Reis rond de wereld in 80 hittegolven: 'Als we niks doen, worden zomers met temperaturen boven de 40 graden over twintig jaar de nieuwe norm'

, door (mvs)

114

Grote bosbranden in Noorwegen en Zweden, hittegolven in Groot-Brittannië, Japan en Canada, temperaturen van 48,9 graden in Californië en meer dan 51 graden in Algerije. Een groot deel van de wereld kreunt onder een loden hitte, maar uitzonderlijk is dat niet. Een reis rond de wereld in 80 hittegolven!

'In 2003 werd in Portugal de hoogste temperatuur in Europa gemeten: 47,4 graden Celsius'

Europa 2003: 70.000 doden

Wat we nu meemaken, is klein bier vergeleken met wat Europa in 2003 te verteren kreeg. De hittegolf die ons toen in de maanden juli en augustus in haar greep hield, staat bekend als de grootste natuurramp in Europa in de moderne geschiedenis. Liefst 70.000 mensen lieten het leven in de warmste zomer sinds het beruchte ‘grote zonnejaar’ 1540. In Duitsland werden de Elbe en de Donau onbevaarbaar omdat het water te laag stond, in Nederland braken enkele natuurlijke dijken omdat ze volledig waren uitgedroogd en in Portugal braken gigantische bosbranden uit, waarbij liefst 10 procent van de bossen werd verwoest. Nog in Portugal werd die zomer de hoogste temperatuur van Europa genoteerd: op 1 augustus mat het weerstation in Amareleja een temperatuur van 47,4 graden Celsius, de hoogste die deze eeuw in Europa werd gemeten. Zelfs in het doorgaans frisse Zwitserland steeg de temperatuur in het kanton Graubünden naar 41,5 graden. Handig voor wie een kaasfondue had gepland, maar de hitte deed ook de gletsjers in de Alpen afsmelten, wat een resem lawines en overstromingen veroorzaakte.

Frankrijk werd het zwaarst getroffen. Daar kostte de hitte het leven aan bijna 15.000 mensen, vooral ouderen. Het hoogtepunt van de hittegolf viel in de maand augustus, net het moment waarop veel Fransen met vakantie zijn, dus ook artsen, hulpverleners en politici. Veel kwetsbare ouderen bleven achter zonder dat iemand zich om hen bekommerde. En omdat men in het noorden van het land doorgaans geen hete zomers kent, waren huizen en bejaardenhomes er niet met airconditioning uitgerust. In Parijs vielen er zoveel doden dat begin september 57 lichamen werden gecremeerd die nog niet eens waren geïdentificeerd. Premier Raffarin doorspartelde de crisis, maar zijn minister van Volksgezondheid moest wel opstappen. De man had het niet nodig geacht zijn ongetwijfeld welverdiende vakantie te onderbreken voor de noodsituatie.

De Franse wijnboeren juichten wel: door de hitte droogden de druiven uit, waardoor het sap veel geconcentreerder was, met een vroege oogst en een uitzonderlijk goed wijnjaar tot gevolg.

De zomer van 2003 geeft ons ook een idee van wat ons nog wacht. Stephen Belcher, hoofdwetenschapper van de Britse meteorologische dienst, schetste vorige week in het BBC-programma ‘Newsnight’ een weinig vrolijkmakend toekomstbeeld. ‘Een droge en bloedhete zomer zoals die van 2003 zal tegen 2040 de ‘gewone’ zomer worden in Europa als de klimaatopwarming zich doorzet. En volgens onze berekeningen wijst niets op het tegendeel.’

'In 2010 veroorzaakte de droogte zoveel bosbranden in Rusland dat de smog de zichtbaarheid tot enkele meters beperkte.'

Rusland 2010: giftige lucht door bosbranden

Bijna even dodelijk was de hittegolf die in 2010 het westen van Rusland trof. Gedurende de hele zomer steeg het kwik soms tot 38 graden. De hoogste temperatuur werd gemeten in de zuidwestelijke republiek Kalmukkië: 44 graden. De aanhoudende droogte zorgde ook voor enorme bosbranden die, samen met de toegenomen smog, ernstige luchtvervuiling veroorzaakte. In steden hing een sterke brandgeur en op sommige plekken was het zicht door de giftige mist tot een paar meter beperkt.

Bewoners werd aangeraden ramen en deuren dicht te houden, maar met temperaturen die overdag tot 38 graden opliepen, werd dat advies massaal in de wind geslagen. Uiteindelijk zouden 56.000 mensen sterven als gevolg van de giftige smog, uitdroging, overhitting of omdat ze in een bosbrand bleven. Opmerkelijk: duizenden Russen lieten ook het leven doordat ze stomdronken of getroffen door een zonneslag verkoeling zochten in rivieren of zwembaden.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: