Nooit meer alleen: Humo sprak met acteur Stefaan Degand, filosoof Johan Braeckman en schrijfster Johanna Spaey over eenzaamheid

© Anton Coene

, door (kd)

243

'Toen Julie gestorven was, had ik twee keuzes: met de gordijnen dicht in volstrekte eenzaamheid leven, of handelen. Ik heb voor het tweede gekozen'

Eenzaamheid heeft dezelfde impact op onze gezondheid als 15 sigaretten per dag roken en kan leiden tot depressie en zelfdoding. Risico’s waaraan bijna de helft van de Belgen blootgesteld wordt: uit de resultaten van het Nationaal Geluksonderzoek, die begin juli gepubliceerd werden, bleek dat 46 procent van de Belgen zich ‘soms tot altijd’ eenzaam voelt. Opvallend: Belgen tussen de 20 en 34 jaar voelen zich het meest eenzaam (54,5 procent), op de voet gevolgd door de 35- tot 50-jarigen (53 procent). In tegenstelling tot wat vaak aangenomen wordt, blijken 70-plussers het minst last te hebben van eenzaamheid (28,3 procent).

HUMO Is die eenzaamheid bij jongeren te wijten aan sociale media, waarbij online contacten échte contacten vervangen hebben? Zie jij studenten na de les naar hun smartphone grijpen in plaats van een praatje te slaan, Johan?

JOHAN BRAECKMAN «Ze zijn zelfs tíjdens de les met hun smartphone bezig. Ze laten hun vrienden weten hoe interessant de les is, denk ik dan: ‘Kom snel af!’ (lacht)

»Of studenten zo eenzaam zijn, weet ik niet. We hebben geen nauw contact. De groepen zijn doorgaans te groot, en ondertussen is er ook een leeftijdskloof. Ik ga niet meer naar studentencafés, omdat ík me daar eenzaam zou voelen.»

HUMO Stefaan Degand, ben jij bang dat je dochter opgroeit in een wereld waar jongeren geen aansluiting meer vinden bij elkaar?

STEFAAN DEGAND «Mila is 3 jaar, ik heb daar nog niet over nagedacht. Maar ik heb een hekel aan sociale media, omdat mensen daardoor niet meer openstaan voor hun omgeving en de gevoeligheden van een ander. Hun ogen zijn voortdurend op een scherm gericht. Koppels die op restaurant meer met hun smartphone bezig zijn dan met elkaar: gruwelijk. En hoe kun je nu een concert beleven als je niet kijkt of luistert? Als ik in het theater iemand mails zie checken, stop ik met spelen. Hoe onbeleefd! Ik zal beleefdheid er bij Mila instampen.»

JOHANNA SPAEY «Ik ben totaal niet verslingerd aan sociale media.»

BRAECKMAN «Ik deel Stefaans ergernis als mensen in gezelschap met hun smartphone bezig zijn. Maar ik aarzel om uitspraken te doen over doorgeschoten individualisering. Daar hebben we nog geen duidelijke bewijzen voor. Mensen hebben meer autonomie en eisen die ook op: ‘Het is mijn leven en ik doe ermee wat ik wil!’ Onderzoek toont ook aan dat we gevoeliger zijn voor andermans leed. De misdaad daalt, de betrokkenheid stijgt.

»Ook uit internationale studies blijkt dat jongeren zich het meest eenzaam voelen. Jonge mensen die hun identiteit nog zoeken, of nog niemand kennen die hen ziet zoals ze echt zijn, zullen sneller zeggen dat ze eenzaam zijn. Maar of dat meer voorkomt dan vroeger, is lastig te onderzoeken. Al is het door de complexere wereld nu misschien wel moeilijker om ergens in te passen.

»Ik heb mij de laatste maanden verdiept in Mary Shelleys ‘Frankenstein’, het verhaal van de wetenschapper die een monster creëert. Dat monster is één van de grootste literaire uitbeeldingen van eenzaamheid. Er is niemand in zijn soort, zijn eigen schepper wil er niets meer mee te maken hebben, hij doolt alleen rond. Hij wordt niet erkend als wie of wat hij is. Dat is de kern van eenzaamheid: het onbegrip van anderen voor wie of wat je bent.»

SPAEY «Soms ligt het aan jezelf. Je kunt zo afgesloten zijn van de werkelijkheid, dat je niet meer ziet dat er mensen zijn die je begrijpen. Jongeren zijn nog erg op zichzelf gericht. Misschien maken ze zich daardoor ontoegankelijk voor anderen.»

HUMO Volgens psycholoog Luc Goossens worden verwachtingen die je vóór je 30ste hebt over relaties, werk en kinderen vaak niet ingelost. Dat levert teleurstelling op. Oudere mensen zijn autonomer en hebben standvastigere relaties opgebouwd. Voelden jullie zich als twintiger eenzamer dan nu?

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: