De 7 Hoofdzonden: Jacques Brel, veertig jaar na zijn dood

, door (yd)

51

'Op de vraag of hij wist dat roken slecht was voor zijn gezondheid, antwoordde hij: 'Ach, leven is ook heel slecht voor de gezondheid''

Serendipiteit, het bestaat. Terwijl ik op de roltrap sta in Antwerpen Centraal, op weg naar de Thalys voor Parijs, zie ik Filip Jordens, veruit de beste hedendaagse Brel-vertolker, voor mij op de trein naar Brussel stappen. ‘Da’s straf,’ stuur ik hem een berichtje, ‘ik ben net op weg naar Todd, de biograaf van Brel’.

‘Nog straffer,’ stuurt hij terug, ‘ik ben onderweg naar de repetitie van ‘L’homme de la Mancha’.’ In die musical stond Brel de laatste keer op de planken. Ik vertel het een paar uur later aan Olivier Todd, in zijn appartementje aan de Place Saint-Sulpice, maar hij heeft nog nooit van Filip Jordens gehoord.

Olivier Todd «De enige Nederlandstalige die ik ken en die de passie van Brel benaderde in haar vertalingen, was Liesbeth List. Hoe gaat het met haar?»

HUMO Ik vrees dat ze inmiddels dement is en in een verzorgingstehuis woont.

Todd «Ah bon. Dat is het noodlot van iemand die redelijk gezond 88 wordt: zowat iedereen die je ooit kende, trilt ondertussen van parkinson, zit dement in een tehuis of is al dood.»

HUMO Brel zelf was bang voor biografen als u. Hij schreef ooit: ‘Ik zie hen al staan. Is hij nog warm, of is hij al koud? Ze openen mijn kasten, en verkneukelen zich al om mijn liefdesbrieven te lezen.’

Todd «En ik was bang voor hem. Ik schreef over nationale en internationale politiek, ik ben nog correspondent in Vietnam geweest. Toen ik als hoofdredacteur van L’Express ontslagen werd door de nieuwe eigenaar, ging ik op zoek naar werk. Uitgever Robert Laffont, die de teksten van Brel uitgaf, stelde me voor om zijn biografie te maken. Het enige stuk dat ik tot dan toe over muziek had geschreven, was een recensie van de debuterende Johnny Hallyday, waarin ik schreef dat de man geen enkele toekomst had (lacht).

»Brels vrouw Miche en dochter France, die tot vandaag zijn nalatenschap beheert, gingen akkoord, al had ik hen verwittigd dat ik niet in staat zou zijn tot een hagiografie. Mijn eerste contact met Brel, jaren eerder, was niet al te best verlopen. Hij had de gewoonte aangenomen om tegen journalisten zomaar wat te zeggen. Dat deed hij met mij ook. Toen hij me vertelde dat volgens hem ‘een man alleen maar een vrouw was die niet huilde’ werd ik het beu. Ik stond op en zei: ‘Dit gaat nooit werken, u vertelt alleen banaliteiten, prettige dag nog.’ Toen werd hij voor het eerst ernstig en verdween de pose: ‘Wat wil je dan?’ ‘Een zo eerlijk mogelijk gesprek.’ Toen zijn we opnieuw begonnen, en groeide er wederzijds respect.

»De jaren waarin ik zijn leven van Brussel over Parijs tot de Markiezeneilanden reconstrueerde, horen bij de beste van mijn leven. Ik zou het boek vandaag anders opbouwen, maar ik zou geen feiten moeten veranderen. Ik ben inmiddels wel achter de juiste leeftijd van Miche Brel gekomen. Die heeft ze altijd koppig verborgen gehouden, maar ik ben te veel gentleman om dat nog te gaan verraden (lacht).»

WOEDE

HUMO Brel leek vaak woedend, ook op de scène.

Todd «Hij kon onwaarschijnlijk beminnelijk zijn, maar op andere momenten ook onwaarschijnlijk nijdig en irritant. Hij kon verschrikkelijk van zich afbijten als er dingen gebeurden tegen zijn zin. Hij heeft bijvoorbeeld nooit een cover gezongen, of materiaal van iemand anders, alles moest zijn zoals hij het wou, of het zat er bovenarms op. Maar net die drang naar perfectie maakt hem zo uniek in de geschiedenis van het Franse chanson. Hij leefde in ons tijdperk, maar tegelijk stond hij daarboven, hij blijft universeel, ook nu nog.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: