Cinema Canvas: de Oliver Stone in Adil El Arbi

, door (tr)

8
vrij

'Ik blijf in Hollywood zolang ik aan een project werk, maar daarna ben ik altijd meteen weer weg'

HUMO Ik had van jou eerder ‘Scarface’ verwacht, om eerlijk te zijn.

Adil El Arbi «Oliver Stone heeft ook het scenario van ‘Scarface’ geschreven, dus je zit er niet ver naast. Maar ‘JFK’ blijft voor mij Stones beste. Al toen ik klein was, besefte ik: ‘Dit is supergraaf.’ Ook al bestaat het grootste deel van de film dan uit lange dialogen die ik toen nog niet allemaal even goed begreep (lacht). Daardoor kon ik de film dan later wel weer terugzien en steeds nieuwe dingen blijven ontdekken. ‘JFK’ is voor mij echt het summum van regie en scenario. Mijn eeuwige numero uno

HUMO Oliver Stone zelf vindt ‘JFK’ ook zijn beste film.

El Arbi «Hij heeft gelijk (lacht). De moord op Kennedy blijft ook fascineren, hè. Ik ben sowieso heel geïnteresseerd in geschiedenis, en dan vooral de Amerikaanse. Die moord was een beetje het 9/11 van de jaren 60: iedereen wist wat er gebeurd was, en de impact ervan ging toen ook al de wereld rond.»

HUMO Is het ook zo’n film waar je als regisseur vol bewondering naar kan gapen?

El Arbi «Zeker, want Stone gebruikt in ‘JFK’ ongeveer alle visuele technieken die je toen in Hollywood kon vinden. De belichting is supermooi, en apart: hij heeft op zowat alle verschillende materialen gefilmd die voorhanden waren – van 16 millimeterfilm tot het guerilla-achtige Super 8. Dat zorgt ervoor dat het ook visueel spettert: Stone heeft voor ‘JFK’ niet zomaar de Oscar voor Cinematografie gekregen, voor het beste camerawerk. En dan is er nog de gewéldige montage. Bij verschijnen verbrak die zelfs het wereldrecord van aantal cuts in één film. En dat voor een prent met vooral dialoog. Daar hebben Bilall (Fallah, red.) en ik een zwak voor, want wij monteren onze films nog altijd zelf.»

HUMO Je zegt het zelf: ‘JFK’ bestaat vooral uit dialoog. Nog een reden waarom de film een beetje een verrassende keuze is voor jou: veel actie zit er niet in.

El Arbi «Maar je vóélt wel een constante spanning. De hele film lang hangt het gevoel in de lucht dat er iets te gebeuren staat, en het is die sfeer waar ik zo van hou. Die genre-elementen hebben Bilall en ik trouwens al een paar keer proberen mee te nemen in onze eigen films.

»Al onze films zijn eigenlijk een poging om onze eigen versie te maken van ‘JFK’ (lacht). Met de ene film lukte dat al wat beter dan met de andere. ‘Image’, ons debuut, was er al heel erg door beïnvloed: een controversieel thema, gekoppeld aan politiek en het gebruik van archiefbeelden. ‘Black’ was een iets minder duidelijke hommage, maar daar hebben we dan weer subtiel die onderhuidse spanning proberen over te nemen. Zelfs in ‘Patser’ kan je verwijzingen zien: de manier waarop we die archiefbeelden gebruikten om de cokewereld in Antwerpen te schetsen: dat is rechtstreeks geïnspireerd door ‘JFK’.»

HUMO Geloof je zelf in de complottheorieën waarrond de film draait?

El Arbi «Ik geloof in elk geval niet het officiële verhaal dat er maar één schutter was, en dat Lee Harvey Oswald het gewoon op een dag in z’n hoofd kreeg om op de president van de Verenigde Staten te gaan schieten. Ik ben ervan overtuigd dat er één of ander complot achter de moord schuilt, al hoeft het daarom niet het complot te zijn dat je in ‘JFK’ ziet. Maar het officiële verhaal is sowieso bullshit, denk ik. De waarheid ligt wellicht ergens tussen de twee verhalen in.

»Stone heeft ook nooit beweerd dat de versie van de feiten die hij toont de waarheid zou zijn. Zoals hij zelf zei: de officiële theorie is een mythe, en hij countert die gewoon met een andere mythe. Fantasie en feiten lopen de hele tijd vrij door elkaar, maar de film heeft er wel voor gezorgd dat mensen informatie gingen eisen bij de regering en documenten over de moord gingen opvragen. Dat heb ik altijd onthouden: hoe films ook buiten de cinema iets teweeg kunnen brengen en discussies kunnen opwekken. Dat hebben wij ook geprobeerd met ‘Patser’: wat je daar ziet, is allemaal echt gebeurd, al hebben wij er dan onze eigen versie van gemaakt.»

HUMO Eén dag voor ‘JFK’ op Canvas komt, wordt ‘Image’ nog eens uitgezonden op VIER. Hoe kijken jij en Bilall vandaag terug op jullie eerste film? Trots of toch met wat schroom?

El Arbi «In elk geval niet met trots. We zijn eigenlijk nooit trots geweest op ‘Image’ (lacht). Al toen we bezig waren met de montage, zeiden we tegen elkaar: ‘Shit, we hebben het dik verknald.’ Er zitten gewoon te veel fouten in. We kunnen die film zelf nog altijd niet terugzien: we zouden ons te veel ergeren. Soms hebben Bilall en ik het nog over ‘het Image-syndroom’, wanneer we een fout dreigen te maken. Maar we hebben veel geleerd uit die fouten. ‘Black’ kan ik wel al bekijken zonder me te hard op te winden. Toen we ‘Image’ maakten, was ik ook nog maar 23, hè. Ik zie het zo: liever een film verknallen die maar 120.000 euro heeft gekost dan één die veel duurder is (lacht).»

HUMO Hoe hard gaat het jullie voor de wind nu ‘Patser’ zo’n succes werd bij ons?

El Arbi «We zijn nu druk bezig met ‘Patsers’ te schrijven, het vervolg op ‘Patser’. En binnenkort vertrekken we weer naar Amerika voor een nieuwe reeks meetings over ‘Bad Boys 3’: hopelijk krijgen we nu definitief groen licht.»

HUMO Hoe waren de Amerikaanse reacties op ‘Patser’? Er hing veel vanaf voor jullie.

El Arbi «Dat weten we nog niet zeker: de film is er nog niet officieel uitgekomen. Sommige mensen met wie we samenwerken, hebben hem wel al gezien. Jerry Bruckheimer bijvoorbeeld, de producent van ‘Bad Boys’. Hij was heel enthousiast. Een opluchting, want als hij ‘Patser’ écht kak had gevonden, had hij wellicht niet lang getwijfeld om iemand anders te zoeken voor zijn film (lacht).»

HUMO Staan er nog Amerikaanse projecten op stapel?

El Arbi «Er hangen een heleboel dingen in de lucht, maar het is te gevaarlijk om daar nu al iets over te zeggen – de kans dat ze niet doorgaan is nog even groot dan de kans dat ze lukken.»

HUMO Dus je verhuist nog niet meteen naar Hollywood?

El Arbi «O nee, dat ben ik ook niet van plan. Ik blijf in Hollywood zolang Bilall en ik aan een project werken, maar daarna ben ik altijd meteen weer weg. Het blijft een speciaal land, Amerika. En het is geen plaats waar ik mezelf ooit fulltime zie wonen. Voor mij mag het soms wat normaler (lacht). Bij Bilall ligt dat anders, denk ik: hij vindt Los Angeles nog altijd heel cool. Ik vind dat het soms ook gezond kan zijn om wat afstand te bewaren en er vanop een afstand naar te kijken.»

HUMO Liever Antwerpen dan?

El Arbi «Liever Antwerpen. Of Marokko, dat zie ik ook nog zitten.»

Humo 4060/25 van 26 juni 2018

Dit artikel verscheen in:

HUMO van dinsdag 26 juni 2018

Lees alle reportages

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: