Wanneer angsten je hele leven overnemen. 'Ik raakte totaal verlamd door het gepieker'

, door (hvt)

14

'Als ik door die koker naar het vliegtuig stapte, voelde ik me als een terdoodveroordeelde die naar de elektrische stoel werd geleid'

Leen Dendievel heeft zich geout. Niet als transgender – die rol vervult ze al jaren in ‘Thuis’ – maar als één van de vele mensen die aan den lijve hebben ondervonden hoe een paniekaanval voelt. Alleen kon ze er niet meteen die term op plakken, schrijft ze in haar nieuwe boek ‘Asem’.

Leen Dendievel «Ik werd wakker en had het vreselijk benauwd. Alsof ik in een kist lag waar ik niet uit kon. Ik voelde me gevangen in mijn eigen lijf. Intussen ging mijn hart tekeer, baadde ik in het zweet en had ik het gevoel dat ik zou flauwvallen. De paniek maakte alles nog erger. Bovendien kreeg ik pijn in mijn linkerarm, waardoor ik dacht: ‘Fuck, ik krijg een hartaanval.’ Dat zit in de familie.

»Een paniekaanval is voor iedereen anders. In mijn boek laat ik iemand aan het woord die altijd angstaanvallen kreeg in drukke ruimtes, omdat hij schrik had dat hij zou overgeven. De symptomen zijn universeel, maar de triggers zijn heel individueel. Mij overkwam het nooit op het werk of als ik druk bezig was, maar altijd op momenten dat ik ontspannen in de zetel of in bed lag. Dan had mijn lichaam opeens tijd om van alles te uiten. Op den duur kreeg ik angst voor de angst: als ik een vrij moment had, durfde ik me bijna niet meer te ontspannen, uit schrik dat het me weer zou overkomen. Dan zat ik in de zetel in een stressbal te knijpen of een boekje te lezen, gewoon om niet alleen maar te liggen.»

HUMO Na de zoveelste paniekaanval belandde je tijdens een vakantie op een spoeddienst in Spanje. Daar kreeg je voor het eerst de diagnose ‘anxiety’ te horen.

Dendievel «Dat was een geruststelling. Met die term kon ik iets: wat ik voelde, kwam dus door de paniek. Maar tegelijk was er ook ongeloof: ik, angstig? Zo had ik mezelf nooit gezien. Ik ben een durfal, spreek iedereen aan. Ik ben actrice geworden. Hoeveel risico’s kan een mens nemen?

»Ik ben gaan uitzoeken waar die angstaanvallen vandaan komen. Bij mij kun je ze wellicht terugbrengen tot mijn perfectionisme, gecombineerd met mijn hooggevoeligheid. Dat ik een perfectionistische controlefreak ben, wist ik al lang. Maar ik heb ook ontdekt dat de kleinste prikkel extra hard binnenkomt bij mij.»

HUMO Je zult altijd wel een perfectionist blijven, maar van paniekaanvallen heb je geen last meer.

Dendievel «Ik plan mijn agenda beter. Na een stressvolle week moet ik ruimte maken om te ontspannen, weet ik nu. Ik doe geen dingen meer die me méér energie kosten dan ze me opleveren. Ik hoef niet meer naar elk feestje, of naar elke voorstelling van collega’s. Ik denk nu iets meer aan mezelf en trek grenzen. Het gebeurt nog steeds dat ik het plots benauwd krijg en de paniek voel opkomen, maar nu weet ik waar die vandaan komt en dat hij ook weer weggaat. Met een goeie ademhalingsoefening is het na twee minuten weer voorbij. Ik heb ook geleerd de problemen aan te pakken wanneer ze zich voordoen. Als ik ooit écht een hartaanval krijg, dan pak ik die dan wel aan. Niet nu.

»Voor mij hangen paniekaanvallen samen met hoe we tegenwoordig leven. We hebben geen tijd meer om dingen te verwerken, we moeten altijd maar door. Ons lichaam trekt dat een tijdlang, tot het op is. We moeten ons op Instagram en Facebook allemaal van onze beste, sterkste kant tonen. Daar past angst niet in. Mensen durven amper te zeggen dat ze angstaanvallen hebben, want niemand begrijpt wat het is. Ik kreeg net nog een bericht van een vrouw die al jarenlang paniekaanvallen heeft. Buiten haar man weet niemand ervan, zelfs haar familie niet. Daarom wilde ik ermee naar buiten komen, want het kan echt iederéén overkomen.»

Volgens psychiater Kurt Audenaert (UZ Gent) krijgen spoedartsen vaak mensen met een paniekaanval over de vloer. Niet zelden zijn ze erg jong.

Kurt AUDENAERT «Bij een paniekaanval overspoelt de angst je als een golf. Pijn in de hartstreek, een draaierig gevoel en hyperventilatie zijn mogelijke symptomen. De fysieke klachten zijn zo ernstig dat de patiënt denkt dat hij doodgaat: ‘Doe iets, dokter!’ Dan halen we de cardioloog erbij, maar diens onderzoek levert geen resultaat op. Het ergste wat die cardioloog dan kan zeggen, is: ‘Er is niks mis met u.’ In het beste geval zegt hij: ‘Ik vind niks, maar misschien moet u er eens over praten met een psycholoog of een psychiater.’ En dan is het afwachten of die persoon dat ook doet. Soms gaan er jaren voorbij eer de diagnose van angststoornis wordt gesteld.

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: