Lachen met de politiek kan ernstige gevolgen hebben: satiricus Bassem Youssef op de vlucht

, door (marco visscher)

3

'Zet uw premier Michel in Egypte, en hij wordt misschien even slecht en totalitair'

Tijdens de opstanden in Caïro in 2011 trok Bassem Youssef (44) naar het Tahrirplein. Hij was arts en wegens het geweld waren er meer dan genoeg wonden om te helen. Wanneer Youssef ’s avonds thuiskwam en de televisie aanzette, zag hij hoe de Egyptische staatsmedia een loopje namen met de waarheid. ‘De demonstranten worden betaald door buitenlandse mogendheden als Hamas, de zionisten en de CIA,’ klonk het. ‘Ik wilde hun leugens doorprikken,’ blikt hij terug.

Vanuit zijn washok nam Youssef filmpjes op waarin hij commentaar gaf op het nieuws. Vlijmscherp, spottend, bijtend. Hij zette de filmpjes op YouTube en hoopte een paar honderd mensen te bereiken, misschien wel duizend met wat geluk. Het werden er miljoenen. Youssef kreeg een eigen programma bij een onafhankelijke tv-zender, waarmee hij op z’n hoogtepunt 30 miljoen kijkers trok, ongeveer een derde van de hele Egyptische bevolking. Hij werd al snel ‘de Jon Stewart van Egypte’ genoemd, naar Amerika’s populairste satiricus, die jarenlang ‘The Daily Show’ presenteerde.

Maar de regering was minder gecharmeerd door zijn humor. Youssef zou de openbare orde verstoren en de islam beledigen. Er werd een arrestatiebevel uitgevaardigd, waarop hij zichzelf aangaf en weer werd vrijgelaten op borgtocht. Maar toen generaal Al-Sisi aan de macht kwam, liep de druk op. De rechter bande satirische televisieprogramma’s en in november 2014 vluchtte Youssef op advies van zijn advocaten het land uit.

Een stormachtige opkomst, gevolgd door een vertrek via de achterdeur: Bassem Youssef werd een symbool voor de Arabische Lente, die zo hoopvol begon, maar jammerlijk faalde. In zijn nieuwe thuisland de Verenigde Staten, waar zijn gezin hem naartoe volgde, schreef hij het boek ‘Revolution for Dummies’ en probeert hij een carrière op te bouwen als satiricus.

HUMO Weinig mensen zullen het Midden-Oosten in verband brengen met satire.

BASSEM YOUSSEF «Dat begrijp ik, maar dat geldt ook voor Noord-Korea. Toch beschikken de Arabieren – en wellicht ook de Noord-Koreanen – over de nodige humor. Ze hebben alleen de pech dat ze worden gecensureerd door afschuwelijke regimes.»

HUMO Wat verstaat u onder satire?

YOUSSEF «Satire is de kunst van het beledigen, van anderen belachelijk te maken. Ik richt mijn pijlen graag op de machthebbers.»

HUMO Die houden helaas niet altijd van satire, zo hebt u gemerkt.

YOUSSEF «In een échte democratie beseffen politici dat ze zijn verkozen door burgers en dat ze die burgers moeten dienen. Dat besef is geheel afwezig bij autoritaire leiders, overal ter wereld.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: