Na de schietpartij in Orlando: homohaat wetenschappelijk verklaard

, door (kd)

131
orlando 1200

'Het idee dat homo's een bedreiging zijn voor je mannelijkheid: dát is de trigger voor geweld'

Laurens Buijs «Religie staat op gespannen voet met homoseksualiteit: dat kadert in een lange traditie waarin homoseksualiteit als een verleiding van de duivel werd gezien. Maar: er is een verschil tussen religieus zijn en er antihomostandpunten op na houden, en daadwerkelijk een homo in elkaar slaan. Of, nog extremer, naar een kroeg gaan en mensen neerschieten. Als er effectief geweld gepleegd wordt, speelt religie net een verrassend kleine rol.

»Voor m’n onderzoek aan de Amsterdamse universiteit heb ik daders geïnterviewd en hun politiedossiers en psychologische rapporten geanalyseerd. Daaruit bleek dat daders met een moslimachtergrond heel weinig bezig zijn met hun geloof: ze konden me niet goed uitleggen waarom homoseksualiteit tegen hun religie indruist en hadden ruzie met hun ouders omdat ze te weinig naar de moskee gingen. Het gebruik van geweld vloeide veeleer voort uit het feit dat ze opgroeiden in een straatcultuur, zich aan de rand van de samenleving bevonden, en erg met hun mannelijkheid bezig waren. En verrassend: zowel de Turkse, Marokkaanse, Antilliaanse als Surinaamse jongens praatten op een heel vergelijkbare manier over homoseksualiteit als autochtone, seculiere en atheïstische jongens. ‘Niet-gelovig’ staat dus niet gelijk aan een comfortabele omgang met homoseksualiteit. Het racistische sentiment dat met nieuw-rechts in veel landen overheerst – het idee dat alles fantastisch was vóór de multiculturele samenleving haar intrede deed – slaat dus nergens op. Het idee dat homo’s een bedreiging zijn voor je mannelijkheid: dát is de trigger voor geweld.

»We weten inmiddels dat Omar Mateen, de schutter in Pulse, die bar zelf frequenteerde, op homosites zat en dus mogelijk homoseksuele gevoelens had: hij zat duidelijk in de knoop met zijn mannelijkheid en seksualiteit. Dan wordt religie louter gebruikt om één en ander te legitimeren. Kijk maar naar zijn religieuze standpunten: die zijn weinig coherent. Hij beweert een aanhanger van Al Qaeda te zijn, maar ook van IS en de taliban – groepen die onderling met elkaar strijden. Je kunt hem dus moeilijk een kenner noemen. Mateens homoseksuele drive was de aanleiding voor zijn daden, maar om het verhaal in te vullen, heeft hij zich achter de islam verschuild. We moeten goed beseffen dat we homofobie minimaliseren als we het afschilderen als een probleem van een achterlopende groep. Want zelfs bij de progressieve minderheid ligt het erg complex.»

HUMO Er speelde bij Mateen dus een element van zelfhaat mee?

Buijs «Dat denk ik wel, ja. Die ambivalente houding heb ik ook gezien bij andere daders van geweld op homo’s – óók bij jongens die duidelijk hetero zijn. We denken vaak dat mannelijkheid iets is wat je van nature hebt meegekregen: je hebt nu eenmaal een bepaald geslacht. Maar mannelijkheid is ook een deel van je sociale identiteit, en zeker puberjongens zijn actief bezig met de zoektocht naar hun mannelijkheid. In dat proces speelt homoseksualiteit een ingewikkelde rol. Aan de ene kant is er een duidelijke pushfactor: je zet je af tegen homoseksualiteit om je eigen heteroseksualiteit te bevestigen – homo’s worden vaak niet als ‘echte mannen’ beschouwd, zeker niet als ze tijdens de seks ook nog eens de passieve rol aannemen. Maar tegelijk is er een pullfactor: mannen zijn ook nieuwsgierig naar homoseksualiteit. Om hun heteroseksualiteit te bevestigen, willen ze zeker weten dat ze geen homo zijn. Veel puberjongens vragen zich af: ‘Ben ik wel écht hetero?’ Er is dus een soort aantrekkingskracht om dat te gaan verkennen. En homofobie gedijt in dat spanningsveld van afkeer en aantrekking.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: