SP.A'er Bert Anciaux: 'Ik heb in mijn jeugd heel nare dingen meegemaakt, die nog altijd mijn angsten bepalen'

, door (yd)

12

We worden gadegeslagen door een vijftigtal senioren, terwijl we praten in de tuin van de Overbron, het eerste Nederlandstalige woon-zorgcentrum in Brussel. Bert Anciaux (58) is er gedelegeerd bestuurder, sinds hij niet meer voltijds politicus is.

Bert Anciaux «Sommigen zeggen me dat ik nog nuttig kan zijn in de politiek, en anderen, onder wie mijn vrouw Damienne, zeggen me al jaren dat ik ermee moet stoppen. Met die twee adviezen leef ik nu al een paar jaar. Tot mijn grote verbazing denken een paar enkelingen nog altijd dat de slinger vroeg of laat weer de andere richting uitgaat. Dat heb ik zelf te lang geloofd. Je hebt nu andere en betere politici. Mocht ik ooit de kans krijgen om staatssecretaris voor het Gevangeniswezen te worden, dan zou mijn laatste politieke droom in vervulling gaan, maar ik weet dat het nooit zal gebeuren. (Schouderophalend) Dat is ook goed.»

HUMO Ik hoor bijna onthechtheid. Bent u older, sadder and wiser geworden?

Anciaux «Ik ben veranderd, maar de politiek is dat nog meer. De stiel is minder prettig dan twintig jaar geleden. Politiek is nooit voor koorknapen geweest, maar vandaag wordt het wel erg hard gespeeld. Ik heb ook de indruk dat we vroeger meer op langere termijn werkten, terwijl ze nu met tien tweets per dag hun score in de peilingen de hoogte in proberen te krijgen. Het onmiddellijke gewin telt. Niemand durft nog tegen de stroom in te gaan. Neem het gevangeniswezen: mensen schrikken ervan dat ex-gedetineerden soms als geradicaliseerde wandelende tijdbommen buitenkomen. Hoeft dat te verbazen als je mensen in overvolle cellen propt, zonder veel begeleiding? Iedereen die één boek over criminologie heeft gelezen, weet dat je moet investeren in gevangenissen en in re-integratie, maar o wee de politicus die dat durft te zeggen, want een korst droog brood is nog te goed voor wie iets heeft uitgespookt. Het zijn net de landen met het grootste aantal gevangenen die ook het onveiligst zijn. De meeste politici weten dat, maar bijna niemand durft het nog te zeggen.»

HUMO Vroeger kon je onpopulaire maatregelen nemen en verloor je hooguit 2 procent in de verkiezingen. Vandaag worden mensen vanuit het niets president van de VS of Frankrijk. Politici zijn panisch voor de kiezer geworden.

Anciaux «De politiek maakt de kiezer, niet omgekeerd, dus die valt niets te verwijten. Het is moeilijker geworden om je boodschap over te brengen en discussies verzanden vaak in een welles-nietesspelletje, maar ik blijf geloven dat je mensen kunt overtuigen van een goed beleid, zelfs als het minder populair klinkt. Alleen hebben zowat alle politieke partijen dat geloof verloren. Trump is een leuk snoepje voor de media en hij weet te entertainen, maar hij is toch vooral president geworden omdat de tegenstand niet veel voorstelde. Hoe kon een man van Wall Street de arme blanken overtuigen dat uitgerekend hij het best hun belangen kan verdedigen? Omdat hij er brutaal voor uitkwam dat hij een rijke stinkerd is, terwijl de anderen vooral hypocriet overkwamen. Mensen zijn kritischer, bozer en zelfverzekerder dan vroeger, maar ze zoeken nog steeds bezielende verhalen. Die worden schaars, dus krijgen de verhalen die inspelen op angst en ongerustheid de bovenhand.»

HUMO Wat houdt u tegen om een bezielend verhaal te brengen?

Anciaux «Ik probeer anderen daarbij te helpen. (Stil) Ik word ook sneller moe dan vroeger. Mijn energie blijkt niet onuitputtelijk te zijn, besef ik sinds kort. Het heeft ook te maken met mijn kinderen, die bepaalde dingen absoluut niet belangrijk vinden, of zelfs achterhaald. Een tekenend detail: ik kan me doodergeren aan de afkorting ‘BXL’ voor Brussel, omdat die wijst op de weer sterker wordende verfransing van de hoofdstad. Ik zie mijn kinderen dan denken: waar jij je druk over maakt. Mijn verontwaardiging is niet weg, maar ik wil ook niet verzuren in de politiek, zoals nogal wat oudere collega’s.»

HUMO U had, net als Steve Stevaert, de politiek nodig om graag gezien te worden.

Anciaux «Bij Steve Stevaert was dat extreem, en ik ben ervan overtuigd dat je daar ook de reden voor zijn zelfmoord moet zoeken. Maar ik heb dat ook altijd gehad, ja. Volgens Damienne ben ik depressief geweest na 2009, toen ik me niet gewaardeerd voelde bij mijn nieuwe partij (de SP.A, red.). Ik moest me erbij neerleggen dat ik niet langer een hoofdrol speelde, wat ik in mijn carrière waarschijnlijk te veel heb gedaan. Ik was voorzitter en ik deed wat ik wilde. Nu heb ik vrede met mijn situatie, maar het heeft me toch een paar jaar gekost om die te aanvaarden.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: