10 jaar na de bankencrisis: hoe veilig is uw geld? In gesprek met ex-premier Yves Leterme, bankier Peter Vanden Houte en professor Koen Schoors

© Anton Coene

, door (rl)

6

'Er hangt vandaag weer een sfeer van hebzucht zoals aan de vooravond van de vorige crisis'

De eerste herfstweekends van 2008 waren de zenuwslopendste uit de politieke carrière van toenmalig eerste minister Yves Leterme. Onder zware tijdsdruk werkte zijn regering aan oplossingen die België moesten behoeden voor de totale chaos. Die konden niet bij iedereen op applaus rekenen. De Gentse professor Koen Schoors, dé bankenspecialist van Vlaanderen, uitte scherpe kritiek. Bij ING had hoofdeconoom Peter Vanden Houte het onheil al van ver zien aankomen. De banken vierden al jaren feest met de handel van als obligaties verpakte hypotheken (CDO’s). Door een crisis op de Amerikaanse huizenmarkt kelderde de waarde ervan. Plots stelden bankiers vast dat ze hun balansen hadden opgesmukt met tientallen miljarden aan rommelkredieten. Veel banken begonnen te wankelen, Lehman Brothers ging tegen de grond. De val van de vierde grootste zakenbank van de VS, op 15 september 2008, was het grootste bankroet uit de geschiedenis. De Amerikaanse overheid verkocht de gezonde delen en liet de rest op de fles gaan, met zware verliezen voor de hele sector als gevolg. Binnen de twee weken tikten de vallende dominostenen ook onze banken aan.

YVES LETERME «Misschien was de bankencrisis niet zo heftig geweest als de Amerikanen Lehman Brothers niet failliet hadden laten gaan.»

HUMO Veel economen vinden dat die bank zó rot was dat ze moest verdwijnen.

LETERME «Als je zo’n reus laat omvallen, weet je dat hij andere banken meesleurt. Mocht het een Europese bank zijn geweest, dan was ze wellicht gered.»

KOEN SCHOORS «Maar dan was er daarna wel een andere bank gevallen. De financiële wereld was zo ontspoord dat een herstructurering nodig was, er stonden te veel reuzen op lemen voeten. Men had een groot faillissement nodig om de politiek te overtuigen van de ernst van de situatie.»

PETER VANDEN HOUTE «Men wou een voorbeeld stellen. Het rare is dat men eerst andere banken zoals Fannie Mae en AIG redde, om er dan toch één te laten vallen. Daarop brak de paniek helemáál uit. Iedereen wou zijn geld terug.»

SCHOORS «Japan had zeventien jaar eerder hetzelfde meegemaakt. Zij hebben toen alle banken gered. Daarna heeft hun economie twintig jaar ter plaatse getrappeld. Soms kies je beter voor de korte pijn.»

HUMO Welke oorzaken ziet u voor die crisis?

LETERME «Hebzucht. In hun drang om te groeien, zijn de banken ingewikkelde beleggingsproducten gaan verkopen die niets meer te maken hadden met de economische realiteit. Sommige bestuurders namen enorme risico’s om snelle successen te boeken. Daarmee konden ze hun aandeelhouders tevreden maken en hun bonussen veiligstellen.»

SCHOORS «De banken waren veel te groot geworden. Tussen 1999 en 2007 waren hun balansen verzesvoudigd.»

LETERME «Vaak was hun omzet groter dan de economie van sommige Europese lidstaten. Ik was in IJsland op het toppunt van de bankencrash daar: zij hadden geen vangnet. Ook wij hebben alles uit de kast moeten halen om de banken te redden, met het risico dat België zélf zou worden meegesleurd.»

HUMO De jaren daarvoor waren de regels wereldwijd versoepeld. Ook in België heerste de ambitie om van Brussel de financiële hotspot van Europa te maken. Was de band tussen de politiek en het bankwezen te innig?

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: