Een radicale geschiedenis van Spanjevrijwilligers, oostfronters en Syriëstrijders (2)

, door (tp)

24
isis

Rudi Van Doorslaer had het vorige week al gezegd: wie het verhaal van de vrijwilligers in Spanje aandachtig leest, botst al snel op meer dan één link met vandaag. En als íémand het verhaal aandachtig heeft gelezen, dan wel Van Doorslaer zelf, nu directeur van het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij SOMA, maar sinds begin jaren 70 op zoek naar het onderste uit de Spaanse kan.

'Die gruwelijke IS-filmpjes worden niet alleen gekozen om het Westen te provoceren, maar ook om de meest extreme elementen over de brug te halen. Een vorm van preselectie: hoe ver ben je bereid te gaan?'

Rudi Van Doorslaer «Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in radicalisering en in de redenen waarom mensen radicale ideeën ontwikkelen. In díé mate dat ze zich zelfs totaal gaan isoleren van hun omgeving, familie en vrienden: wat brengt mensen zover? De eerste helft van de 20ste eeuw is op dat vlak een ideaal laboratorium: de tegenstelling tussen links en rechts was clear cut. Fascisme versus communisme. Tijdens de Spaanse burgeroorlog, die uitbrak in juli ’36 en duurde tot 1 april ’39, waren de tegenstellingen al helemaal uitgekristalliseerd. En de vrijwilligers die naar Spanje trokken, wáren radicalen, in de zin dat ze een extreem engagement vertoonden. Wie ten oorlog trekt tegen het fascisme, riskeert zijn leven: dat is per definitie een extreem engagement.

»Zo ben ik in 1975 – Franco leefde nog, maar niet lang meer – voor het eerst in het archief van Salamanca terechtgekomen. Dat archief – ondergebracht in een oud klooster – was ontstaan als gevolg van de veroveringstocht van Franco: elke keer als ze een provincie of stad innamen, werden alle archieven die bruikbaar waren geconfisqueerd. De politieke politie van Franco heeft nadien dankbaar gebruikgemaakt van dat reusachtige archief, tijdens de repressie. Er zaten ledenlijsten van vakbonden en linkse politieke partijen in, maar bijvoorbeeld ook een lijst die was opgesteld door anarchisten die tijdens de burgeroorlog een post op de Spaans-Franse grens in handen hadden. Dat was een overzichtelijke lijst namen van buitenlandse vrijwilligers die tegen Franco kwamen vechten: zeer nuttige informatie dus. De politie maakte er dan ook overzichtelijke fiches van.»

Dit artikel volledig gratis lezen?

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: