Humo sprak met meesterdenker Ian Buruma: 'De islam en westerse waarden zijn wél verenigbaar'

, door (ms)

156
ian buruma 1200
© Photonews

'Dat de islam onze cultuur zou veranderen, daar zie ik weinig bewijs van. De meeste gevluchte Syriërs zijn niet-religieus en redelijk goed opgeleid.'

Is een gelukkig huwelijk mogelijk? Helemaal vooraan in zijn nieuwste boek laat Ian Buruma de schrijver Philip Roth over die kwestie beslissen. ‘Ja,’ is Roths antwoord. ‘En er zijn ook mensen die viool kunnen spelen als Isaac Stern. Het komt alleen zelden voor.’

In ‘Hun beloofde land’ heeft Buruma het over zo’n zeldzaam gelukkig stel, Bernard Schlesinger en Win Regensburg, zijn grootouders langs moederszijde, allebei als kinderen van Duits-Joodse immigranten in Londen geboren. Buruma (64) zelf is geboren in Den Haag (het chique deel) uit een Britse moeder (Wendy, de dochter van Bernard en Win) en een Nederlandse vader. Hij is een kosmopoliet, die bijvoorbeeld in Japan en Engeland heeft gewoond, en vandaag vanuit Harlem, New York opereert. Hij schrijft in het Engels over de wereld, voornamelijk in essays die door gerenommeerde bladen als The New York Review of Books of The New Yorker worden gepubliceerd. Zijn onderwerpen zijn gevarieerd, maar wat altijd op één of andere manier terugkeert, is zijn belangstelling voor afkomst, nationaliteit en het opgroeien in een cultuur die je niet helemaal eigen is.

‘Nationaliteit sprak voor hen nooit helemaal vanzelf,’ schrijft Buruma over zijn grootouders. Hun wortels lagen in continentaal Europa, maar ze gedroegen zich Engelser dan de Engelsen, en ze hadden zo een grote invloed op de jonge Ian Buruma, want ze maakten hem tot een anglofiel. Dat heeft hij al eens prachtig opgeschreven in zijn boek ‘Anglomanie’. ‘Hun beloofde land’ is nu het eerbetoon van een erkentelijke kleinzoon. Het is een soort brievenroman die Buruma kon schrijven dankzij de vondst van enkele metalen dozen vol liefdesbrieven van Bernard en Win, die vanaf 1915 tot in de jaren 70 een groot deel van de 20ste eeuw beslaan.

Niet alleen de intieme kant van die correspondentie boeit, de brieven en de commentaren van Buruma vormen samen een boeiend stuk sociale geschiedenis waarin vele kwesties opborrelen. ‘Het meest actuele thema in dit boek,’ zegt Ian Buruma, in het kantoor van zijn Londense uitgever, ‘is dat van assimilatie. Pas je je aan als migrant of juist niet? Al wie tot een minderheid behoort, móét wel nadenken over zijn plek in de wereld. Dat gold voor mijn grootouders in Engeland met hun Duitse én Joodse afkomst, maar dat geldt vandaag bijvoorbeeld ook voor de moslims in Europa.’

HUMO Dat uw grootouders zich in de Britse context bewust bleven van hun Joodse herkomst, blijkt alleen al uit het feit dat ze een familiecodewoord gebruikten om een Jood aan te duiden: ‘vijfenveertig’.

Ian Buruma «In elke familie heb je wel codewoorden, denk ik, maar zeker bij minderheden. Ik heb geen idee waar die ‘vijfenveertig’ vandaan komt. Na het verschijnen van mijn boek in de VS kreeg ik een mail van een mij volstrekt vreemde vrouw. Haar 90 jaar oude vader zat mijn boek te lezen en was plotseling in lachen uitgebarsten: hij was van Italiaans-Joodse afkomst, en in hun familie werd blijkbaar dezelfde term gebruikt.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: