DNA-detectives helpen donor­kinderen hun biologische vader te vinden: 'Ik ben opgegroeid met leugens. Het voelt alsof ik niet volledig ben'

, door (jm)

146
dna1200

Lees alle artikels over donorkinderen op humo.be

'Als je niet eerlijk bent over de afkomst van je kinderen, doe je aan kindermishandeling'

ELS LEIJS (64) (Donor Detectives) «Ik heb me gespecialiseerd in familieonderzoek: het helpen van mensen die een familielid willen vinden. Ik werkte indertijd mee aan het televisieprogramma ‘Spoorloos’ en ben me in dat soort van opsporing blijven verdiepen. Ondertussen heb ik een groot netwerk over de hele wereld, en weet ik wat waar te vinden is in allerlei soorten archieven.»

In Nederland is Leijs de eerste erkende detective die donorkinderen via DNA-onderzoek helpt in de zoektocht naar hun biologische vader.

LEIJS «Ik ben er nu een tweetal jaar mee bezig. Er was flink wat studiewerk voor nodig: ik moest me helemaal inwerken in de wereld van het DNA. Maar dat had ik ervoor over, want tot voor kort waren de mogelijkheden voor zoekende donorkinderen beperkt. Als de donor anoniem was en de dossiers niet bewaard waren gebleven, moesten ze het proberen met oproepen in de media. Dat heeft in een enkel geval wel tot een succesvolle hereniging geleid, maar structureel leverde het niet veel op.»

Nu is er een nieuwe generatie DNA-testen. Leijs legt uit waarom die revolutionair zijn.

LEIJS «Het komt hierop neer: iedereen kan zijn DNA nu laten bepalen en het vergelijken met dat van andere mensen. Bovendien heb je zelfs geen bloedafname meer nodig voor een stukje DNA: wat wangslijm volstaat.

»Op het internet vind je een aantal labs waaraan een grote DNA-database is gekoppeld. Family Tree DNA, AncestryDNA en 23andMe zijn de bekendste. Je bezorgt zo’n lab een DNA-staal van jezelf, er wordt een profiel opgemaakt, en dat wordt vergeleken met alle andere profielen die in de database zitten. En vervolgens kun je een match hebben. Dat betekent dat je een stuk DNA gemeen hebt met iemand anders in de database, en dat jullie dus op de één of andere manier familie zijn. Het mooie is dat dat heel ver gaat. Als je bijvoorbeeld op zoek bent naar je vader, hoeft hij niet zélf in die database te zitten. Ook met pakweg een zoon van een zus van een neef van die vader is er een match. Zodra je zo’n match hebt, kun je met de hulp van die persoon via stamboomonderzoek de gemeenschappelijke voorouder zoeken. Vervolgens vlooi je diens stamboom helemaal uit. Dat is moeilijk en tijdrovend werk – het kan een jaar duren – maar als je dan uiteindelijk de vader van een donorkind vindt, is het dat meer dan waard.»

HUMO Het klinkt heel logisch. Maar hoe groot is de kans dat je in zo’n wereldwijde database een familielid van je vindt?

LEIJS «Die kans wordt elke dag groter, want steeds meer mensen laten hun DNA registreren. De database van AncestryDNA, bijvoorbeeld, bevat al meer dan vier miljoen profielen. Dat zijn gelukkig niet alleen donorkinderen. Ook mensen die geadopteerd werden, of vermoeden dat ze exotische roots hebben, of intensief bezig zijn met stamboomonderzoek, laten hun DNA registreren. En er zijn er ook die het louter uit nieuwsgierigheid doen, om te kijken waar ter wereld hun DNA zoal verspreid is.

»Er komen dagelijks mensen bij, en het is dus best mogelijk dat je nu geen match hebt, maar over drie jaar wél. Daarom vind ik het ook belangrijk dat zoveel mogelijk mensen hun DNA laten registreren, ook al hebben ze er zelf geen concreet belang bij. Ik kon bijvoorbeeld mijn schoonmoeder – intussen helaas overleden – overtuigen om een profiel aan te maken, en vorige week kreeg ik een bericht uit de Verenigde Staten: ‘Ik ben het kind van een donorvader, en ik heb een match met haar.’ Via de stamboom van mijn schoonmoeder kan ik dus iemand in Amerika misschien wel richting zijn biologische vader helpen. Dat is toch fantastisch?»

HUMO Is je DNA laten registreren wel verstandig in tijden waarin privacy een bedreigd goed is?

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: