De Mensen van het Jaar: de hulpverleners van de aanslagen in Zaventem en Maalbeek

, door (ab) en (ja)

1004
hulpverlenersvrijbeeld

Lees meer over de aanslagen in Brussel »

'Ik ken nu de geur van een aanslag: een mix van menselijke ingewanden, kruit, stof en bloed'

Het is 22 maart, 7.59 uur. In de noodcentrale van Leuven heeft telefoniste Manuella Jacobs net een oproep beantwoord wanneer de telefoon onmiddellijk opnieuw rinkelt.

Manuella Jacobs «Ik hoor een opgewonden mannenstem: ‘Er is een bom ontploft op de parking van de bussen in Zaventem.’ Bijna tegelijk krijgt mijn collega hetzelfde bericht. Alleen, volgens zijn informatie is de bom niet ontploft op de parking beneden aan de luchthaven, maar boven, in de vertrekhal. We sturen een ambulance en een mug ter plaatse en we lichten de politie in. Maar stiekem hoop ik nog altijd dat het om een valse bommelding gaat, zoals we er veel krijgen. IJdele hoop: er komen te veel telefoons binnen. Mensen zijn te accuraat in de beschrijving van de aangerichte schade, de doden en de gewonden. Even over acht weten we: ‘Dit is een ramp.’»

In de brandweerkazerne op de Helihavenlaan in Brussel is het appel net afgelopen wanneer die ramp wordt aangekondigd met een eerste, schijnbaar onschuldige oproep: ‘Ontploffing in Zaventem.’ Vast een oven die is ontploft in de Quick, een routineklus. Maar binnen de minuut volgt een bericht over een tweede en mogelijk een derde ontploffing.

Xavier Jamart (brandweerman) «De radiostemmen klinken steeds opgewondener. Er is grote schade aan de vertrekhal, er zijn veel slachtoffers. ‘Ziekenwagens! Ziekenwagens!’ De eerste ploeg rukt uit, ik zit die dag in de tweede ploeg en moet in de kazerne blijven. Ik loop tegen de muren op van frustratie, want ik wil niks liever dan gaan helpen. Maar onze officiers geven het bevel om te blijven, om het Brussels grondgebied te beschermen.»

Majoor Dirk Keymolen van de brandweerzone Vlaams-Brabant West is die ochtend op weg naar een vergadering in Vilvoorde, maar maakt rechtsomkeer als hij de onrustwekkende berichtenstroom tussen de ploegen op de luchthaven en de dispatching op de radio hoort.

Dirk Keymolen «Terwijl ik de luchthaven nader, zie ik een mensenzee onze richting uit stromen op de autostrade, in blinde paniek, sommigen met hun rolkoffertjes achter zich aan, anderen met de handen in de lucht.

»Aan de vertrekhal zie ik bebloede slachtoffers over het asfalt strompelen, ze hebben een hand of een voet verloren. Mensen met gaten in hun lichaam worden op trolleys afgevoerd. Sommigen hebben witte gezichten, van de kalk die met het plafond mee naar beneden is gekomen. Ik ben in een oorlogszone beland. Overal lopen militairen en politiemensen met getrokken machinepistolen en revolvers. Ik besef dat ik als hoogste in rang de leiding moet nemen om de gewonden zo snel mogelijk te laten evacueren.»

Bert Poelmans (ambulancier Vilvoorde) «Als we in Zaventem arriveren, zie ik een groep hulpverleners op ons afkomen met een brancard. Het is een beeld dat ik nooit zal vergeten. Op de brancard ligt een vrouw, meer dood dan levend, met op haar buik een kind van een jaar of 3, waarschijnlijk haar dochtertje. Ze draagt een blauw jurkje, dat aan de achterkant is opengereten door het vuur – de rug van het meisje is zwaar verbrand. De brandweerman roept: ‘Doe hier iets aan!’ Maar ik kan daar niets aan doen. Ik mag niet. Het gaat in tegen mijn diepste wezen als hulpverlener, ik wil onmiddellijk ingrijpen, maar het is de procedure: ik moet eerst slachtoffers triëren.»

Alle gewonden krijgen een gekleurde schijf: rood voor hoge urgentie, geel betekent binnen maximaal drie à vier uur te behandelen, groen is voor de lichtgewonden en zwart voor de overledenen. De slachtoffers met een rode schijf moeten zo snel mogelijk naar de vooruitgeschoven medische post – de zogenaamde VMP – die inderhaast is opgetrokken in de brandweerkazerne op de luchthaven.

'Ik probeer een vrouw met een hoofdwonde te verzorgen en merk dat ik haar scalp in mijn handen heb'

Daar arriveert een kwartier na de ontploffing adjudant-chef Jan Vaes, spoedverpleegkundige en baas van de crisiscel in het Militair Hospitaal Koningin Astrid.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: