'Angstaanvallen en zelfmoord-neigingen, omdat ik de waarheid sprak.' Het leven zoals het is: klokkenluiders

, door (rl)

167
vrijbeeld

'Ik ben voor hen dreigingsniveau 4. Met alle mogelijke middelen hebben ze me kapot proberen te maken'

Het was één van de laatste beleidsdaden van president Obama: na drieënhalf jaar brommen kreeg Chelsea Manning gratie. Haar celstraf van 35 jaar werd gedecimeerd, waardoor ze in mei kan vrijkomen. In 2010 werd de Amerikaanse soldate – die toen nog Bradley Manning heette – gearresteerd omdat ze duizenden ultrageheime documenten had gelekt aan WikiLeaks, én een video van een Amerikaanse helikopteraanval in Irak waarbij elf burgers werden gedood. Of Manning na haar vrijlating een zorgeloos bestaan kan leiden, valt nog te bezien. Klokkenluider blijf je doorgaans voor het leven, zelfs na het uitzitten van je straf.

Een schoolvoorbeeld is Mordechai Vanunu, een Israëlische nucleair technicus die na zijn ontslag wegens onstabiel gedrag in 1986 in Londen een interview gaf aan The Sunday Times over de kernkoppen op de nucleaire site van Dimona, wapens waarvan Israël het bezit ontkende. Daarop werd Vanunu verleid door een spionne van de Israëlische geheime dienst Mossad en meegelokt naar Italië. Daar werd hij gedrogeerd en naar zijn thuisland ontvoerd. Hij bracht achttien jaar in de gevangenis door en kreeg na zijn vrijlating in 2004 strenge voorwaarden opgelegd. Hij mocht het land niet verlaten en geen contact hebben met buitenlandse journalisten. Na schendingen van die voorwaarden werd hij in 2007 en 2009 weer maandenlang opgesloten. En in mei vorig jaar is Vanunu, dertig jaar na de feiten, opnieuw aangeklaagd wegens afspraken met buitenlanders.

Edward Snowden riskeert dertig jaar cel in de VS, omdat hij de spionagepraktijken van de Amerikaanse geheime dienst NSA heeft blootgelegd. En Julian Assange, de oprichter van de klokkenluiderwebsite WikiLeaks, leeft sinds 2012 op de ambassade van Ecuador in Londen. Hij wordt gezocht door het Amerikaanse, Britse en Zweedse gerecht.

Dichter bij huis was er de zaak LuxLeaks. In 2014 hingen Antoine Deltour en Raphaël Halet de fiscale voorkeursbehandeling van multinationals in Luxemburg aan de grote klok. De fiscale geheime afspraken of rulings, met vertakkingen naar belastingparadijzen, waren het gevolg van onderhandelingen tussen de Luxemburgse fiscus en het consultancybedrijf PricewaterhouseCoopers (PwC), dat handelde in opdracht van de multinationals. Deltour en Halet werkten voor PwC en vonden de praktijken niet door de beugel kunnen. Ze speelden 45.000 pagina’s aan vertrouwelijke documenten door aan de Franse onderzoeksjournalist Edouard Perrin, die de zaak aan het licht bracht. Maar in plaats van de deals grondig te onderzoeken, richtte de justitie haar pijlen op de klokkenluiders. Vorige zomer werden Deltour en Halet veroordeeld tot voorwaardelijke celstraffen van 9 tot 12 maanden. Perrin stond ook terecht, maar hij werd vrijgesproken. De twee klokkenluiders gingen in beroep; de uitspraak wordt verwacht in maart.

Graaicultuur

Ook ons land heeft zijn klokkenluiders. Vera Vrancken, gewezen hoofd van de administratie bij de politie van Hasselt, klaagde acht jaar geleden de graaicultuur aan in de politiezone Hazodi. Politiechefs, politici en magistraten deden er alles aan om haar in diskrediet te brengen. Vandaag is ze nog altijd in een juridische strijd verwikkeld.

VERA VRANCKEN «Op een ochtend nam het Comité P (dat toezicht houdt op het functioneren van de Belgische politiediensten, red.) contact met mij op, omdat het mij wou ondervragen in een zaak van verzekeringsfraude door één van onze commissarissen, Rodolphe Vyncke. Ze wilden weten of ik daar iets mee te maken had, maar ik had dat dossier niet behandeld. Onze korpschef, Michel Beckers, had het naar zich toe getrokken. Op het einde van dat gesprek vroegen ze of ik nog andere zaken te melden had. Ik getuigde onder ede, dus ik kon niet liegen. Toen heb ik gezegd dat er nog meer werd gesjoemeld bij Hazodi. Zo liet korpschef Beckers zich via de zwarte rekening van de zone om de drie maanden een premie van 1.115 euro uitbetalen, als tegemoetkoming omdat hij van Lommel naar Hasselt was verkast. Die premie was onwettig, maar Liesbeth Klaykens, de financieel verantwoordelijke van de politiezone, heeft later in een pv verklaard dat ze die premie moest uitbetalen in opdracht van de Limburgse gouverneur Herman Reynders (SP.A).

»Toen ik terug op het politiebureau kwam, wist Beckers al wat ik had gezegd. De persmagistraat van het parket in Hasselt, Hadewijch Van De Sijpe, is een persoonlijke vriendin van Beckers. Zij had mijn verklaring diezelfde dag nog opgevraagd bij het Comité P en alles aan Beckers verteld. Razend stormde hij mijn bureau binnen. Hij schold me de huid vol en nam me mijn functie als hoofd van de administratie af.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: