'De jaren zestig': hoe The Beatles de wereld veroverden

, door (geert buelens)

33
the beatles 1200

'Ik denk dat ik ze eens ga uitnodigen om te zien wat voor jongens het eigenlijk zijn'

In 1963 hadden The Beatles met hun energieke liedjes behalve in het Verenigd Koninkrijk ook in Canada, Australië, Zuid-Afrika en een paar landen in West-Europa succes gehad. Wegens hun buitengewone platenverkoop hadden ze, als economisch wonder, zelfs de voorpagina van The Financial Times gehaald. In 1964 werden ze echter een wereldwijd fenomeen. In de wereld van de popcultuur betekende dat dat ze de Verenigde Staten veroverden: eerst met platen (op 18 januari haalden ze voor het eerst de Billboard-hitparade), in februari via ‘The Ed Sullivan Show’ op televisie en optredens in Washington D.C. en New York en, nadat ze begin april zowaar de vijf eerste plaatsen van de Billboard hadden bezet, via een uitgebreide tournee.

De ongekende internationale triomftocht van The Beatles laat onbelicht dat de wereld van de popmuziek in 1964 bepaald nog niet geglobaliseerd was. Veel landen hadden niet eens een hitparade en ook de in het Westen intussen courante single- en elpeeformaten waren nog niet overal de norm. In India, de Filipijnen en Indonesië, bijvoorbeeld, waren 78 toerenplaten nog heel courant omdat er geen elektriciteit voor nodig was. Dat verklaart wellicht ook waarom in de Filipijnen in 1964 het recordaantal van 21 Beatles-singles werd uitgebracht – veel liedjes die in de rest van de wereld alleen op lp te krijgen waren, konden op 78 toerenformaat een veel groter publiek bereiken. Ook in Mexico werden er in 1964 21 Beatles-singles uitgebracht – de lokale fans konden zich veelal geen lp’s veroorloven.

'In de handen van manager Brian Epstein waren ze omgetoverd tot nog altijd energieke en onweerstaanbare, maar ook knuffelbare jongens'

Gefrituurde hits

Hoe lokaal veel markten waren, blijkt ook uit de snelheid waarmee vrijwel overal in de wereld liedjes van The Beatles in de eigen taal werden gecoverd. Misschien is ‘naspelen’ overigens een correctere term: in Mexico (door de feestelijke accordeon) en Spanje (waar sommige liedjes een flamencobehandeling kregen) werden de songs weleens in plaatselijke stijlen uitgevoerd, maar veel vaker werden ze, zo goed en zo kwaad mogelijk, noot voor noot nagespeeld en nagezongen, waarbij alleen de tekst vertaald werd, soms overigens erg vrij. Dat ‘opnieuw frituren’ van Engelse liedjes, zoals de praktijk in Mexico werd genoemd, was uiteraard bedoeld om de lokale markt te beschermen. Internationale gewoonten, verwachtingspatronen en reacties verschilden soms dramatisch, ook bij liveoptredens. Terwijl The Beatles in eigen land vooral op de hormonen van jonge meisjes werkten, zaten er in Parijs bij hun eerste doortocht vooral jongens in de slechts gedeeltelijk gevulde zaal. Ze bleken ook beperkt onder de indruk van de melodieuze liedjes van Lennon en McCartney; pas bij rockers als ‘Twist and Shout’ werden ze enthousiast.

Ook de Amerikaanse doorbraak verliep minder vanzelfsprekend dan het vaak geciteerde en inderdaad verbluffende feit dat meer dan 73 miljoen Amerikanen hun eerste optreden bij Ed Sullivan hadden gezien, doet vermoeden. Capitol Records, nochtans in handen van het Britse EMI, dat al sloten geld aan het verdienen was met The Beatles, had meermaals geweigerd hun singles op de Amerikaanse markt te lanceren. ‘Please Please Me’ en ‘From Me to You’ evenals hun eerste Amerikaanse lp, ‘Introducing...The Beatles’, werden uiteindelijk uitgebracht door Vee-Jay, een zwart label dat pas in 1962 met de al snel immens populaire The Four Seasons voor het eerst een blanke act had getekend. De singles flopten echter, wat de Amerikaanse platenbonzen wellicht bevestigde in hun overtuiging dat Britse populaire muziek niets te zoeken had in de Verenigde Staten. Sinds de Tweede Wereldoorlog hadden weliswaar meer dan driehonderd liedjes met niet-Amerikaanse wortels de Billboard-hitlijst gehaald, maar in de meeste gevallen betrof het Latijns-Amerikaanse dansorkesten (zoals die van de Cubaan Pérez Prado) of wat in de Verenigde Staten werd ervaren als eendagsvliegen – Europese fenomenen zoals de Belgische Soeur Sourire, de Deense broertjes Jann & Kjeld, Cliff Richard met ‘Living Doll’ of Domenico Modugno met de monsterhit ‘Volare’. En zo wilde Ed Sullivan The Beatles aanvankelijk ook presenteren: eind oktober 1963 was hij op Heathrow toevallig getuige geweest van de hysterische wijze waarop Britse fans hun helden hadden onthaald na hun korte Zweedse tournee. Zo’n fenomeen kon de Amerikaanse tv-kijker misschien wel amuseren.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: