Humo sprak met Rik Coolsaet: 'Wie Syriëstrijders wil begrijpen, heeft meer aan 'Mad Max' dan aan de Koran'

, door (ms)

12
Coolsaet
© Anton Coene

Nog voor hij de deur van de Gentse universiteit op 1 oktober definitief achter zich dichttrekt, zoeken we hem thuis in Jette op: hoe heeft hij, behalve zijn carrière, de Zomer van de Terreur beleefd?

HUMO ‘Een echte soixante-huitard, met een intens geloof in de maakbaarheid van de samenleving’, zo werd u in de krant door collega Carl Devos uitgewuifd.

Rik Coolsaet «In die maakbaarheid geloof ik volop, maar om een 68’er te zijn ben ik iets te jong. Op mijn 17de was ik met muziek bezig, niet met politiek. Ik was deejay. Dat twintig minuten lange nummer van John Lee Hooker: héérlijk. De klik kwam er pas in 1973, 1974, met de acties tegen minister van Landsverdediging Paul Vanden Boeynants, die een beroepsleger wilde en 30 miljard wilde besteden aan de vervanging van de F-16, en met de betogingen tegen het Griekse kolonelsregime… Alle nieuwe sociale bewegingen van die tijd, de vredesbeweging, de milieubeweging, de beweging voor internationale solidariteit, dát is mijn echte kweekvijver.»

HUMO U stond met André Van Halewyck aan de wieg van de progressieve uitgeverij Kritak, maar daar ging u na een jaar of zeven lopen.

Coolsaet «Ik had mijn buik vol van de jaarlijkse Frankfurter Buchmesse. En ik had vooral zin om mijn eigen boeken te schrijven in plaats van de boeken van anderen uit te geven. Je had toen de rakettenkwestie. Ik ben naar Louis Tobback, fractieleider van de SP in de Kamer, gestapt met de vraag: ‘Zal ik een jaar bij u komen werken om een vredesplan voor Europa uit te werken?’ Een paar maanden later werkte ik op de socialistische studiedienst SEVI, en ik ben nooit naar Kritak teruggekeerd.»

HUMO In uw vroege boeken ging het alsmaar over de overgrote militaire macht van het Amerikaanse leger na 1945. Bestaat die boosdoener vandaag nog?

Coolsaet «Anti-Amerikaanse gevoelens waren nooit mijn drijfveer, wel de wapenwedloop, de Koude Oorlog en de daarmee gepaard gaande onderdanigheid van de Europeanen ten opzichte van de VS. De Amerikaanse president Eisenhower had ooit de term ‘militair-industrieel complex’ gelanceerd, en ook ik ging er aanvankelijk van uit dat de militaire industrie ervoor zorgde dat de wapenwedloop bleef voortduren. In de loop der jaren heb ik begrepen dat die industrie dat alleen kan doen als de politiek daar ruimte voor laat. Kijk maar hoe Obama het heeft aangepakt: hij stond helemaal niet te springen om nieuwe oorlogen te beginnen na het Bush-tijdperk.»

HUMO Als ideoloog van de vredesbeweging hebt u alvast uw werkgever Louis Tobback weten te overtuigen van het dreigende gevaar: ‘Ik ben zeer pessimistisch,’ zei die in 1983 in de Kamer, ‘we zijn slechts een luciferlengte van de catastrofe verwijderd.’

Coolsaet «Tobback hoefde niet overtuigd te worden. Hij voelde die tijdgeest als geen ander aan en wou daartegen ingaan. Achteraf kun je zeggen dat het echt een worstcasescenario was, maar toen verwoordde hij een algemeen gevoel, omdat een aantal dingen samenkwamen. Ronald Reagan kwam aan de macht en met Brezjnev aan de Sovjetkant flakkerde de Koude Oorlog op, en de militaire technologie veranderde: de grote vrees was dat de Sovjets en de Amerikanen hun conflict in Europa zouden uitvechten met een nieuwe generatie kernwapens, terwijl ze zelf buiten schot bleven.»

HUMO De paddenstoel van de vernietigende kernbom was toen een alomtegenwoordig beeld. Vandaag is dat beeld weg, maar het gevaar is misschien reëler: je hebt terroristen die de beschaving genoeg verachten om een vuile bom te droppen.

Coolsaet «Die angst voor ‘de bom’ is weggeëbd omdat je niet langer de situatie hebt waarin twee supermachten het hele wereldgebeuren beheersen. Toen hoefde er maar één van beide een verkeerde beslissing te nemen om een Hiroshima op wereldschaal te krijgen. Het gebruik van een vuile bom door een terroristische groepering zou vandaag plaatselijk een gruwel zijn, maar niet het einde van de hele wereld.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: