Van Bob Dylan tot Killer Mike: Humo's top 50 beste protestsongs van vijftig jaar muzikaal verzet

, door (vvp)

1

De jaren 60

1. Bob Dylan – ‘Blowin’ in the Wind’ (1963)

2. Nina Simone – ‘Mississippi Goddam’ (1964)

3. John Coltrane – ‘Alabama’ (1963)

4. The Rolling Stones – ‘Gimme Shelter’ (1969)

5. Sam Cooke – ‘A Change Is Gonna Come’ (1964)

6. The Staple Singers – ‘Freedom Highway’ (1965)

7. Creedence Clearwater Revival – ‘Fortunate Son’ (1969)

8. Aretha Franklin – ‘Respect’ (1967)

9. Buffalo Springfield – ‘For What It’s Worth’ (1966)

10. Sly And The Family Stone – ‘Don’t Call Me Nigger, Whitey’ (1969)

Luister hier naar de lijst:

De plek waar de rebellerende jeugd in de vroege jaren 60 zijn gedachten bij elkaar raapte, was New York – zo rond MacDougal en Bleecker Street. Jonge, geëngageerde gitaarminnaars als Pete Seeger, Dave Van Ronk en Joan Baez bestudeerden er de muziek van Woody Guthrie en discussieerden over de corrupte regering, het welig tierende racisme en de harteloze oudere generatie. Ze schreven muziek bij de vleet, al heeft de geschiedenis vooral één figuur onthouden: Bob Dylan. Zelf deed hij er later erg blasé over, maar als je ‘Masters of War’, ‘The Times They Are A-Changin’’ en ‘A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ hebt geschreven, hoef je niet te zeuren als je het etiket ‘protestzanger’ opgeplakt krijgt. Dé hymne van de tegencultuur was natuurlijk ‘Blowin’ in the Wind’ (op 1), dat perfect het idealisme en de hoop van de sixties kids verwoordt.

Even ging het goed in de golden sixties. De Summer of Love waaide over heel de wereld, in Parijs werd duchtig revolutie gepleegd, iedereen stak zijn vuist omhoog. Wanneer liep het mis? Volgens sommigen: tijdens het Altamont-concert van The Rolling Stones, toen één dag na de release van het machtige ‘Gimme Shelter’ (op 4) hoop omsloeg in geweld. En anders wel toen Amerika Vietnam in de fik stak – of beter: toen bleek hoe uitzichtloos die oorlog wel was. Er zijn zo’n slordige tien miljoen nummers over geschreven, maar het beste anti-Vietnam-nummer vindt u op 7: Creedence Clearwater Revival haalde in ‘Fortunate Son’ de hypocrisie van de heersende klasse door de mangel. ‘Het zijn de rijken die oorlogen beginnen en de armen die ze mogen afmaken,’ aldus John Fogerty. Dat ‘For What It’s Worth’ van Buffalo Springfield (op 9) over Vietnam gaat, zoals algemeen wordt aangenomen, klopt dan weer niet: het gaat over de clash tussen politie en jongeren op de Sunset Strip in L.A.

In de VS streed de burgerrechtenbeweging voor gelijkheid tussen blank en zwart. De tegengestelde houdingen van leiders Martin Luther King en Malcolm X werden belichaamd door onze nummers 5 en 2. ‘A Change Is Gonna Come’ van Sam Cooke – de spirituele voorloper van Kendrick Lamars ‘Alright’ – verklankte de hoop van King, Nina Simones verpletterende ‘Mississippi Goddamn’ verwoordde de woede van Malcolm X. Toen King en de zijnen hun beroemde mars van Selma naar Washington inzetten, deden ze dat op de hemelse tonen van The Staple Singers (op 6). ‘Made up my mind / And I won’t turn around’.

De jazz had geen woorden nodig. Miles Davis was een beroemde pleitbezorger van de zwarte zaak, Charles Mingus maakte een gouverneur belachelijk die voor segregatie pleitte en zelfs de spirituele John Coltrane liet zich verleiden tot een politiek statement met ‘Alabama’ (op 3), over een bomaanslag op een kerk waarbij enkele zwarte meisjes omkwamen.

Aretha Franklin eiste ‘Respect’ (op 8), James Brown said it loud, ‘I’m black and proud’. En de veranderende houding van de zwarte gemeenschap kon je terugvinden in de muzikale evolutie van Sly And The Family Stone. In het begin ijverden zij voor bloemen in het haar en handjes vasthouden. ‘Don’t hate the black / Don’t hate the white / If you get bitten / Just hate the bite’, klonk het in 1968. Amper één jaar later was de toon anders: ‘Don’t Call Me Nigger, Whitey’. Hun upbeat soul maakte plaats voor psychedelische funk, die Sly Stone in de jaren 70 zou perfectioneren met ‘There’s a Riot Goin’ On’ – een donkerder geluid voor een donkerder tijdperk.

De jaren 70

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: