In memoriam: Joost Zwagerman

, door (bv)

4
1200
© Diego Franssens

Joost Zwagerman wist er, helaas, alles van. In kracht variërende luimen plaagden ’m altijd al, de schrijver zelfs feestend de eeuwige buitenstaander. Moeilijk te dragen werden de demonen pas na de zelfmoordpoging van zijn vader. ‘Een black spot in mijn geheugen’ noemde hij de jaren 1998-1999 bijna twee jaar terug in Humo, naar aanleiding van zijn 50ste verjaardag herrezen terugblikkend op leven en werk: ‘Wat als ik genetisch zou zijn geïnjecteerd door mijn vader?’ Een tweede blank space volgde in de jaren 2010-2011, ten gevolge van een strandend huwelijk, een schrijverschap in ademnood en ongeneeslijke ontstekingsreuma.

In zijn werk deed Zwagerman zijn voordeel met zijn wankelmoedige leven, productief pieken en dalen explorerend. In de drie door hem beoefende genres heeft hij een boek nagelaten dat de schrijver ruimschoots zal overleven. ‘Gimmick’ (1989), de roman met de witte lijn als rode draad, is een manische cultuurkritiek, stijl en verhaal sidderend van intensiteit. In ‘Roeshoofd hemelt’ (2005), bipolaire poëzie die in het hoofd van een suïcidale patiënt ronddwaalt, combineert Zwagerman virtuoos de polsslag van de tijd en het vieren van de taal. En ‘Americana’ (2013) biedt ruim twaalfhonderd bladzijden soepele essays over de Amerikaanse cultuur, waarvan ‘de uitzinnigheid en de dynamiek’ enthousiasmerend bezongen wordt.

Zwagermans keuze voor de dood treft onze letteren, maar vooral al wie de man dierbaar was. Zijn drie kinderen, tieners, komen me het eerst voor de geest. En vervolgens een lijn vlaggetjes en ballonnen, veelkleurige getuigen van het feestje voor een kersverse 2-jarige. Ze hing ons in augustus ’97 boven het hoofd, samen met alle komende onheil, tijdens een interview over zijn satire ‘Chaos en rumoer’. En tot slot ons terugblikinterview in Humo: ‘Mijn kinderen leven in een tijd waarin hun een samenleving wordt voorgespiegeld waarin alles lukt. Ik probeer ze dus bij te brengen dat tegenslag bij het leven hoort en dat je vooral moet proberen doorzettingsvermogen te tonen.’ De hoop dat ’m dat gelukt is, doet leven.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: