'De supersamenwerker': waarom de mens van nature goed is

, door (tp)

1077
duppen
© Marco Mertens

'Baby's hebben al een notie van goed en kwaad voor ze kunnen spreken'

Dirk Van Duppen is voorzitter van de Antwerpse vzw Geneeskunde voor het Volk en maakte tien jaar geleden furore met ‘De cholesteroloorlog’, waarin hij pleitte voor een alternatieve financiering van geneesmiddelen. Johan Hoebeke is biochemicus en was jarenlang onderzoeksdirecteur aan het Institut de Biologie Moléculaire et Cellulaire aan de universiteit van Straatsburg. Hij doceerde ook evolutieleer aan de Sorbonne in Parijs. Samen kiezen ze in de strijd tussen Hobbes en Rousseau resoluut voor de tweede.

HUMO Het eerste bewijsstuk voor de aangeboren goedheid van de mens: onze hersenen.

Dirk Van Duppen «Daar begint alles mee. De bevindingen waarop wij ons baseren, zijn heel recent: het neurobiologisch onderzoek naar empathie is losgebarsten na de ontdekking van de spiegelneuronen. Die zijn per toeval ontdekt door een Italiaanse hersenwetenschapper die research deed naar bewegingen bij makaakaapjes. Hij had elektroden ingeplant in het deel van de hersenen dat grijpbewegingen aanstuurt: als een aapje een pinda pakte, werd dat hersendeel actief en weerklonk statisch geruis. Als bij stom toeval heeft hij toen ontdekt dat diezelfde neuronen ook vuurden als de aap geen pindanootje vastgreep, maar gewoon zag dat iemand anders het deed. Met andere woorden: als het aapje iets zag gebeuren, speelde dat zich ook af in zijn hersenen, alsof hij het zelf beleefde. Dat doen spiegelneuronen. Bij mensen kan je natuurlijk geen elektroden inplanten, maar met functionele-MRI-scans kun je hersenactiviteit in kaart brengen: zo hebben we ontdekt dat ook mensen spiegelneuronen hebben. Niet alleen voor grijpbewegingen, maar ook voor pijn, walging, plezier en verdriet. Als je iemand met een hamer op zijn vingers ziet kloppen, voel je die pijn zelf ook.»

HUMO Eigenlijk is dat een neurologische basis voor medelijden.

Van Duppen «Ja. Maar ook voor imitatiegedrag. Als we iemand zien geeuwen, geeuwen wij ook. Als iemand lacht, lachen we mee. Als iemand danst, zullen we meedoen. Imitatie is erg belangrijk in het dierenrijk omdat we op die manier leren. De mens is een superimitator. Apen zijn veel slechtere na-apers dan wij.»

HUMO Een andere ontdekking die toont dat we sociale wezens zijn, geneigd tot helpen: het knuffelhormoon oxytocine. Onze huid zit vol sensoren die de aanmaak van dat hormoon stimuleren, en als het vrijkomt, voelen we ons prettig. Een uitnodiging om mekaar vast te pakken.

Johan Hoebeke «Om sociaal contact te leggen tout court. Oxytocine wordt al lang gebruikt om weeën op te wekken, en het stimuleert ook de productie van moedermelk, maar ook mannen maken oxytocine aan. Toen een neurobiologe die zelf zwanger was, vaststelde dat ze zich goed voelde als ze oxytocine kreeg toegediend, is ze die roze wolk beginnen te onderzoeken. Ze heeft experimenteel aangetoond dat het effectief sociaal contact vergemakkelijkt.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: