De staat van het klimaat: gaat de wereld naar de haaien of is het allemaal flauwe praat?

, door (tvs)

12
vrijbeeld

'Zelfs áls de opwarming zich doorzet, zal het nog honderden jaren duren voor Vlaanderen verzuipt'

1. Stijging van het zeeniveau

HUMO Waarom stijgt het zeeniveau?

Philippe Huybrechts (glacioloog aan de VUB en lid van het VN-klimaatpanel IPCC) «Voornamelijk door het afsmelten van ijskappen en gletsjers. Gletsjers zijn onze beste klimaatindicator. Ze reageren met vertraging op het klimaat van vijftig jaar geleden. Zelfs als de opwarming vandaag stopt, zullen ze zich nog kilometers terugtrekken alvorens te stabiliseren. Door de opwarming zullen heel wat van onze gletsjers onherroepelijk verdwijnen. Dat is spijtig, maar de gevolgen zijn niet zo dramatisch.

»Momenteel ligt er op aarde landijs met een equivalent van 65 meter zeeniveau: 56 meter op Antarctica, 7 meter in Groenland en ongeveer 25 centimeter aan berggletsjers en kleinere ijskappen. Dus als alle berggletsjers ter wereld afsmelten, stijgt het zeeniveau met 25 centimeter.»

HUMO Niet alleen de gletsjers smelten, maar ook de ijskappen.

Huybrechts «Ja, maar dat gaat heus niet zo snel. En smeltend zee-ijs heeft géén effect op het zeeniveau.»

Jacques van Nederpelt (landbouwkundige aan de universiteiten van Amsterdam en Utrecht) «Men gooit al het ijs ter wereld graag op één hoopje. Maar een ijsklontje dat in een vol glas water smelt, doet het glas niet overlopen. Dat is de wet van Archimedes. Alleen ijs dat op het land ligt en in zee terechtkomt, zoals de ijskappen van Groenland en Antarctica, voegt water aan de oceaan toe. De ijsmassa op Antarctica is kilometers dik en vele miljoenen kubieke kilometers in omvang. Die ijsmassa brokkelt voorlopig aan de randen af. Landinwaarts merken we het tegenovergestelde effect: door de opwarming van de dampkring valt daar meer sneeuw, waardoor de ijskap aangroeit.»

HUMO Onlangs zag ik in de krant een hertekende landkaart: Gent lag aan de zee en Nederland was zo goed als verdwenen. Hoe realistisch is dat?

Huybrechts «Als ik zulke dingen lees, dan denk ik: de opwarming van de aarde is op zich al erg genoeg, waarom moeten we ze ook nog overdrijven?

»Kijk, momenteel zitten we met een stijging van het zeeniveau van ongeveer 3,5 millimeter per jaar. Tegen 2100 zal de zeespiegel tussen de 30 en 80 centimeter gestegen zijn, maar daar beschermen we ons nu al tegen, door dijken te verhogen. Pas wanneer het water met meer dan drie meter stijgt, zullen grote rivieren als de Maas, de Rijn en de Schelde niet langer kunnen afwateren, waardoor ze zullen overstromen.

»Zelfs áls de opwarming van de aarde zich doorzet, wat nog altijd geen zekerheid is, dan zal het nog honderden jaren duren voor Vlaanderen verzuipt. De kans dat het nooit zover komt, lijkt mij groter.»

HUMO De stijging van de zeespiegel zorgt wel al voor problemen: in de Stille Zuidzee staat het water verschillende eilandbewoners al aan de lippen.

Huybrechts «Dat valt helaas niet meer te voorkomen. Een temperatuurstijging van 2 graden is te veel voor atollen die maar een halve meter boven het zeeniveau liggen. Ik vermoed dat ze tegen het einde van de eeuw worden ontruimd.»

Van Nederpelt «Die eilanden staan er beroerd voor, al wonen er maar een paar duizend mensen. Men zoomt er graag op in omdat de beelden erg dramatisch zijn, maar we moeten eerlijk zijn: op wereldschaal heeft dat niet zoveel te betekenen.»

2. Voedsel

Onze voedselproductie is erg gevoelig voor de klimaatverandering. Regen, droogte, hittegolven, vriesperiodes en overstromingen beïnvloeden de oogst of de groei van de veestapel. Internationale rapporten waarschuwen al langer voor een dreigende instabiliteit in onze voedselproductie.

Richard Tol (hoogleraar klimaateconomie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en sinds 1994 lid van het VN-klimaatpanel IPCC) «Dat is een negatieve boodschap, terwijl de laatste modellen net positief zijn: ze tonen aan dat de voedselopbrengst onder invloed van een gemiddelde klimaatverandering zal toenemen. Dat komt door de zogenaamde CO2-bemesting: meer CO2 in de lucht doet planten sneller groeien en maakt ze water-efficiënter. Dezelfde modellen laten ook zien dat de negatieve gevolgen van de klimaatverandering de positieve gevolgen van de CO2-bemesting pas op het einde van deze eeuw zullen tenietdoen. Op de korte termijn hebben we dus niets te vrezen.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: