De 100 beste films: #93: 'The Shout' (Jerzy Skolimowski, 1978)

, door (es)

14
TheShoutVrij

Hoe machtig we ‘The Shout’ ook vinden, voorlopig durven we het niet meer aan om dit Britse meesterwerk nog eens te bekijken, of liever: te aanhoren.

De schreeuw in kwestie is gewoonweg te verschrikkelijk – bloedstollender dan de schreeuw die Dustin Hoffman slaakt op het moment dat Laurence Olivier in ‘Marathon Man’ dat boortje in z’n onverdoofde tand duwt; krankzinniger dan de kreet van Jim Morrison in zijn song ‘The End’; griezeliger dan de volledig ontmenselijkte schreeuw van Donald Sutherland op het eind van ‘The Invasion of the Body Snatchers’; verpletterender dan de schreeuw van Munch.

De man die schreeuwt is Crossley (Alan Bates), een mysterieuze zwerver die – zo beweert hij althans – achttien jaar in de Australische outback heeft geleefd. Op een dag duikt Crossley op in het huis van Anthony Fielding (John Hurt), een avant-gardecomponist die zich in zijn studio bezighoudt met vreemde geluidsexperimenten (sardienenblikken bespelen met een strijkstok en van die dingen), en zijn echtgenote Rachel (Susannah York).

Tijdens een etentje vertelt Crossley honderduit over de geheimzinnige rituelen van de Aboriginals, die er blijkbaar de sinistere gewoonte op nahouden om hun eigen nageslacht te vermoorden, maar al snel komen we te weten dat Crossley met meer dan alleen maar sterke verhalen uit de outback is teruggekeerd: een medicijnman heeft hem ‘de schreeuw’ aangeleerd, een gil die zo diep in het zenuwstelsel snijdt (‘Je hebt het gevoel dat iemand je van binnenuit vilt’) dat iedereen die de pech heeft om binnen een straal van vijfhonderd meter te staan, eraan bezwijkt.

Als een soort voodoopriester begint Crossley steeds meer macht over de Fieldings uit te oefenen, maar het zou verkeerd zijn om nu te veronderstellen dat ‘The Shout’ tot het horrorgenre behoort: we zitten hier eerder in het geheimzinnige droomuniversum waartoe ook films als ‘Picnic at Hanging Rock’, ‘Walkabout’ en ‘The Last Wave’ behoren.

Het meest fascinerende aan ‘The Shout’ is dan ook hoe de Poolse regisseur Jerzy Skolimowski (‘Success Is the Best Revenge’, ‘The Lightship’, ‘Essential Killing’) in dat archetypische Britse landschap vol kerkjes, cottages en cricketvelden gaandeweg een dromerige outback-atmosfeer weet te scheppen; ’t is alsof de cineast ergens een magische poort heeft opengezet, waardoor oude Aboriginalgeesten de film komen binnenzweven.

Dat ‘The Shout’ als een duistere amulet bezit neemt van uw geest en uw ziel, komt voor een groot stuk ook door de hypnotiserende elektronische soundscapes die de muzikanten Tony Banks en Mike Rutherford (allebei van Genesis) optrekken – David Lynch is niet de enige die die kunst beheerst. En over de fantastische, magnetische, overrompelende Alan Bates kunnen we alleen maar dit zeggen: acteurs als hij maken ze vandaag niet meer.

Crossley laat de schreeuw los in de zesenveertigste minuut. De vorige keer dat wij naar ‘The Shout’ keken, viel onze kanarie dood van z’n stokje. U weze gewaarschuwd.

Bekijk de trailer van 'The Shout':

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: