mijn moeder heeft fibromyalgie en ervaart dat ze minder moe is en minder spierpijn heeft als ze meer plantaardig eet.

»Mensen die vegetariër willen worden, raad ik vaak aan om het in stapjes te doen, zodat de overgang niet te bruusk is. Meestal kijken ze ervan op hoe groot het aanbod is. Tegenwoordig heb je zelfs veganistische honing, waar geen bijtje aan te pas is gekomen.»

HUMO Stel dat al ons vlees straks uit een laboratorium komt, schakel je dan weer over?

MERTENS «Het hangt ervan af. Sommige vegetariërs vinden vleesvervangers met hamsmaak bijvoorbeeld lekker, maar ik lust dat absoluut niet. Misschien hou ik het toch liever bij de dingen die ik ken.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234