In Memoriam Bernardo Bertolucci: 'Heftige liefde, politiek en steeds weer dat pakje boter'

, door (ab zagt)

5

'Mag ik een glaasje jenever of is dat hier wettelijk verboden?' Zo luidde de openingszin van Bernardo Bertolucci toen hij in 2013 het International Filmfestival Rotterdam bezocht om zijn, naar nu blijkt, laatste film Io e Te (Jij en Ik) voor te stellen.

Bertolucci verplaatste zich in een rolstoel, als gevolg van een mislukte rugoperatie. Het euvel had geen invloed op zijn gevoel voor humor. 'Ik ben gevraagd om het vervolg op 'Intouchables' (de Franse filmhit over een man in een rolstoel, red.) te regisseren.' 

In interviews met filmjournalisten was Bertolucci altijd openhartig over zijn werk en leven. Een vast onderdeel was altijd de schandaalfilm 'Last Tango in Paris' (1972) met Marlon Brando en Marie Schneider in de hoofdrollen. De film, algemeen beschouwd als een meesterwerk, was vooral berucht om de anale verkrachtingsscène waarbij Brando een pakje boter gebruikte. Maria Schneider verklaarde nadien dat zij het gevoel had door beide mannen misbruikt te zijn. Bertolucci verklaarde in Rotterdam dat hij spijt had dat hij Schneider nooit zijn excuses had aangeboden. 'Het idee voor deze scène is spontaan op de set ontstaan. Brando smeerde een boterham en kwam zo op het idee om boter te gebruiken. Mijn fout was dat ik Maria daar niet van op de hoogte stelde. Mijn plan was om haar spontaan op de scène te laten reageren. Jammer dat ik haar nooit om vergeving heb kunnen vragen.' Schneider overleed in 2011 op 58-jarige leeftijd.

Intellectueel Bertolucci begon zijn loopbaan als scenarist en regieassistent van collega Pier Paolo Pasolini. Ook werkte hij samen met Sergio Leone voor diens western 'Once Upon a time in The West', maar Leone vond de opzet van Bertolucci te intellectueel.

Bertolucci brak door met de film 'Il Conformista' (1970) over het Italiaanse fascisme. Hetzelfde onderwerp kwam aan de orde in zijn andere meesterwerk, 'Novecento' (1976), met Donald Sutherland, Robert de Niro en Gérard Depardieu in de hoofdrollen. Het epos van zes uur kwam in twee delen in de bioscoop. De film verhaalt over de strijd tussen de communisten en fascisten in Italië. Ook hierin schuwde Bertolucci gruwelijke scènes niet om de praktijken van de fascisten aan te tonen.

Voor zijn epos 'The Last Emperor' (1987) won Bertolucci een Oscar als beste regisseur. De film over de laatste keizer van China, die onder het bewind van Mao een heropvoeding moest ondergaan, won ook de Academy Award voor beste film. Bertolucci, een marxist van huis uit, liet altijd politieke elementen in zijn werk doorschemeren, maar schuwde ook heftige liefdesdrama's niet, zoals 'The Dreamers'.

De laatste jaren kwam Bertolucci deels door zijn gezondheid niet meer aan de slag. 'De Italiaanse cinema ligt in coma', zei hij destijds in Rotterdam. 'Af en toe wordt hij wakker, maar het blijft behelpen.'

De laatste jaren van zijn leven schreef Bertolucci vooral. Jarenlang werd er gespeculeerd over een mogelijk vervolg op 'Novecento', maar die film zal er nu nooit meer komen.

© AD

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: