Waarom we allemaal depressief zijn. In gesprek met Paul Verhaeghe, psycholoog en schrijver

© Saskia Vanderstichele

, door (ms)

398

'Als je mensen wilt doen mislukken, moet je ze in een klassiek huwelijk duwen en in een appartementje laten wonen'

HUMO Laten we beginnen met een citaat van een jonge Vlaamse filosoof, Maarten Boudry: ‘Het is aantoonbaar onjuist dat de westerse mens zich nog nooit zo slecht heeft gevoeld, zoals cultuurpessimisten als Paul Verhaeghe beweren.’ Zit ik hier voor een cultuurpessimist?

PAUL VERHAEGHE «Niet Paul Verhaeghe, maar de Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat depressie tegen 2030 wereldwijd de belangrijkste aandoening zal zijn. Waarom zou ik zo’n instantie tegenspreken?

»De kritiek dat ik een cultuurpessimist zou zijn, neem ik wel ernstig. Alleen, als iemand dat 37 keer herhaalt, speelt er misschien iets anders (lachje).

»Op mijn faculteit aan de UGent heeft men mij gevraagd of ik mijn insteek van de voorbije jaren in een vak ‘Cultuur- en maatschappijkritiek’ wilde gieten. Daar ben ik zeer blij om. Het is een cadeau, iets waarmee ik mijn carrière kan eindigen. In mijn eerste college vorig jaar heb ik het over het vooruitgangsdenken versus het doemdenken gehad. Wat zijn de beste argumenten? Dan blijkt dat je op langere termijn de optimisten gelijk moet geven: vrouwenemancipatie, gezondheidszorg, onderwijsniveau... het is er allemaal op verbeterd. Maar op heel korte termijn hebben de pessimisten gelijk. Denk maar aan een paar ronduit gevaarlijke evoluties zoals de toenemende ongelijkheid en de klimaatverandering. 60 procent van de diersoorten sterft uit! Als je pessimisten wilt horen, moet je met biologen gaan praten: die zien het echt niet meer zitten – ook niet op lange termijn trouwens.»

HUMO Tegenover cijfers die op een depressiegolf wijzen, staan ook andere cijfers. In het World Happiness Report scoren de Lage Landen goed.

VERHAEGHE «We leven in het paradijs. Nederlanders horen steevast tot de gelukkigste mensen ter wereld. Vlamingen ook, maar ietsje minder. Maar tegelijk zie je in Nederland, net als bij ons, de depressiecijfers de pan uit rijzen.»

HUMO We zijn ongelukkig in het paradijs?

VERHAEGHE «Precies, dat is een mooie samenvatting. Maar waarom is dat zo? Mijn antwoord is: vervreemding. We worden constant gebombardeerd met beelden die ons vervreemden van ons lichaam. Beelden van het perfecte lijf waarmee we perfecte partners kunnen verleiden, beelden van topprestaties, van successen. Kijk naar Facebook: dat is één groot succesverhaal, iedereen moet zijn pluspunten voortdurend tonen.»

Humo.be-updates in je Facebook-nieuwsfeed?

U bent wellicht ook hierin geïnteresseerd: