SlaapkamermythesBeeld Bored Panda

WAAR OF NIET WAAR9 SLAAPKAMERMYTHES

‘Weinig mensen zijn bestand tegen minder dan zeven uur slapen’

Verloren slaap kun je niet inhalen, een dutje doen is gezond en bij volle maan kun je minder goed slapen. Is dat echt zo? Slaapprofessor Eus van Someren en slaaptherapeute Winni Hofman weten hoe het zit.

(Verschenen in Humo 3962 op 7 augustus 2016)


1. Vrouwen hebben meer last van slapeloosheid: WAAR

Eus van Someren «Zeker. Op elke vijf slapeloze mannen zijn er zeven slapeloze vrouwen.»

WINNI HOFMAN «Het verschil is te verklaren door hormoonschommelingen bij de menstruatie, bij een zwangerschap of in de overgang. Zeker van de overgang is bekend dat de melatonineproductie dan daalt. Als het donker wordt, maakt je lichaam melatonine aan en van dat hormoon word je slaperig. Minder melatonine betekent dus minder slaap.»

Ook onze cultuur is debet aan de grotere slapeloosheid onder vrouwen.

HOFMAN «Baby’s en kleine kinderen worden ’s nachts veel wakker, en dan is het de moeder die het bed uit moet – bij borstvoeding is dat ook noodzakelijk. In zo’n periode bouwen vrouwen soms slaapproblemen op die niet meer overgaan.»


2. Bij volle maan kun je minder goed slapen: WAAR

HOFMAN «Mensen doen er bij volle maan langer over om in slaap te raken. Dat zou door een verandering in de aantrekkingskracht van de maan komen, waardoor ons bioritme wordt verstoord. Maar mijn theorie is dat het blauwe licht van de volle maan onze biologische klok voor de gek houdt, net als beeldschermlicht. De biologische klok wordt normaal gesproken elke dag gereset door het vroege ochtendlicht. Als we ’s avonds aan het felle licht van die volle maan worden blootgesteld, gebeurt het omgekeerde: de klok wordt iets vertraagd. Ons brein denkt dan dat we nog even wakker moeten blijven.»


3. Melatonine slikken is geen goed idee: WAAR

VAN SOMEREN «Melatonine is een lichaamseigen hormoon. Als je overdag voldoende in helder licht bent geweest, maak je er vanzelf genoeg van aan. Bij sommige slapelozen helpt het innemen een klein beetje om in slaap te vallen, en een enkeling kan zijn verlate biologische klok er wat beter mee in het gareel krijgen. Maar verwacht er geen wonderen van.»

HOFMAN  «Melatonine wordt meestal als slaapmiddel gebruikt, maar het werkt alleen als je een tekort hebt en dat moet je eerst meten. Bovendien is het geen goedgekeurd medicijn dat is onderzocht op bijwerkingen. Toch kun je het gewoon bij de drogist krijgen, omdat het als voedingssupplement wordt verkocht. Het wordt ook aan kinderen gegeven. Dat mag je echt niet zomaar doen: je maakt er hun bioritme mee kapot. Heb je problemen, vraag dan om een test bij de huisarts, maar begin zeker niet in je eentje te experimenteren.»


4. Bloot slapen is gezond: NIET WAAR

HOFMAN «De biologische klok zorgt ervoor dat je lichaamstemperatuur gaat dalen, waardoor je slaperig wordt. Opdat je goed zou inslapen en doorslapen mag de temperatuur van je huid niet te hoog zijn. Om die op peil te houden is de omgevingstemperatuur belangrijk, maar je mag je ook niet te warm kleden of te dikke dekens over je heen hebben. Dat verschilt per seizoen en per persoon. Het zou best kunnen dat sommige mensen de juiste temperatuur vasthouden door in hun blootje te slapen, maar je moet eigenlijk gewoon doen waar je je prettig bij voelt. Het is zeker niet zo dat bloot slapen per definitie gezond is.»


5. Verloren slaap kun je niet inhalen: NIET WAAR

VAN SOMEREN «Je slaapt na een slechte nacht wel dieper en iets langer, maar je haalt niet één op één alle verloren uren in.»

HOFMAN «Je kunt je doordeweekse slaapgebrek toch een beetje goedmaken door in het weekend uit te slapen. Als je diepe slaap tekortkomt, haal je die de eerstkomende keer wel in, maar dat lukt nooit helemaal. Gelukkig is slapen niet de enige manier om nieuwe energie voor de volgende werkweek op te doen. Dat doe je ook door je in je vrije tijd echt helemaal te ontspannen.»


6. Overdag een dutje doen is oké: WAAR

HOFMAN «Om energie bij te tanken kan een dutje echt helpen. Dat wordt wel een powernap genoemd. Werkgevers zouden dat moeten toestaan, want mensen gaan er efficiënter door werken. Maar dan mag je niet langer dan 20 tot 25 minuten slapen, anders raak je in een diepe slaap en word je nog ellendiger wakker. Als je echt slaap hebt gemist, mag je overdag maximaal een uur slapen, maar zeker niet na drie uur ’s middags. Doe je dat wel, dan ga je een deel van je slaapbehoefte voor de komende nacht gebruiken en raak je ’s avonds niet in slaap of word je te vroeg wakker. ’s Avonds een dutje op de bank voor de televisie raad ik daarom sterk af.»


7. Je hebt ochtendmensen en avondmensen: WAAR

HOFMAN «Die bestaan, maar extreme vormen zie je niet zoveel. De verschillen tussen ochtend- en avondmensen zijn genetisch bepaald. Hun biologische klok zorgt ervoor dat avondmensen veel later maximaal actief zijn dan ochtendmensen: daarom hebben ze ’s avonds nog veel energie en gaan ze laat naar bed. De reset vindt plaats door het ochtendlicht of door de wekker. Avondmensen hebben dan nog niet genoeg geslapen en zijn daardoor flink chagrijnig. Onze hele maatschappij is ingesteld op ochtendmensen, bij wie die klok beter gelijkloopt met de etmalen. Dat is wellicht vanuit onze agrarische achtergrond gegroeid: ‘De morgenstond heeft goud in de mond.’ Voor avondmensen zou het veel beter zijn als ze later kunnen beginnen op hun werk, want ze worden er veel productiever door. Er zijn gelukkig steeds meer bedrijven die flexibele werktijden hanteren.»


8. Een kind bij je laten slapen is niet goed: WAAR

HOFMAN «Voor moeders die borstvoeding geven, kan het fijn zijn om hun baby bij zich te hebben, dan hoeven ze niet steeds uit bed. Dat is beter voor hun nachtrust. Maar in je eigen bed is zoiets wel gevaarlijk: het kindje kan stikken onder het dekbed. Gebruik dan een co-sleeping-bedje, dat je tegen je eigen bed schuift.

»Het geeft de baby een veilig gevoel om de ouders in de buurt te hebben. Maar op een gegeven moment moet een kind een eigen plek hebben, met een eigen bedroutine: liedje zingen, teddybeer erbij. Vanuit slaapperspectief is dat beter voor het kind én voor de ouders. Een kind dat af en toe ’s nachts bang bij je komt, mag je natuurlijk wel in bed nemen. Dan slaap je maar eens een nachtje wat minder.»


9. Elke volwassene heeft acht uur slaap nodig: NIET WAAR

HOFMAN  «Het verschilt van persoon tot persoon. Een volwassene heeft tussen de zes en de negen uur slaap nodig. Als je overdag niet goed functioneert, komt dat omdat je mogelijk te weinig slaapt.»

Baby’s hebben zestien tot achttien uur nodig, maar ook pubers zijn een verhaal apart.

HOFMAN  «Sinds kort weten we dat hun biologische klok tijdelijk verschuift. Ze zijn ’s avonds erg wakker en ’s ochtends niet uit bed te krijgen. Daar kunnen ze niks aan doen. Eigenlijk zouden scholen hun uren daarom moeten aanpassen.»

VAN SOMEREN  «Te weinig slaap verhoogt ook het risico op gezondheidsproblemen. Er zijn niet veel mensen bestand tegen chronisch minder dan zeven uur slapen.»

HOFMAN  «De kans op hart- en vaatziekten, diabetes en depressies wordt dan groter. Maar té lang slapen is ook niet goed, want daar word je groggy van.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234