Gesprekken in Genua: Ilja Leonard Pfeijffer, schrijver, denker, ex-bohemien

, door (ms)

Deel
vrijbeeld

'Het ergste moet nog komen, over een jaar of tien zal de wereld heel erg veranderd zijn'

Vroeg in het jaar publiceerde Pfeijffer (48) zijn ‘Brieven uit Genua’, waarin hij zijn privédomein schaamteloos etaleerde, en won hij de VSB-poëzieprijs met ‘Idyllen’, die scherpe piek uit onze poëzie. Aan het eind van het jaar dwong hij vriend en vijand tot commentaar over zijn hoogst verfrissende bloemlezing ‘De Nederlandse poëzie van de twintigste en eenentwintigste eeuw in 1.000 en enige gedichten’. Daar kwam nog de vijfjaarlijkse KANTL-prijs bij, uitgereikt door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde: volgens de Academieleden schreef Pfeijffer het beste proza van de jongste jaren met ‘La Superba’, de roman die verweven is met zijn verblijf in Genua. En dan zijn er ook nog zijn politieke columns, die hij als langeafstandsraketten richting Lage Landen stuurt. Waar begin ik in dit doolhof van mogelijke onderwerpen? Terwijl we bij Piazza Matteotti het labyrint van de oude stad induiken, stelt hij me gerust: ‘We hebben een paar dagen.’

Pfeijffer beslist gelijk tot een rondleiding in de avondschemering, door de steegjes waar de rekwisieten van zijn roman ‘La Superba’ uitgestald liggen. Ik zie gezellige cafés en trattoria’s, ouwelijke winkeltjes en prostituees. Eindigen doen we met een prettige voorspelbaarheid bij het terras van Caffè Letterario op Piazza delle Erbe, zijn vaste stek. Ook op een decemberavond geraakt het plein goed gevuld, wat resulteert in een gezellig gekwetter, een fontein van vrolijke stemmen. Ik vraag Pfeijffer wat het eerst in hem opkomt als hij er zich op betrapt te denken aan Holland. ‘De stilte,’ zegt hij, ‘de stille treincoupés, de uitgestorven straten, de perfect aangeharkte verveling.’ Hij bestelt een ijskoffie, ik diep ‘Brieven uit Genua’ op, zijn bijdrage aan de gerenommeerde reeks ‘Privé-domein’ van de Arbeiderspers. De serveerster bekijkt de omslagfoto: Ilja op dit plein.

HUMO Uit ‘Brieven uit Genua’ kun je onthouden dat je gok om een academische carrière als classicus te verruilen voor een literair bestaan best gelukt is. Sommige critici vonden het een ‘borstklopperig boek’, een lange zelffelicitatie.

Ilja Leonard Pfeijffer «Dat boek is bedoeld als een terugblik zo halfweg mijn leven, en als je ruim 700 pagina’s aan je leven wijdt, heeft dat automatisch iets van een zelffelicitatie. Het was niet mijn intentie mezelf de hoogte in te schrijven, maar wel om eerlijk te zijn. Binnen de kaften van dat boek is niks verzonnen, en dat was het moeilijkste aan dat project, dikwijls heb ik gedacht ermee te stoppen. Er zijn talloze passages waar ik mezelf bepaald niet in bescherming neem, en ook enkele passages waar ik – vanuit de opdracht eerlijk te zijn – schrijf over dingen waar ik trots op ben, en die laatste blijven dan bij sommige critici hangen.»

HUMO Iets wat ook blijven hangen is: in de terugblik op je jongere jaren passeren je ex-vriendinnen met naam en toenaam en gequoteerde bedprestaties. Het is een lange lijst van onbekende én bekende namen. Een poging om wat opschudding te verwekken?

Pfeijffer «Dan toch het soort opschudding waar ik me veel zorgen over maakte. Ik vergelijk het schrijven van dat boek met een psychoanalyse, waarbij je dan ook nog eens je eigen therapeut bent, want zo intensief was het wel: vier jaar lang heb ik in mezelf gegraven, in sessies van zeven, acht uur. Ik wou niks verzwijgen wat ooit belangrijk voor me is geweest, dus ook niet die relaties. De uitgever werd er zenuwachtig van, won juridisch advies in, en de advocaat suggereerde me die passages te anonimiseren. Maar dat kon ik niet doen, vond ik, het hele project had maar zin als ik echt eerlijk was. Slechts een paar namen heb ik niet genoemd, omdat ik die vrouwen echt schade zou berokkenen. Tegelijk wou ik niemand kwetsen en ik heb het verschijnen van het boek met angst en beven tegemoet gezien. Gelukkig is het allemaal meegevallen.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd:

De Persgroep Publishing heeft haar Privacy– en cookieverklaring aangepast.
Wij gebruiken jouw persoonsgegevens vanaf nu ook om de Diensten van MEDIALAAN Groep/De Persgroep Publishing te optimaliseren en deze waarvoor jij kiest te personaliseren.
Door op “verdergaan” te klikken of door verder te surfen, erken je deze aangepaste Privacy– en cookieverklaring gelezen te hebben.

Verdergaan